Komunikowanie międzykulturowe 2401-D-S2-2-KM
Celem kursu jest przedstawienie podstawowych teorii komunikowania międzykulturowego, co stanowi bazę poznawczą dla refleksyjnego komparatystycznego rozpatrzenia rozbieżności w nadawaniu i odbieraniu komunikatów przez osoby reprezentujące różne typy zaprogramowania kulturowego. Problematyka komunikacji międzykulturowej wykładana jest w kluczu Wschód-Zachód (w rozumieniu geopolitycznym) i w odniesieniu do modelów G Hofstede , G. Gestelanda, Fons’a Trompenaars i Ch. Hampden-Turner’a oraz J. Mola. Poszczególne zagadnienia ilustrowane są przykładami typowych sposobów myślenia i zachowań przedstawicieli państw byłego ZSRR, współczesnej FR i Ukrainy, państw Kaukazu, państw arabskich, Afryki środkowej, Europy środkowej i zachodniej, USA i Japonii.
Zakres tematyczny:
Wielokulturowość jako trwałe zjawisko społeczne; multikulturalizm jako współczesny polityczny projekt równouprawnienia kultur w teorii i praktyce.
Globalizacja i lokalność jako tło przemian stosunków kulturowych we współczesnym świecie. Znaczenie wiedzy o komunikacji kulturowej w biznesie, mediacjach politycznych, różnego typu współpracy międzynarodowej i relacjach prywatnych
Różnice kulturowe: wymiary kultury wg Geerta Hofstede i Inne ujęcia różnic kulturowych. Kategoria charakteru narodowego. Polacy a kompetencje komunikacyjne w środowisku międzynarodowym
Determinanty komunikacji międzykulturowej. Stereotypy, uprzedzenia, plotki, ignorancja i kompleksy w komunikowaniu międzykulturowym. Pojęcie zaprogramowania kulturowego
Adaptacja, akulturacja, asymilacja, integracja, marginalizacja jako sposoby przystosowania się mniejszości do grupy dominującej w państwach wieloetnicznych. Zjawisko szoku kulturowego. Etnocentryzm, policentryzm, europocentryzm.
Stosunek do "swoich"/"obcych". Myślenie trybalne i jego konsekwencje społęczne i polityczne. Przestrzenne wyrazy myślenia trybalnego (m. in. płot jako symbol granicy. strategia ślimaka. teoria oblężonej twierdzy). Myślenie trybalne a idea i praktyka multikulturowości
Obszary kultury ("diagram cebuli"). Wymiary kultury wg schematów G. Hofstede, G. Gestelanda, F. Trompenarsa i Ch. Hampden-Turner’a, J. Mola
Kultury kolektywistyczne i indywidualistyczne - zderzenie dwóch różnych mentalności i odmiennych systemów wartości jako sytuacja komunikacyjna
kultury o dużym i małym dystansie władzy, możliwe problemy w komunikacji i porozumieniu
Kultury propartnerskie i protransakcyjne
Kultury o wysokim niskim kontekście komunikacji. Kultury ceremonialne i ich kody kulturowe
Kultury o wysokiej i niskiej tolerancji niepewności. Państwa obszaru poradzieckiego jako przykład bardzo wysokiej tolerancji niepewności
Stosunek do czasu jako jeden z elementów każdego kodu kulturowego. Wpływ dystansu i relacji przestrzennych na system wartości i ustanawianie porządku działań
Kod kulturowy Arabów. Pojęcie i znaczenie honoru w komunikacji międzykulturowej. Pojęcie twarzy.
Japoński kod kulturowy jako przykład konstruktu niedostępnego komunikacyjnie inaczej niż przez poznanie kontekstu komunikatu
|
W cyklu 2024/25L:
Problematykę komunikacji międzykulturowej i warunków jej dobrego przebiegu przedstawiam w cyklu wykładów problemowych (z elementami konwersatorium) proponując jej ujęcie w kluczu Wschód-Zachód ( w rozumieniu geopolitycznym). Poszczególne zagadnienia ilustrowane są przykładami typowych sposobów myślenia i zachowań przedstawicieli państw byłego ZSRR, współczesnej FR i Ukrainy, państw Kaukazu i Afryki Środkowej, państw arabskich, Europy środkowej i zachodniej, USA i Japonii). |
W cyklu 2026/27L:
Cykl wykładów prezentuje podstawowe teorie i koncepcje komunikowania międzykulturowego, stanowiące bazę do komparatystycznej analizy nadawania i odbierania komunikatów przez przedstawicieli odmiennych obszarów kulturowych. Poszczególne zagadnienia ilustrowane są przykładami reprezentatywnymi dla państw obszaru poradzieckiego, Bliskiego Wschodu, Azji Wschodniej (np. Japonia), Afryki oraz Europy i Ameryki Północnej. Analizowane są procesy akulturacji, asymilacji i integracji, zjawisko myślenia trybalnego oraz wpływ dystansu władzy, kontekstowości komunikacji i stosunku do czasu na porozumienie w biznesie, mediach i działaniach publicznych. Wykład prowadzony jest w formule problemowo-konwersatoryjnej, zachęcającej do krytycznej autoanalizy i dyskusji. |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026/27L: | W cyklu 2024/25L: | W cyklu 2025/26L: |
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne eksponujące
Metody dydaktyczne podające
- opowiadanie
- wykład konwersatoryjny
- pogadanka
- wykład problemowy
- opis
Metody dydaktyczne poszukujące
- doświadczeń
- studium przypadku
Metody dydaktyczne w kształceniu online
- metody służące prezentacji treści
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
Rodzaj przedmiotu
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
Egzamin pisemny.
