Socjologia mediów 2401-D-S1-3-SM

1. zajęcia wprowadzające i warunki zaliczenia
2. dyskusja: Jakie są media? Jakie media być "powinny"? Funkcje i funkcjonalności mediów społecznościowych
3. dyskusja i praca w grupach, przedstawienie stanowisk na temat poszczególnych platform i zaspokajanych przez nie potrzeb
4 i 5. Od mediów tradycyjnych do mediów cyfrowych, od społeczeństwa tradycyjnego do cyfrowego
Magdalena Szpunar, Nowe-stare medium. Internet między tworzeniem nowych modeli komunikacyjnych a repordukowaniem schematów komunikowania masowego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2012, s. 11-44, dostęp: https://www.magdalenaszpunar.com/_pliki/Nowe-stare%20medium_Szpunar.pdf
Aleksandra Skrabacz, Monika Lewińska-Krzak, Wpływ rewolucji cyfrowej na rozwój społeczeństwa informacyjnego oraz społeczną wartość informacji, [w:] Roczniki Nauk Społecznych, Tom 50 Nr 1 (2022): Tom 14 (50), dostęp: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/17189
6. Geneza i znaczenie Internetu z perspektywy socjologicznej
Jacek Kulbaka, “Internet - od historii do współczesności. Geneza, rozwój, znaczenie” [w:] “International journal of new economics and social sciences”, 2023, dostęp: https://ijoness.com/resources/html/article/details?id=620547&language=pl
Jan Waszewski, Maciej Gurtowski, Niewidzialna infrastruktura Internetu - usługi chmurowe jako krytyczny element środowiska bezpieczeństwa. Przypadek Amazona [w:] “Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego”, 2021, dostęp: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_4467_20801335PBW_21_021_14298
7. Jak to mierzyć, jak to badać? Socjologia mediów, socjologia cyfrowa, socjologia Internetu, netnografia…
Lektura obowiązkowa: Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29, dostęp: http://www.czasopisma.pan.pl/dlibra/publication/122461/edition/106740/content/socjologia-2-0-o-potrzebie-laczenia-big-data-z-etnografia-cyfrowa-wyzwaniach-jakosciowej-socjologii-cyfrowej-i-systematyzacji-pojec-jemielniak-dariusz
Michał Żytomirski, “Określanie osobowości użytkowników Internetu poprzez analizowanie ich cyfrowych śladów w świetle wybranych badań dr. Michała Kosińskiego” [w:] “ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS”, 2021, dostęp: https://czasopisma.uni.lodz.pl/librorum/article/view/10849
8. Gate keeping, agenda setting, framing i priming
Barbara Małecka, Selekcja informacji w mediach w oparciu o teorię Agendy Setting,
„Conversatoria Linguistica”, (10), 149–160. Dostęp: https://czasopisma.uph.edu.pl/conversatorialinguistica/article/view/1058
Film: “Dont Look Up” (“Nie patrz w górę"”), reż. Adam McKay, 2021.
9. Bańki filtrujące, fake newsy, dezinformacja i teorie spiskowe
Raport "Zjawisko dezinformacji w dobie rewolucji cyfrowej. Państwo. Społeczeństwo. Polityka. Biznes", rozdział II "Społeczeństwo". dostęp: https://cyberpolicy.nask.pl/wp-content/uploads/2019/09/Raport_CP_Dezinformacja_ONLINE_s.pdf
Coronavirus: Conspiracy Theories: Last Week Tonight with John Oliver (HBO),John Oliver, 2020.
Przemysław Krysiński, Małgorzata Kowalska-Chrzanowska, “Wykorzystanie narzędzi do monitoringu internetu w badaniach informacji na temat wojny w Ukrainie na przykładzie działania aplikacji Brand24” [w:] „Polityka i Społeczeństwo” 3(21), 2023, dostęp: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_15584_polispol_2023_3_10
10. Dezinformacja
Armitage, R., & Vaccari, C. (2021). Misinformation and disinformation. In H. Tumber & S. Waisbord (Eds.), The Routledge Companion to Media Disinformation and Populism (pp. 38–48). Routledge (PDF dostarczy prowadząca)
Bernstein, J. (2021). Bad News: Selling the story of disinformation. Harper’s Magazine, September 2021. https://harpers.org/archive/2021/09/bad-news-selling-the-story-of-disinformation/
Można też odsłuchać podcast - rozmowę z autorem (treści się w dużej mierze pokrywają, więc jak kto woli): https://harpers.org/2021/09/bad-news-disinformation/
11. Wielki wybuch danych
Abu Muna Almaududi Ausat, “The Role of Social Media in Shaping Public Opinion and Its Influence on Economic Decisions” [w:] “Technology and Society Perspectives”, 2023, pages 35–44, dostęp: https://journal.literasisainsnusantara.com/index.php/tacit/article/view/37
Dennis Nguyen, Bjorn Beijnon, “The data subject and the myth of the ‘black box’ data communication and critical data literacy as a resistant practice to platform exploitation” [w:] “Information, Communication & Society”, 2024, dostęp: https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/1369118X.2023.2205504?needAccess=true
Katarzyna Śledziewska, Renata Włoch, “Cyfrowa gospodarka. Jak nowe technologie zmieniają świat”, 2020, s. 63-93, dostęp: https://wuw.pl/data/include/cms//Gospodarka_cyfrowa_Sledziewska_Katarzyna_Wloch_Renata_red_2020.pdf?v=1586519403699
12. AI cz. 1
Haenlein, M., Kaplan, A. (2019). A Brief History of Artificial Intelligence: On the Past, Present, and Future of Artificial Intelligence. „California Management Review”, Vol. 61, nr 4, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/334539401_A_Brief_History_of_Artificial_Intelligence_On_the_Past_Present_and_Future_of_Artificial_Intelligence
Karin van Es, Dennis Nguyen, “Your friendly AI assistant”: the anthropomorphic self‑representations of ChatGPT and its implications for imagining AI” [w: ] “AI & Society”, 2024, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/385299563_Your_friendly_AI_assistant_the_anthropomorphic_self-representations_of_ChatGPT_and_its_implications_for_imagining_AI
Jaskowska, B. (2023). “Książki pisane przez sztuczną inteligencję: Teraźniejszość oraz refleksje i pytania o przyszłość” [w:] “Perspektywy Kultury”, 2023, dostęp: https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2623/2447
13. AI cz. 2.
Haenlein, M., Kaplan, A. (2018). Siri, Siri, in my hand: Who’s the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence. „Business Horizons”, Vol. 62, nr 1, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/328761767_Siri_Siri_in_my_hand_Who's_the_fairest_in_the_land_On_the_interpretations_illustrations_and_implications_of_artificial_intelligence
Michael A. Peters, Liz Jackson, Marianna Papastephanou i in., “AI and the future of humanity: ChatGPT-4, philosophy and education - Critical responses” [w:] “Educational Philosophy and Theory” 2023, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/371275148_AI_and_the_future_of_humanity_ChatGPT-4_philosophy_and_education_-_Critical_responses
14. Czy nowe media zmieniają ludzi?
Sylwia Czubkowska, Marek Szymaniak, Trolle, amisze, cyfrowi przewodnicy i
technologicznie obojętni. Jakim rodzajem rodzica jesteś?, “Spider’s Web”; dostęp: https://spidersweb.pl/plus/2021/10/rodzice-dziecko-cyfryzacja-technologie-wychowanie-lek-nastolatek-tiktok-youtube
Małgorzata Gruchoła, Małgorzata Tatala, “Problematyczne używanie internetu a style rozmowy pokolenia Z” [w:] Roczniki Kulturoznawcze, Tom XV, 2024, dostęp: https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/2008361.
Paweł Nowak, “Transformacja cyfrowa a kondycja ludzka. O relacjach międzyludzkich i matrycy transcendentalnej” [w:] “Seminare. Poszukiwania naukowe”, Tom 43 Nr 1, 2022, dostęp: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/view/10072/8788
15. Kolokwium zaliczeniowe

[1] 7 października, wtorek: [zajęcia wprowadzające]
Zasady zaliczenia, przebieg kursu. Dyskusja na temat roli mediów we współczesnym społeczeństwie.
[2] 14 października, wtorek: [wprowadzenie do krytycznej historii Internetu]
Jacek Kulbaka, “Internet - od historii do współczesności. Geneza, rozwój, znaczenie” [w:] “International journal of new economics and social sciences”, 2023, dostęp: https://ijoness.com/resources/html/article/details?id=620547&language=pl
[3] 21 października, wtorek: [Internet z perspektywy socjologicznej 1]
Magdalena Szpunar, Nowe-stare medium. Internet między tworzeniem nowych modeli komunikacyjnych a repordukowaniem schematów komunikowania masowego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2012, s. 11-44, dostęp: https://www.magdalenaszpunar.com/_pliki/Nowe-stare%20medium_Szpunar.pdf
Aleksandra Skrabacz, Monika Lewińska-Krzak, Wpływ rewolucji cyfrowej na rozwój społeczeństwa informacyjnego oraz społeczną wartość informacji, [w:] Roczniki Nauk Społecznych, Tom 50 Nr 1 (2022): Tom 14 (50), dostęp: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/17189
[4] 28 października, wtorek: [Internet z perspektywy socjologicznej 2]
Marta Juza, INTERNET W ŻYCIU SPOŁECZNYM – NADZIEJE, OBAWY, KRYTYKA, https://uwm.edu.pl/dziennikarstwo/pliki/article/862/Juza_Internet_w_zyciu_spolecznym.pdf
Dominik Batorski, Internet a usieciowienie relacji społecznych, dostęp: https://nck.pl/upload/archiwum_kw_files/artykuly/4._dominik_batorski_-_internet_a_usieciowienie_relacji_spolecznych.pdf
Małgorzata Durmaj, Globalizacja w perspektywie polskiego środowiska medialnego: studia przypadków NK.pl a Facebook i Allegro a Amazon, dostęp: https://compress.edu.pl/en/issues/item/globalizacja-w-perspektywie-polskiego-srodowiska-medialnego-studia-przypadkow
[5] 4 listopada, wtorek: [metodologia badań Internetu]
Jemielniak, Dariusz. 2018. Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową, wyzwaniach jakościowej socjologii cyfrowej i systematyzacji pojęć, „Studia Socjologiczne”, nr 2 (229), s. 7-29, dostęp: http://www.czasopisma.pan.pl/dlibra/publication/122461/edition/106740/content/socjologia-2-0-o-potrzebie-laczenia-big-data-z-etnografia-cyfrowa-wyzwaniach-jakosciowej-socjologii-cyfrowej-i-systematyzacji-pojec-jemielniak-dariusz
Michał Żytomirski, “Określanie osobowości użytkowników Internetu poprzez analizowanie ich cyfrowych śladów w świetle wybranych badań dr. Michała Kosińskiego” [w:] “ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS”, 2021, dostęp: https://czasopisma.uni.lodz.pl/librorum/article/view/10849
[6] 18 listopada, wtorek: [gatekeeping i agenda setting]
Barbara Małecka, Selekcja informacji w mediach w oparciu o teorię Agendy Setting,
„Conversatoria Linguistica”, (10), 149–160. Dostęp: https://czasopisma.uph.edu.pl/conversatorialinguistica/article/view/1058
Film: “Dont Look Up” (“Nie patrz w górę”), reż. Adam McKay, 2021.
[7] 25 listopada, wtorek: [bańki filtrujące, fake newsy, dezinformacja i teorie spiskowe 1]
Propaganda i dezinformacja - zarządzanie informacją w przestrzeni medialnej. Od klasycznych środków masowego przekazu do internetowych mediów społecznościowych
https://www.researchgate.net/publication/390724971_Propaganda_i_dezinformacja_-zarzadzanie_informacja_w_przestrzeni_medialnej_Od_klasycznych_srodkow_masowego_przekazu_do_internetowych_mediow_spolecznosciowych
Raport "Zjawisko dezinformacji w dobie rewolucji cyfrowej. Państwo. Społeczeństwo. Polityka. Biznes", rozdział II "Społeczeństwo". dostęp: https://cyberpolicy.nask.pl/wp-content/uploads/2019/09/Raport_CP_Dezinformacja_ONLINE_s.pdf
[8] 2 grudnia, wtorek: [bańki filtrujące, fake newsy, dezinformacja i teorie spiskowe 1]
Katarzyna Mania, “Deepfake: nowe narzędzie dezinformacji we współczesnej fotografii”, dostęp: https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/48b608ab-a4be-4bb5-9909-f0650686040c/content
Konrad Ciesiołkiewicz, Mirosław Grewiński, Agnieszka Klimska, “Dezinformacja i inne zniekształcenia informacyjne jako nowa kwestia społeczna”, dostęp:
https://www.researchgate.net/publication/392551483_Dezinformacja_i_inne_znieksztalcenia_informacyjne_jako_nowa_kwestia_spoleczna
[9] 9 grudnia, wtorek: [wielki wybuch danych 1]
Katarzyna Śledziewska, Renata Włoch, “Cyfrowa gospodarka. Jak nowe technologie zmieniają świat”, 2020, s. 63-93, dostęp: https://wuw.pl/data/include/cms//Gospodarka_cyfrowa_Sledziewska_Katarzyna_Wloch_Renata_red_2020.pdf?v=1586519403699
Jan Waszewski, Maciej Gurtowski, Niewidzialna infrastruktura Internetu - usługi chmurowe jako krytyczny element środowiska bezpieczeństwa. Przypadek Amazona [w:] “Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego”, 2021, dostęp: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_4467_20801335PBW_21_021_14298
[10] 16 grudnia, wtorek: [wielki wybuch danych 2]
Dennis Nguyen, Bjorn Beijnon, “The data subject and the myth of the ‘black box’ data communication and critical data literacy as a resistant practice to platform exploitation” [w:] “Information, Communication & Society”, 2024, dostęp: https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/1369118X.2023.2205504?needAccess=true
Ashley Madison YT
[11] 8 stycznia, czwartek: [wprowadzenie do AI]
Haenlein, M., Kaplan, A. (2019). A Brief History of Artificial Intelligence: On the Past, Present, and Future of Artificial Intelligence. „California Management Review”, Vol. 61, nr 4, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/334539401_A_Brief_History_of_Artificial_Intelligence_On_the_Past_Present_and_Future_of_Artificial_Intelligence
Maria Konopka-Nowina, „Każdy zna się na AI”. Przegląd badań polskiej opinii publicznej na temat sztucznej inteligencji, https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/dbf1e359-27ef-4bb4-8a57-b8669071820f
[12] 13 stycznia, wtorek: [AI]
Karin van Es, Dennis Nguyen, “Your friendly AI assistant”: the anthropomorphic self‑representations of ChatGPT and its implications for imagining AI” [w: ] “AI & Society”, 2024, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/385299563_Your_friendly_AI_assistant_the_anthropomorphic_self-representations_of_ChatGPT_and_its_implications_for_imagining_AI
Aleksandra Skrzypiec, Rola antropomorfizacji i genderyzacji maszyn w komunikacji ekstrapersonalnej, dostęp: https://compress.edu.pl/e-wydania/item/rola-antropomorfizacji-i-genderyzacji-maszyn-w-komunikacji-ekstrapersonalnej
[13] 20 stycznia, wtorek: [bezpieczeństwo w sieci]
Patrycja Oziębło, “Dzieci w wieku między 9 a 13 rokiem życia jako użytkownicy internetu”, dostęp: https://compress.edu.pl/en/journal/authors/item/dzieci-w-wieku-miedzy-9-a-13-rokiem-zycia-jako-odbiorcy-internetu
Sylwia Czubkowska, Marek Szymaniak, “Trolle, amisze, cyfrowi przewodnicy i technologicznie obojętni. Jakim rodzajem rodzica jesteś?”, “Spider’s Web”; dostęp: https://spidersweb.pl/plus/2021/10/rodzice-dziecko-cyfryzacja-technologie-wychowanie-lek-nastolatek-tiktok-youtube
[14] 27 stycznia, wtorek: [bezpieczeństwo w sieci]
Małgorzata Durmaj, “Tiktokizacja social mediów w perspektywie wieku użytkowników”, dostęp: https://ejournals.eu/czasopismo/zeszyty-prasoznawcze/artykul/tiktokizacja-social-mediow-w-perspektywie-wieku-uzytkownikow-analiza-wykorzystywania-mediow-spolecznosciowych-na-podstawie-zogniskowanych-wywiadow-grupowych
Wojciech Kułaga, “Transmisja patologii społecznych do internetu. Zagrożenia związane z medialną aktywnością patoinfluenserów, patostreamerów i patoużytkowników”, dostęp: https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_51480_compress_2021_4-2_313
[15] 3 lutego, wtorek: [kolokwium zaliczeniowe]

Treści programowe – rok akademicki 2026/2027
1. Wprowadzenie do socjologii mediów
Media jako instytucje społeczne; media jako środowisko życia publicznego; relacje między mediami, społeczeństwem, kulturą, polityką i gospodarką; podstawowe pytania badawcze socjologii mediów.
2. Klasyczne modele analizy mediów
Produkcja–treść–recepcja; nadawcy, odbiorcy i pośrednicy; komunikowanie masowe i komunikowanie zapośredniczone; media jako narzędzie integracji, kontroli, konfliktu i zmiany społecznej.
3. Organizacja i ekonomia mediów
Rynek medialny, własność, koncentracja, modele finansowania, logika platform i reklamy; zależność treści od struktur organizacyjnych i ekonomicznych; napięcie między misją publiczną a presją rynkową. Studium przypadku: media publiczne w stanie likwidacji.
4. Metody badań internetu
Analiza danych cyfrowych, Big Data, ślady cyfrowe; etnografia cyfrowa i netnografia (etnografie o internecie, w internecie i poprzez internet); studium przypadku; etyka badań online i ograniczenia interpretacji wyników.
5. Selekcja informacji i władza widzialności
Gatekeeping, agenda setting, framing, news values; mechanizmy decydowania o tym, co staje się widoczne publicznie; hierarchie ważności w mediach tradycyjnych i cyfrowych; twórcy internetowi i chatboty AI jako nowi pośrednicy informacji.
6. Odbiorcy, użytkownicy i wspólnoty medialne
Publiczność, audytoria, użytkownicy, prosumenci; fandomy, społeczności internetowe, uczestnictwo, polaryzacja i konflikty odbiorcze; wpływ mediów na relacje społeczne.
7. Internet i społeczeństwo sieciowe
Historia i społeczne znaczenie internetu; społeczeństwo informacyjne; wykluczenie cyfrowe; usieciowienie relacji społecznych; zmiana modeli komunikowania.
8. Platformizacja i ekonomia uwagi
Platformy społecznościowe i ich model biznesowy; „gównowacenie” (enshittification) platform; metryki i widzialność; monetyzacja uwagi; influencerzy i creator economy.
9. Datafikacja i algorytmy
Dane jako zasób społeczny i ekonomiczny; algorytmy rekomendacyjne; mit „czarnej skrzynki”; systemy zoptymalizowane na zaangażowanie i ich społeczne koszty.
10. Dezinformacja, propaganda i manipulacja
Typologie dezinformacji; teorie spiskowe; manipulacja obrazem, tekstem i danymi; operacje wpływu; fact-checking; reakcja platform na zgłoszenia; odporność informacyjna jednostek i społeczeństwa.
11. Sztuczna inteligencja i automatyzacja komunikacji – część I
Historia i podstawy działania AI; AI w produkcji i dystrybucji treści medialnych; automatyzacja pracy redakcyjnej. Studium przypadku: eksperyment OFF Radia Kraków (2024).
12. Sztuczna inteligencja i automatyzacja komunikacji – część II
Generatywne media; antropomorfizacja systemów AI; deepfake i treści syntetyczne w komunikacji politycznej; „AI slop”; bias technologiczny; odpowiedzialność za treści tworzone i wzmacniane przez systemy AI.
13. Role zawodowe i etyka w mediach
Dziennikarz, redaktor, wydawca, moderator, twórca internetowy, fact-checker; odpowiedzialność zawodowa, konflikt interesów, transparentność źródeł, granice perswazji i manipulacji; zasady korzystania z AI w redakcjach. Analiza przypadków z zajęć 11–12 w świetle kodeksów etycznych.
14. Ryzyka środowiska cyfrowego
Prywatność, bezpieczeństwo danych, cyberhigiena, cyberprzemoc, mowa nienawiści, patostreaming, toksyczne treści, dzieci i młodzież online; społeczne koszty komunikacji cyfrowej.
15. Kolokwium
Sprawdzenie wiedzy, umiejętności analizy oraz zdolności argumentowania na podstawie źródeł.

Składowe oceny końcowej - łącznie 80 pkt:
A. Aktywność na zajęciach i zadania bieżące - 0-28 pkt
Weryfikowane efekty: SM_W01, SM_W02, SM_W03, SM_U01, SM_U02, SM_K01.
Aktywność oceniana jest na zajęciach 1-14, na każdych w skali 0-2 pkt:
2 pkt - merytoryczny udział w dyskusji lub zadaniu: poprawne użycie pojęć, oparcie wypowiedzi na źródłach, danych lub literaturze,
odnoszenie się do argumentów innych osób, z zachowaniem kultury dyskusji,
1 pkt - udział w zadaniu lub dyskusji, ale ogólnikowy, bez uzasadnienia lub bez odniesienia do omawianych treści,
0 pkt - nieobecność lub brak udziału w zajęciach.
B. Prezentacja indywidualna „Mój autorytet medialny” - 0-12 pkt
Weryfikowane efekty: SM_W02, SM_W03, SM_U01, SM_U02, SM_U03, SM_K01.
Student wybiera twórcę treści (np. dziennikarza, pisarza, muzyka, twórcę cyfrowego), którego treści konsumuje codziennie lub prawie
codziennie i którego uważa za autorytet lub osobę bliską temu pojęciu. Prezentacja multimedialna trwa 10 minut. Oceniana jest
merytoryka, nie estetyka slajdów. Wystąpienie bez prezentacji multimedialnej nie jest oceniane.
Punktacja prezentacji:
charakterystyka twórcy: kim jest, czym się zajmuje, jakie treści produkuje, w jakich kanałach i formatach działa - 0-2 pkt,
uzasadnienie wyboru: jak często i w jakich sytuacjach prezentujący korzysta z treści twórcy, na czym opiera się jego autorytet - 0-2 pkt,
wyróżniki: co odróżnia twórcę od innych w tej samej dziedzinie, poparte konkretnymi przykładami treści - 0-2 pkt,
rekomendacja: wskazanie konkretnej grupy odbiorców, której prezentujący poleca twórcę, wraz z uzasadnieniem (odpowiedź „wszystkim”
- 0 pkt) - 0-2 pkt,
źródła i weryfikacja informacji: co najmniej dwa źródła zewnętrzne wobec kanałów twórcy, podane na slajdzie - 1 pkt; dodatkowo
odróżnienie autoprezentacji twórcy od informacji z innych źródeł - 2 pkt,
odpowiedzi na pytania prowadzącej lub grupy po wystąpieniu - 0-1 pkt,
czas wystąpienia: 1 pkt za mieszczenie się w przedziale 9:00-11:00 min (10 min ± 10%), poza tym przedziałem - 0 pkt.
Przy kryteriach od charakterystyki do rekomendacji: 2 pkt - odpowiedź pełna, konkretna i poparta przykładami, 1 pkt - odpowiedź
ogólnikowa lub niepełna, 0 pkt - brak elementu.
C. Kolokwium pisemne - 0-40 pkt
Weryfikowane efekty: SM_W01, SM_W02, SM_W03, SM_U01, SM_U02.
Kolokwium odbywa się na 15. zajęciach i składa się z 8 zadań problemowych i/lub pytań otwartych, każde za 0-5 pkt. Zadania mogą
dotyczyć:
wyjaśnienia pojęć i modeli socjologii mediów,
interpretacji przypadku medialnego,
oceny wiarygodności źródła lub przekazu,
identyfikacji manipulacji, dezinformacji lub błędów interpretacyjnych,
analizy konsekwencji społecznych, zawodowych, technologicznych lub etycznych danego zjawiska medialnego.
Każde zadanie oceniane jest według kryteriów:
poprawność merytoryczna
wykorzystanie pojęć, danych, literatury lub źródełanaliza i argumentacja
Warunki zaliczenia
Student/studentka musi:
uzyskać punkty z każdego elementu oceny,
uzyskać minimum 51% punktów z kolokwium, tj. co najmniej 21 pkt z 40,
uzyskać minimum 41 punktów z 80 punktów łącznie.
Dopuszczalne są 2 nieobecności nieusprawiedliwione; trzecia wymaga odrobienia, czwarta skutkuje niezaliczeniem kursu.
Skala ocen
0-40 pkt - 2,0
41-48 pkt - 3,0
49-56 pkt - 3,5
57-64 pkt - 4,0
65-72 pkt - 4,5
73-80 pkt - 5,0
SM_W01
Metody: miniwykład problemowy, praca z literaturą, analiza źródeł, studium przypadku.
Weryfikacja: aktywność, kolokwium.
Student poprawnie opisuje metody i techniki badań mediów oraz wyjaśnia zasady etycznej interpretacji wyników.
SM_W02
Metody: miniwykład problemowy, analiza rynku i organizacji mediów, dyskusja, studium przypadku.
Weryfikacja: aktywność, kolokwium, prezentacja.
Student charakteryzuje ekonomiczne, prawne, etyczne i zawodowe uwarunkowania funkcjonowania mediów.
SM_W03
Metody: analiza przypadków, praca z przykładami cyfrowymi, dyskusja problemowa, fact-checking.
Weryfikacja: aktywność, kolokwium, prezentacja.
Student wyjaśnia dylematy i ryzyka związane z mediami cyfrowymi, dezinformacją, AI, platformizacją i datafikacją.
SM_U01
Metody: krytyczna analiza źródeł, fact-checking, analiza danych i przekazów medialnych.
Weryfikacja: zadania bieżące, prezentacja, kolokwium.
Student wyszukuje, selekcjonuje i weryfikuje informacje oraz uzasadnia ocenę wiarygodności źródeł.
SM_U02
Metody: debata, dyskusja moderowana, prezentacja indywidualna.
Weryfikacja: aktywność, prezentacja, odpowiedzi na pytania po prezentacji.
Student przedstawia własne stanowisko, ocenia argumenty i dyskutuje z poszanowaniem zasad etyki komunikacji.
SM_U03
Metody: przygotowanie prezentacji indywidualnej, zadania grupowe na zajęciach, konsultacje.
Weryfikacja: prezentacja (dobór narzędzi, organizacja treści, gospodarowanie czasem wystąpienia), zadania grupowe na zajęciach.
Student planuje i organizuje pracę indywidualną oraz zespołową, dobiera narzędzia pracy i uzgadnia podział zadań.
SM_K01
Metody: debata, analiza przypadków dezinformacji, refleksja etyczna, praca grupowa.
Weryfikacja: aktywność, prezentacja, udział w dyskusji.
Student odpowiedzialnie uczestniczy w komunikacji publicznej, uwzględnia interes publiczny i rozpoznaje znaczenie przeciwdziałania
dezinformacji oraz manipulacji.

Całkowity nakład pracy studenta: 4 ECTS - 100 godzin.
Praca z udziałem nauczyciela akademickiego - 50 godzin
udział w konwersatorium - 30 godzin,
konsultacje dotyczące projektu, źródeł i analizy przypadku - 10 godzin,
konsultacje / informacja zwrotna / przygotowanie do kolokwium - 10 godzin.
Praca własna studenta - 50 godzin
lektura literatury i przygotowanie do dyskusji - 20 godzin,
wyszukiwanie, selekcja i weryfikacja źródeł - 10 godzin,
przygotowanie projektu / prezentacji - 10 godzin,
przygotowanie do kolokwium - 10 godzin.
Razem: 100 godzin.

Efekty uczenia się - wiedza
SM_W01 (K_W02)
Student opisuje podstawowe metody i techniki badań mediów oraz wyjaśnia zasady etycznej interpretacji wyników w analizie zjawisk
medialnych i komunikacyjnych.
SM_W02 (K_W05)
Student charakteryzuje ekonomiczne, prawne, etyczne i zawodowe uwarunkowania funkcjonowania mediów oraz wyjaśnia ich znaczenie
dla praktyki dziennikarskiej i komunikacyjnej.
SM_W03 (K_W06)
Student wyjaśnia wybrane dylematy współczesnej cywilizacji związane z mediami cyfrowymi, platformizacją, datafikacją, dezinformacją,
sztuczną inteligencją i ryzykami środowiska cyfrowego.
Efekty uczenia się - umiejętności
SM_U01 (K_U01)
Student wyszukuje, selekcjonuje i weryfikuje informacje ze źródeł tradycyjnych i cyfrowych dotyczących mediów i komunikacji; identyfikuje
techniki manipulacyjne i dezinformacyjne oraz uzasadnia ocenę wiarygodności źródeł.
SM_U02 (K_U05)
Student bierze udział w debacie akademickiej i branżowej dotyczącej mediów i komunikacji, przedstawia własne stanowisko, krytycznie
ocenia argumenty oraz dyskutuje z poszanowaniem zasad etyki komunikacji.
SM_U03 (K_U06)
Student planuje i organizuje pracę indywidualną oraz zespołową podczas analizy zjawisk medialnych, dobiera narzędzia pracy i uzgadnia
podział zadań.
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
SM_K01 (K_K06)
Student jest gotów do odpowiedzialnego kształtowania jakości komunikacji publicznej, współpracy z interesariuszami, przeciwdziałania
dezinformacji i manipulacji oraz podejmowania działań służących interesowi publicznemu w środowisku medialnym i cyfrowym.

Miniwykład problemowy — wprowadzenie pojęć, teorii, modeli i kontekstów społecznych dotyczących mediów.
Rozwijane efekty: SM_W01, SM_W02, SM_W03.
Praca z literaturą i źródłami — analiza tekstów naukowych, raportów, danych, przekazów medialnych i materiałów źródłowych.
Rozwijane efekty: SM_W01, SM_U01.
Studium przypadku — analiza konkretnych zjawisk, np. kampanii dezinformacyjnej, kryzysu reputacyjnego, patostreamingu, deepfake’u,
algorytmicznej widzialności lub konfliktu wokół reprezentacji społecznej.
Rozwijane efekty: SM_W03, SM_U01, SM_U02, SM_K01.
Krytyczna analiza źródeł i fact-checking — ocena wiarygodności źródeł, rozpoznawanie manipulacji, dezinformacji i nieuprawnionych
wniosków.
Rozwijane efekty: SM_U01, SM_K01.
Dyskusja moderowana i debata — formułowanie stanowisk, ocena argumentów, praca z kontrargumentem, komunikacja etyczna.
Rozwijane efekty: SM_U02, SM_K01.
