Metody badań medioznawczych 2401-D-S2-1-MBM

Wykład — 2 ECTS, 50 godzin Praca z bezpośrednim udziałem nauczyciela – 25 godzin, 1 ECTS Udział w wykładach – 15 godz. Zaplanowane konsultacje problemowe dotyczące zagadnień omawianych podczas wykładów, literatury przedmiotu oraz przykładów badań medioznawczych – 5 godz. Zaplanowane konsultacje dotyczące przygotowania do egzaminu – 3 godz. Egzamin pisemny – 2 godz. Praca własna studenta – 25 godzin, 1 ECTS Lektura wskazanej literatury przedmiotu i przygotowanie do zajęć – 10 godz. Utrwalenie zagadnień omawianych podczas wykładów – 5 godz. Przygotowanie do egzaminu pisemnego, w tym analiza przykładów badań medioznawczych – 10 godz. Laboratorium — 4 ECTS, 100 godzin Praca z bezpośrednim udziałem nauczyciela — 50 godzin, 2 ECTS: Udział w laboratorium 30 Zaplanowane konsultacje projektowe dotyczące problemu, pytań lub hipotez i operacjonalizacji 6 Zaplanowane konsultacje dotyczące doboru metody, próby i konstrukcji narzędzia 6 Konsultacje dotyczące pilotażu, zbierania danych i kontroli jakości 4 Konsultacje dotyczące analizy materiału i przygotowania raportu 4 Praca własna studenta — 60 godzin, 2 ECTS: Lektura metodologiczna i przygotowanie do laboratoriów 30 Przygotowanie projektu i przeprowadzenie badań wraz z napisaniem raportu i prezentacją wyników 30

MBM_W1 (K_W01) Student charakteryzuje główne teorie i paradygmaty badań nad mediami oraz wyjaśnia ich zastosowanie do interpretacji współczesnych zjawisk komunikacyjnych.

MBM_U1 (K_U02) Student dobiera perspektywę teoretyczną do analizy zjawiska medialnego, operacjonalizuje podstawowe pojęcia oraz formułuje problem, pytania lub hipotezy badawcze i wnioski na podstawie argumentacji i danych. MBM_U2 (K_U03) Student projektuje i realizuje badanie z zakresu mediów lub komunikacji, opracowuje materiał empiryczny oraz przedstawia wyniki w formie raportu lub tekstu akademickiego, zgodnie z zasadami etyki badań i poprawnego aparatu naukowego. MBM_U3 (K_U08) Student planuje i organizuje indywidualną i zespołową pracę badawczą, przyjmuje określone role, koordynuje zadania i bierze odpowiedzialność za terminową realizację projektu.

MBM_K1 (K_K01) Student krytycznie ocenia własną wiedzę i decyzje metodologiczne, wykorzystuje informację zwrotną oraz, w razie potrzeby, korzysta z wiedzy ekspertów w celu doskonalenia projektu badawczego.

Wykład problemowy i konwersatoryjny - Wprowadzenie teorii, paradygmatów i sporów metodologicznych; pytania kierowane, porównywanie rozwiązań oraz ocena konsekwencji decyzji badawczych (MBM_W1, MBM_U1, MBM_K1) Analiza literatury i przykładowych badań - Rozpoznawanie problemów, założeń teoretycznych, metod, ograniczeń i sposobów interpretacji wyników (MBM_W1, MBM_U1, MBM_U2, MBM_K1) Studium przypadku i klasyczna metoda problemowa - Analiza rzeczywistych lub modelowych projektów, narzędzi, błędów metodologicznych i dylematów etycznych (MBM_W1, MBM_U1, MBM_U2, MBM_K1) Warsztat metodologiczny i metoda ćwiczeniowa - Formułowanie problemów, pytań i hipotez, operacjonalizacja, dobór materiału lub próby oraz konstruowanie narzędzia (MBM_W1, MBM_U1, MBM_U2) Metoda projektu i metoda laboratoryjna - Zaprojektowanie, pilotaż i realizacja badania oraz opracowanie danych, raportu i prezentacji (MBM_W1, MBM_U1, MBM_U2, MBM_U3, MBM_K1) Praca zespołowa i metody oparte na współpracy - Podział ról, harmonogramowanie, dokumentowanie wkładu, koordynacja i odpowiedzialność za wspólny rezultat (MBM_U2, MBM_U3, MBM_K1) Konsultacje projektowe i informacja zwrotna - Cykliczne omawianie problemu, narzędzia, pilotażu, analizy i raportu; wprowadzanie uzasadnionych poprawek (MBM_U1, MBM_U2, MBM_U3, MBM_K1) Peer review, samoocena, prezentacja i obrona - recenzowanie projektów, krytyczna refleksja nad decyzjami, uzasadnianie metod i wskazywanie ograniczeń (MBM_U1, MBM_U2, MBM_U3, MBM_K1)

- opowiadanie
- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- opis

- laboratoryjna
- giełda pomysłów
- obserwacji
- ćwiczeniowa

przedmiot obligatoryjny

brak

WYKŁAD:
Egzamin pisemny
Warunkiem zaliczenia wykładu jest uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu pisemnego obejmującego treści realizowane podczas zajęć oraz wskazaną literaturę obowiązkową.
Egzamin składa się z pięciu pytań otwartych dotyczących zagadnień omawianych podczas wykładów oraz literatury obowiązkowej. Za każdą odpowiedź student może uzyskać od 0 do 4 pkt, co daje maksymalnie 20 pkt.
Kryteria oceny odpowiedzi:
4 pkt – odpowiedź wyczerpująca, poprawna merytorycznie, uwzględniająca najważniejsze pojęcia, zależności i przykłady;
3 pkt – odpowiedź poprawna, zawierająca większość wymaganych elementów, z drobnymi brakami;
2 pkt – odpowiedź częściowo poprawna, obejmująca podstawowe informacje;
1 pkt – odpowiedź fragmentaryczna, zawierająca pojedyncze poprawne elementy;
0 pkt – brak odpowiedzi lub odpowiedź błędna.
Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej jest zdobycie co najmniej 11 punktów.
Skala ocen:
19–20 pkt – 5,0
17–18 pkt – 4,5
15–16 pkt – 4,0
13–14 pkt – 3,5
11–12 pkt – 3,0
0–10 pkt – 2,0

LABORATORIUM:
Forma i warunki zaliczenia przedmiotu:
• obecność – dopuszczalne są dwie nieobecności, dwie kolejne to -2 pkt każda. Student/ka może jednak odrobić te nieobecności przychodząc na dyżur z konspektem tekstów obowiązkowych w celu odpytania z tematyki zajęć (i przynosząc zrobione zadania, jeśli były wykonywane na zajęciach), najpóźniej miesiąc po terminie nieobecności
• aktywność – na zajęcia studenci zobowiązani są do przeczytania literatury obowiązkowej, której tematyka będzie poddana dyskusji. Do aktywności jest włączona również punktacja za wykonywane zadania. Liczba uzyskanych punktów to maksymalnie 3 pkt za każde merytoryczne zajęcia. W sumie – 40 pkt. Punktowane nie są zajęcia organizacyjne i podsumowujące. (MBM_W1, MBM_U1, MBM_U2)
• projekt badawczy – praca nad projektem odbywa się w 3-osobowych grupach. Obejmuje ona skonstruowanie narzędzia badawczego, zebranie danych empirycznych oraz ich analizę, a także na koniec semestru oddanie pisemnego raportu i przedstawienie prezentacji multimedialnej. Maksymalnie 30 pkt. (MBM_U1, MBM_U2, MBM_U3, MBM_K1)

Zespołowy projekt badawczy i raport – 30 p.
Problem, cele, pytania lub hipotezy oraz osadzenie w literaturze 0–3
Perspektywa teoretyczna, konceptualizacja i operacjonalizacja 0–4
Dobór metody, materiału lub próby oraz jakość narzędzia 0–5
Pilotaż, realizacja badania, dokumentacja i kontrola jakości danych 0–4
Analiza, interpretacja i wnioski odpowiadające pytaniom badawczym 0–5
Raport: struktura, aparat naukowy, etyka, ograniczenia i transparentność użycia AI 0–5
Prezentacja, aspekty wizalne, płynność prezentacji 0–4

PKT OCENA
Do 35 2,0
36 – 42 3,0
43 – 49 3,5
50 – 56 4,0
57 – 63 4,5
64 – 70 5,0

Matryca spójności: efekt – metoda – weryfikacja:
MBM_W1: wykład problemowy, analiza literatury i badań, studium przypadku, warsztat metodologiczny - egzamin; projekt i raport; prezentacja - charakteryzuje paradygmaty i teorie oraz trafnie łączy je z problemem, metodą i interpretacją zjawiska medialnego
MBM_U1: analiza przypadku, ćwiczenia z operacjonalizacji, metoda problemowa, projekt, konsultacje - zadania egzaminacyjne; projekt; raport; obrona - dobiera perspektywę, formułuje problem i pytania lub hipotezy, operacjonalizuje pojęcia i uzasadnia wnioski
MBM_U2: metoda projektu i laboratoryjna, konstrukcja i pilotaż narzędzia, praca z danymi, peer review - zadania egzaminacyjne; narzędzie; dokumentacja; raport; prezentacja i obrona - realizuje wykonalną procedurę, dokumentuje dane, analizuje materiał i przedstawia wyniki zgodnie z etyką i aparatem naukowym
MBM_U3: praca zespołowa, harmonogramowanie, podział ról, konsultacje, prezentacja postępów - dokumentacja pracy; obserwacja; samoocena i ocena koleżeńska; obrona - terminowo wykonuje zadania, przyjmuje i koordynuje role oraz bierze odpowiedzialność za wkład i rezultat
MBM_K1: wykład konwersatoryjny, analiza ograniczeń, konsultacje, peer review, samoocena i refleksja - zadania egzaminacyjne; dokumentacja poprawek; raport; indywidualna refleksja i obrona - krytycznie ocenia decyzje, wskazuje ograniczenia, wykorzystuje informację zwrotną i rozpoznaje potrzebę konsultacji eksperckiej

WYKŁAD

Literatura obowiązkowa:
Górniak, J. (2025). Metodologia. Cyfrowe badania społeczne. W: M. Bogunia-Borowska (red.), Społeczeństwo cyfrowe. Wykłady akademickie. Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 48–66.
Jemielniak, D. (2019). Socjologia Internetu. Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 93–120, 144–165.
Makowska, M., Maj, A., & Sacharczuk, K. (2025). AI w badaniach jakościowych. Praktyczny przewodnik dla badaczy i analityków społecznych. CeDeWu, s. 135–178.
Powierska, A. (2024). W sieci mediów społecznościowych: teorie i metody badań. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 13–61, 91–100, 143–161.
Włoch, R. (2025). Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia. Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 241–267, 311–324, 365–379.

Literatura uzupełniająca:
Bogunia-Borowska, M. (2025). Idea społeczeństwa cyfrowego. W: M. Bogunia-Borowska (red.), Społeczeństwo cyfrowe. Wykłady akademickie. Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 23–47.
Makowska, M., Maj, A., & Sacharczuk, K. (2025). AI w badaniach jakościowych. Praktyczny przewodnik dla badaczy i analityków społecznych. CeDeWu, s. 179–210.
Wolny, W. (2017). Wielowymiarowa analiza mediów społecznościowych. Ekonomiczne Problemy Usług, 1/2, s. 305–313.

LABORATORIUM

Literatura obowiązkowa:
R. Bäcker et.al. 2016. Metodologia badań politologicznych. Warszawa: PTNP, s. 161-184, 147-160.
K. Cieślak, S. Rudnicki. 2025. Adopcje i rekonfiguracje. Socjologiczne ujęcie wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w badaniach społecznych, „Studia Socjologiczne” 3, s. 133–159.
J.W. Creswell. 2013. Projektowanie badań naukowych. Metody, jakościowe, ilościowe, mieszane. Kraków: Wyd. UJ, s. 29-47, 117-160.
M. Lisowska-Magdziarz. 2006. Analiza tekstu w dyskursie medialnym. Kraków: Wyd. UJ, s. 13-49.
D. Maison. 2022. Jakościowe metody badań społecznych. Warszawa: PWN, s. 167-189.
M. Makowska, A. Maj, K. Sacharczuk. 2025. AI w badaniach jakościowych. Praktyczny przewodnik dla badaczy i analityków społecznych. Warszawa: CeDeWu, s. 15-46, 163-178, 179-195, 99-132.
A. Powierska. 2024. W sieci mediów społecznościowych. Teorie i metody badań. Kraków: Wyd. UJ., s. 125-142, 13-61.
G. Rose. 2010. Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością. Warszawa: PWN, s. 101-134.
R.D. Wimmer, J. R. Dominick. 2006. Mass media. Metody badań. Kraków: Wyd. UJ, s. 249-296.

Literatura uzupełniajaca:
B. Babbie. 2007. Badania społeczne w praktyce, Warszawa: PWN, s. 110-138, 206-248, 268-307.
G. Babiński. 1997. Etapy procesu badawczego. W: M. Malikowski, M. Niezgoda (opr.). Badania empiryczne w socjologii. Wybór tekstów. T. 1. Tyczyn: WSSG Tyczyn, s. 300-314.
J.A. Bateman, I. Tseng Chiao. 2023. Multimodal discourse analysis as a method for revealing narrative strategies in news videos. “Multimodal Communication” 12(3), s. 261-285.
M. Bielińska, A. Cybulska-Phelan, W. Fenrich, J. Szprot. 2025. Zarządzanie danymi badawczymi. Poradnik dla naukowców i data stewardów, wyd. 2. Warszawa: ICM UW, s. 18-58.
K. Biskupska. 2014. Analiza dyskursu i krytyczna analiza dyskursu. W: M. Szczepański, A. Śliz. Współczesne teorie społeczne - w kręgu ujęć paradygmatycznych. Opole: Wyd. UO.
G. Bryda. 2024. Wprowadzenie. Metody humanistyki cyfrowej w socjologii jakościowej, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 20(4), s. 6–17.
G. Bryda. 2024. Cyfrowa socjologia jakościowa. Odkrywanie językowego obrazu świata życia codziennego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
H.J. Bucher. 2015. Rozumienie multimodalne lub recepcja jako interakcja. Teoretyczne i empiryczne podstawy systematycznej analizy multimodalności. W: Roman Opiłowski, Przemysław Staniewski (red.). Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń. Wrocław–Dresden: Oficyna Wydawnicza ATUT–Neisse Verlag, s. 79–110.
E. Bujwid-Kurek, J. Pasiut. 2025. Badania ankietowe – kwestionariusz ankiety – uzasadnienie metodologii. W: Ewa Bujwid-Kurek i in. (red.). Wybory prezydenckie w Polsce w 2025 roku w świadomości najmłodszego elektoratu województwa małopolskiego. Kraków: Wyd. Księgarnia Akademicka, s. 143-163.
N. Chrobak. 2025. Komunikacja: analityka internetowa danych zastanych. W: M. Bogunia-Borowska (red.). Społeczeństwo cyfrowe. Wykłady akademickie. Warszawa: Wyd. Naukowe Scholar, s. 220-238.
P. Cichocki, T. Jędrkiewicz, R. Zydel. 2012. Etnografia wirtualna. W: D. Jemielniak (red.). Badania jakościowe. Metody i narzędzia, t. 2. Warszawa: PWN, s. 203-220.
N. Fairclough, A. Duszak. 2008. Wstęp: Krytyczna analiza dyskursu – nowy obszar badawczy do lingwistyki i nauk społecznych. W: N. Fairclough, A. Duszak (red.). Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej. Kraków: Universitas, s. 7-29.
U. Flick. 2012. Projektowanie badania jakościowego. Warszawa: PWN, s. 21-43, 43-93.
M. Góralska, M. 2024. Zwrot cyfrowy? Etnograficzny teren badań w perspektywie post-pandemicznej, „Etnografia Polska”, 68(1–2), s. 5-21.
S. Kvale. 2010. Prowadzenie wywiadów. Warszawa: PWN, s. 99-118; 167-192.
M. Krzyżanowski. 2011. Analiza zogniskowanych wywiadów grupowych. W: Wodak, M. Krzyżanowski. Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf, s. 255-280.
M. Lisowska-Magdziarz. 2004. Analiza zawartości mediów. Kraków: Wyd. UJ.
M. Lisowska-Magdziarz. 2019. Znaki na uwięzi. Od semiologii do semiotyki mediów. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.
J. Maćkiewicz. 2017. Badanie mediów multimodalnych – multimodalne badanie mediów. „Studia Medioznawcze” 2(69), s. 33-42.
D. Maison. 2022. Jakościowe metody badań społecznych. Warszawa: PWN: s. 2-35, 191-276.
M. Makowska, A. Maj, K. Sacharczuk. 2025. AI w badaniach jakościowych. Praktyczny przewodnik dla badaczy i analityków społecznych. Warszawa: CeDeWu, s. 135-161.
H. Plisiecki, A. Kwiatkowska. 2024. Odkrywanie reprezentacji demokracji w Big Data: semantyczny dobór celowy próby do badań jakościowych i mieszanych. „Przegląd Socjologii Jakościowej” 20(4), s. 18-43.
A. Powierska. 2024. W sieci mediów społecznościowych. Teorie i metody badań. Kraków: Wyd. UJ., s. 91-107, 143-161, 109-123, 63-89.
T. Rapley. 2010. Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów. Warszawa: PWN, s. 133-156.
D. Silverman. 2008. Prowadzenie badań jakościowych. Warszawa: PWN, s. 73-144, 113-187.
P. Siuda. 2016. Analiza internetowa: zalety i wady – rekapitulacja. W: P. Siuda (red.). Metody badan online. Gdańsk: Wyd. Katedra, s. 28-81.
K. Solaż, M. Banaś. 2025. Badania ankietowe – analiza, wyniki, rekomendacje. W: Ewa Bujwid-Kurek i in. (red.). Wybory prezydenckie w Polsce w 2025 roku w świadomości najmłodszego elektoratu województwa małopolskiego. Kraków: Wyd. Księgarnia Akademicka, s. 163-180.
E. Szkudlarek-Śmiechowicz. 2013. Narracja (pseudonarracja) w tabloidach. W: D. Filar, D. Piekarczyk (red.). Narracyjność języka i kultury. Literatura i media. Lublin: UMCS, s. 225-236.
J. Sztumski. 2005. Wstęp do metod i technik badań społecznych. Katowice: Śląsk, s. 12-28, 33-98.
L. Taylor, A. Willis. 2006. Medioznawstwo. Teksty, instytucje, odbiorcy. Kraków: Wyd. UJ, s. 3-12, 19-29.
M. Troszczyński. 2024. Badania dyskursu wspomagane korpusowo (CADS) jako wsparcie jakościowej analizy treści. Studium przypadku wykorzystania programu SketchEngine w badaniach dyskursu. „Przegląd Socjologii Jakościowej” 4, s. 44-67.
R.D. Wimmer, J. R. Dominick. 2006. Mass media. Metody badań. Kraków: Wyd. UJ, s. 3-61; 123-153, 209-247.
R. Włoch. 2025. Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia, Warszawa: Wyd. Scholar.
R. Wodak. 2011. Wstęp: badania nad dyskursem – ważne pojęcia i terminy. W: R. Wodak, M. Krzyżanowski. Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf, s. 11-49.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 2401-D-S2-1-MBM w USOSweb