UWAGA: Kartki, na których student składa egzamin, a które są dokumentem, powinny mieć format A4, brzegi całe, nie postrzępione, bez zagięć, z imieniem i nazwiskiem egzaminowanego umieszczonym w lewym górnym rogu. Na egzamin składają się trzy pytania problemowe o formule otwartej, co daje możliwość oceny w jakim stopniu student zdołał zsyntetyzować, uporządkować i przyswoić treści podane na wykładzie i zaczerpnięte z lektur, a także ocenić jego zdolności logicznego jasnego strukturyzowania i formułowania odpowiedzi.
Każde pytanie problemowe oceniane jest w skali 0–5 punktów (maksymalnie 15 punktów do zdobycia).
Próg zaliczenia egzaminu wynosi 60% (9 pkt).
3,0 (dostateczny): 60% – 66% (9 pkt)
3,5 (dostateczny plus): 67% – 73% (10 pkt)
4,0 (dobry): 74% – 80% (11 – 12 pkt)
4,5 (dobry plus): 81% – 86% (13 pkt)
5,0 (bardzo dobry): 87% – 100% (14 – 15 pkt)
Pytanie 1 (KM_W01): Definicje, rozróżnienia pojęciowe oraz konsekwencje mechanizmów kulturowych w relacji Wschód-Zachód (max 5 pkt).
Pytanie 2 (KM_W02): Porównanie modeli opisu kultur oraz interpretacja wymiarów kultury na konkretnych przykładach regionalnych (max 5 pkt).
Pytanie 3 (KM_U01 + KM_K01): Analiza kazusu (sytuacji problemowej), diagnoza barier komunikacyjnych, propozycja strategii rozwiązania oraz refleksja nad własną postawą poznawczą (max 5 pkt).
Podczas egzaminu pisemnego obowiązuje bezwzględny zakaz korzystania z urządzeń elektronicznych i narzędzi wspomaganych przez AI. Podczas samodzielnej nauki narzędzia AI mogą służyć jedynie do wspomagania syntezy własnych notatek, przy bezwzględnej weryfikacji ich merytorycznej zgodności z literaturą obowiązkową.
Ocena stosowna do przedstawionych na piśmie odpowiedzi i nie podlega negocjacjom ex post. Przewiduje się dwa możliwe terminy egzaminu. Pierwszy - na końcu semestru oraz drugi - w sesji poprawkowej. Na prośbę studentów możliwy jest egzamin w terminie O przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej, ale wówczas traktowany jest on jak egzamin w terminie pierwszym.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Lektura obowiązkowa
G. Hofstede, G.Hofstede, Kultury i organizacje, Warszawa 2007
Lektura uzupełniająca
R. Gesteland, Różnice kulturowe a zachowania w biznesie, Warszawa 2000.
|
W cyklu 2024/25L:
J. Mikułowski-Pomorski, Jak narody porozumiewają się ze sobą w komunikacji międzykulturowej i komunikowaniu medialnym; Filmy fabularne, dokumentalne, reportaże TV itp. |
W cyklu 2025/26L:
zob. zasady ogólne prowadzenia przedmiotu niezależnie od cyklu |
W cyklu 2026/27L:
zob. zasady ogólne prowadzenia przedmiotu niezależnie od cyklu |
Uwagi
|
W cyklu 2025/26L:
W tym cyklu obowiązują wszystkie wytyczne podane w sylabusie informującym o ogólnych zasadach dotyczących przedmiotu (niezależnie od cyklu). Informuję, że w roku akademickim 2025/26 nie ustanawiam żadnej innej dodatkowej reguły. |
W cyklu 2026/27L:
W tym cyklu obowiązują wszystkie wytyczne podane w sylabusie informującym o ogólnych zasadach dotyczących przedmiotu (niezależnie od cyklu). Informuję, że w roku akademickim 2026/27 nie ustanawiam żadnej innej dodatkowej reguły. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: