Systemy medialne na świecie 2401-D-S1-3-SMS

1. Wprowadzenie. System medialny: istota, cechy, struktura (SMS_W01, SMS_U02)
2. Determinanty kształtowania się systemów medialnych na świecie (SMS_W02, SMS_W01)
3. Klasyfikacja systemów medialnych, ujęcie porównawcze – model liberalny, demokratycznego korporacjonizmu, spolaryzowanego pluralizmu (SMS_W03, SMS_U01)
4. Polityka medialna Unii Europejskiej (SMS_W04, SMS_U02)
5. System medialny USA (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
6. System medialny Wielkiej Brytanii (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
7. System medialny Niemiec (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
8. System medialny Norwegii i Szwecji (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
9. System medialny Francji (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
10. System medialny Włoch (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
11. System medialny Hiszpanii (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
12. System medialny Czech i Słowacji (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
13. System medialny Japonii (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
14. system medialny Rosji (SMS_W04, SMS_U01, SMS_K02)
15. Podsumowanie: najważniejsze aspekty światowych systemów medialnych (SMS_U01, +SMS_K01, +SMS_W01/W04)

Całkowity nakład pracy studenta

czas poświęcony na zaliczenie przedmiotu: 30g Zajęcia kontaktowe (1 ECTS) praca studenta (3 ECTS) 10g Konsultacje stacjonarne i online 20g Zapoznawanie się z literaturą przedmiotu 50g Przygotowanie do egzaminu 5 Egzamin 5g Indywidualne omówienie wyników egzaminu

Efekty uczenia się - wiedza

SMS_W01. Definiuje i charakteryzuje pojęcie systemu medialnego (elementy, funkcje, aktorzy, instytucje, rynek), wskazując kluczowe wymiary analizy porównawczej (m.in. własność, regulacje, profesjonalizacja, paralelizm polityczny, struktura rynku) w odniesieniu do relacji media–polityka–gospodarka (Powiązanie z KEU: K_W03, K_W01) SMS_W02. Wyjaśnia główne determinanty kształtowania się systemów medialnych (historyczne, polityczne, prawne, gospodarcze, kulturowe, technologiczne) oraz opisuje ich konsekwencje dla organizacji i funkcjonowania mediów (Powiązanie z KEU: K_W03, K_W01) SMS_W03. Rozróżnia, opisuje i stosuje trzy modele systemów medialnych (liberalny, demokratycznego korporacjonizmu, spolaryzowanego pluralizmu) w ujęciu Hallina i Manciniego; klasyfikuje wybrane państwa do modeli i uzasadnia dobór kryteriami (Powiązanie z KEU: K_W03, K_U04) SMS_W04. Charakteryzuje i porównuje kluczowe elementy polityki/regulacji medialnej UE oraz wybranych państw omawianych na zajęciach (m.in. USA, Wielka Brytania, Niemcy, państwa nordyckie, Francja, Włochy, Hiszpania, Czechy/Słowacja, Japonia, Rosja) – ze wskazaniem skutków dla pluralizmu, wolności mediów i rynku (Powiązanie z KEU: K_W05, K_W04, K_W03)

Efekty uczenia się - umiejętności

SMS_U01. Przeprowadza analizę porównawczą dwóch wybranych systemów medialnych, wykorzystując kategorie analityczne (modele, struktura własności i finansowania, instytucje regulacyjne, rola nadawców publicznych, relacje media–polityka, koncentracja i komercjalizacja) oraz formułuje wnioski z porównania (Powiązanie z KEU: K_U01, K_U04) SMS_U02. Wyszukuje, selekcjonuje i krytycznie ocenia źródła na temat systemów medialnych (monografie, raporty, dokumenty instytucji UE, rankingi/indeksy), syntetyzuje argumenty i prezentuje je w formie odpowiedzi problemowej z użyciem poprawnej terminologii medioznawczej (Powiązanie z KEU: K_U01, K_U03)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

SMS_K01. Jest gotów do krytycznej oceny informacji i interpretacji dotyczących systemów medialnych (w tym treści nacechowanych propagandowo/dezinformacyjnie) oraz do samodzielnego uzupełniania wiedzy (Powiązanie z KEU: K_K01, K_K02) SMS_K02. Identyfikuje i ocenia kluczowe dylematy profesjonalne, prawne i etyczne w funkcjonowaniu systemów medialnych (np. naciski polityczne, koncentracja, cenzura, konflikt interesów), istotne dla roli dziennikarza/specjalisty komunikowania (Powiązanie z KEU: K_W05, K_K06)

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Marek Jeziński
Aleksandra Seklecka

W cyklu 2023/24Z:

Aleksandra Seklecka

W cyklu 2022/23Z:

Aleksandra Seklecka

W cyklu 2024/25Z:

Aleksandra Seklecka

Metody dydaktyczne

- Wykład informacyjny + prezentacja multimedialna (porządkujący pojęcia, modele, instytucje): wprowadzenie pojęć, schematy modeli, mapy instytucji, syntetyczne porównania (SMS_W01, SMS_W02, SMS_W03, SMS_W04) - Wykład problemowy/konwersatoryjny (pytania kierowane, krótkie dyskusje) krótkie sekwencje: problem - argumenty - kontrargumenty - wniosek (SMS_W03, SMS_W04, SMS_U02, SMS_K02) - Praca na źródłach (fragmenty Hallin–Mancini, dokumenty UE, raporty) – jako „metoda podająca + analityczna”: praca na krótkich, wskazanych fragmentach: identyfikacja tez i kryteriów porównania (SMS_W03, SMS_W04, SMS_U02) - Studium przypadku + analiza porównawcza państw: własność/regulacje/rynek/relacje z polityką - porównanie do drugiego kraju (SMS_U01, SMS_W03, SMS_W04) - Metoda biograficzna (osadzenie systemu w roli aktorów/instytucji; np. przykłady z literatury uzupełniającej); „aktorzy zmian” (właściciele, regulatorzy, dziennikarze, politycy) jako soczewka do rozumienia mechanizmów systemu (SMS_W02, SMS_W04, SMS_K02)

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- biograficzna

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

brak

Kryteria oceniania

Forma zaliczenia wykładu: egzamin pisemny
3 pytania opisowe za 5 punktów każde i 5 pojęć za 1 punkt każde:
PKT OCENA
0- 10 p. - niedostateczny
11 - 12 - dostateczny
13 - 14 - dostateczny+
15 - 16 - dobry
17 - 18 - dobry+
19 - 20 - bardzo dobry

WERYFIKACJA efektów:
Część A: pojęcia (5×1 pkt) definicje/krótkie objaśnienia + 1 przykład użycia SMS_W01, SMS_W02, (częściowo) SMS_W03: poprawność merytoryczna, terminologia
Pytanie 1 (5 pkt) problemowe: „system medialny – definicja + wymiary + determinanty” (z odniesieniem do relacji media–polityka–gospodarka) SMS_W01, SMS_W02: kompletność, logika wywodu, powiązanie pojęć
Pytanie 2 (5 pkt) porównawcze: „zaklasyfikuj i porównaj przynajmniej 2 państwa w modelach Hallin–Mancini; uzasadnij kryteriami” SMS_W03, SMS_U01: poprawne zastosowanie modelu, argumentacja, trafne wnioski
Pytanie 3 (5 pkt) analityczne: „polityka/regulacje UE lub państwa X – skutki dla pluralizmu i wolności mediów + dylemat etyczny/prawny” SMS_W04, SMS_U02, SMS_K02: poprawność + kontekst + argumentacja

Egzamin weryfikuje wskazane PEU: część pojęciowa – terminologię i rozumienie kategorii; pytania opisowe – zastosowanie modeli, analizę porównawczą i argumentację.
Kryteria oceny odpowiedzi otwartych: poprawność merytoryczna, umiejętność powiązania pojęć, argumentacja, terminologia.

Praktyki zawodowe

brak

Literatura

Literatura obowiązkowa:
Hallin D., Mancini P. 2007. Systemy medialne. Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Konarska K. (red.). 2018. Rynki medialne wybranych państw Europy Zachodniej. Kraków: Universitas.

Literatura uzupełniająca:
Adamowski J.W., Jaskiernia A. (red.). 2012. Systemy medialne w XXI wieku. Wspólne czy różne drogi rozwoju. Warszawa: ASPRA-JR.
Böll H. 2002. Utracona cześć Katarzyny Blum. Warszawa: Gazeta Wyborcza.
Castro Herrero L. et al. 2017. Rethinking Hallin and Mancini Beyond the West: An Analysis of Media Systems in Central and Eastern Europe. “International Journal of Communication” 11, ss. 4797–4823.
Cloud S., Olson L. 2006. Chłopcy Murrowa. Na frontach wojny i dziennikarstwa. Warszawa: AMF.
Dobek-Ostrowska B. 2002. Transformacja systemów medialnych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej po 1989 roku. Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Dobek-Ostrowska Bogusława (red.). 2007. Media masowe na świecie. Modele systemów medialnych i ich dynamika rozwojowa. Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Dobek-Ostrowska B. 2015. Między politologią i komunikologią. Razem czy osobno? Przypadek studiów porównawczych nad relacjami polityki i mediów w Europie Środkowo‑Wschodniej. „Politeja” 5(36), ss. 27-49.
Dobek-Ostrowska B. 2019. How the media systems work in Central and Eastern Europe, https://www.researchgate.net/publication/333378838_How_the_media_systems_work_in_central_and_eastern_Europe (12.09.2021).
Donaj Ł. 2001. Media w systemie politycznym Federacji Rosyjskiej. Poznań: UAM
Felsztinski J. 2015. Borys Biereziowski. Zapiski wisielca. Warszawa: Prószyński Media.
Golka B. 2004. System medialny Stanów Zjednoczonych. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Golka B. 2001. System medialny Francji. Warszawa: Elipsa
Głowacki M. 2011. Polityka medialna Danii, Norwegii i Szwecji. Analiza porównawcza interwencji państwa w systemy telewizyjne. Toruń: Wyd. ECE.
Humprecht E. et.al. 2022. Media Systems in the Digital Age: An Empirical Comparison of 30 Countries. “Journal of Communication” 72, ss. 145–164.
Jakubowicz K. 2010. Unia Europejska a media. Miedzy kulturą a gospodarką. Warszawa: Wyd. Akademickie i Profesjonalne.
Jóźwiak-Di Marcantonio. 2011. Silvio Berlusconi. Geniusz mediów i marketingu politycznego. Wrocław: Alta 2.
Konarska K. 2007. System mediów elektronicznych w Wielkiej Brytanii. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Matykiewicz-Włodarska A., Ślufińska M. 2014. Systemy medialne państw Unii Europejskiej. Nowe kraje członkowskie. Toruń: Wyd. Adam Marszałek.
Ociepka B., Ratajczak M. 2000. Media i komunikowanie polityczne. Niemcy, Austria, Szwajcaria. Wrocław: Arboretum.
Oniszczuk Z., Gierula M. (red.). 2007. Mało znane systemy medialne. Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza Humanitas.
Oniszczuk Z., Gierula M. (red.). 2009. Systemy medialne krajów bałkańskich. Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza Humanitas.
Peruško Z., Vozab D., Čuvalo A. 2013. Audiences as a source of agency in media systems: Post-socialist Europe in comparative perspective. “Medialni studia” II, Special Issue on Post-Socialist Media Audiences, ss. 137-154.
Poulet B. 2011. Śmierć gazet i przyszłość informacji: Wołowiec: Wyd. Czarne.
Stasiak-Jazukiewicz E, Jas-Kozakiewicz M. 2011. Polityka medialna Unii Europejskiej. Warszawa: Poltext.
Stefano de Ch. 2017. Oriana Fallaci. Portret kobiety. Katowice: Sonia Draga.
Thomas B. 2018. Walt Disney. Potęga marzeń. Warszawa: Dream Books.
Wallraff G. 2012. Z nowego wspaniałego świata. Wołowiec: Wyd. Czarne.
Williams K. 2008. Media w Europie. Warszawa: Wydawnictwa Profesjonalne i Akademickie.

Uwagi

W cyklu 2022/23Z:

zajęcia synchroniczne poprzez MS Teams (kod do kursu zostanie wysłany na maila umk)

W cyklu 2023/24Z:

zajęcia synchroniczne poprzez MS Teams (kod do kursu zostanie wysłany na maila umk)

W cyklu 2024/25Z:

zajęcia synchroniczne poprzez MS Teams (kod do kursu zostanie wysłany na maila umk)

W cyklu 2025/26Z:

zajęcia synchroniczne poprzez MS Teams (kod do kursu zostanie wysłany na maila umk)

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-3-SMS w USOSweb