Praca zespołowa / projekt problemowy — przygotowanie krótkiej analizy wybranego zjawiska medialnego z podziałem zadań, doborem
źródeł i prezentacją wniosków.
Rozwijane efekty: SM_U03, SM_U01, SM_U02, SM_K01.
Prezentacja problemowa — przedstawienie wyników analizy oraz moderowanie dyskusji wokół problemu.
Rozwijane efekty: SM_U02, SM_U03, SM_K01.

Przypisana do zajęć

Przypisana do zajęć

LITERATURA OBOWIĄZKOWA
Ciesiołkiewicz, K., Grewiński, M. i Klimska, A. (2025). Dezinformacja i inne zniekształcenia informacyjne jako nowa kwestia społeczna.
Durmaj, M. (2024). Tiktokizacja social mediów w perspektywie wieku użytkowników. Zeszyty Prasoznawcze.
Haenlein, M. i Kaplan, A. (2019). A brief history of artificial intelligence: On the past, present, and future of artificial intelligence. California Management Review, 61(4), 5–14. https://doi.org/10.1177/0008125619864925
Jemielniak, D. (2018). Socjologia 2.0: o potrzebie łączenia Big Data z etnografią cyfrową. Studia Socjologiczne, 2(229), 7–29.
Małecka, B. (b.d.). Selekcja informacji w mediach w oparciu o teorię Agendy Setting. Conversatoria Linguistica, 10, 149–160.
McQuail, D. (2008). Teoria komunikowania masowego (M. Bucholc i A. Szulżycka, tłum.; rozdz. 3: Pojęcia i modele komunikowania masowego, s. 66–91). Wydawnictwo Naukowe PWN.
van Es, K. i Nguyen, D. (2024). „Your friendly AI assistant”: The anthropomorphic self-representations of ChatGPT. AI & Society.
Waszewski, J. i Gurtowski, M. (2021). Niewidzialna infrastruktura Internetu – usługi chmurowe. Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Publicystyka
Chrabota, B. (2025). Nowelizacja ustawy medialnej to nie jest zły projekt, ale brakuje w nim wizji przyszłości. Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/publicystyka/art43269431-boguslaw-chrabota-projekt-ustawy-o-mediach-publicznych-na-gruzach-systemu
Czy internet dla ludzi ma przyszłość? Szukamy śladów życia w sieci przejętej przez boty. (2026). Tygodnik Powszechny. https://www.tygodnikpowszechny.pl/czy-internet-dla-ludzi-ma-przyszlosc-szukamy-sladow-zycia-w-sieci-przejetej-przez-boty-192814
Deepfake w spocie wyborczym to krok w stronę nieznaną prawu. (2023). Rzeczpospolita. https://www.rp.pl/prawo-dla-ciebie/art39050841-deepfake-w-spocie-wyborczym-to-krok-w-strone-nieznana-prawu
Doctorow, C. (2024). Gównowacenie Tiktoka (J. Jęcz, tłum.). Substack. https://jeczjan.substack.com/p/cory-doctorow-gownowacenie-tiktoka
Kowalczyk, M. (2026, 17 czerwca). W Polsce gwałtownie spadło zaufanie do newsów. Raport Reuters Institute. Press.pl. https://www.press.pl/tresc/93617,w-polsce-gwaltownie-spadlo-zaufanie-do-newsow_-raport-reuters-institute
8 wniosków z raportu Reuters Institute. Takie wyniki po raz pierwszy w historii. (2026). Wirtualnemedia.pl. https://www.wirtualnemedia.pl/8-wnioskow-z-raportu-reuters-institute-takie-wyniki-po-raz-pierwszy-w-historii,7297447185328128a
Poseł Solidarnej Polski wypuścił deepfake'a. W spocie wygenerowany głos Tuska i przestępców. (2023). Wprost. https://www.wprost.pl/polityka/wybory-parlamentarne-2023/11367499/posel-solidarnej-polski-wypuscil-deepfakea-w-spocie-wygenerowany-glos-tuska-i-przestepcow.html
Redaktor naczelny Radia Kraków: nie zamierzam nikogo zastępować sztuczną inteligencją [wywiad]. (2024). Radio Kraków. https://www.radiokrakow.pl/audycje/redaktor-naczelny-radia-krakow-nie-zamierzam-nikogo-zastepowac-sztuczna-inteligencja/
„Redaktor sztuczna inteligencja”. W mediach powstają Białe Księgi użycia AI. (2025). Wirtualnemedia.pl. https://www.wirtualnemedia.pl/redaktor-sztuczna-inteligencja-w-mediach-powstaja-biale-ksiegi-uzycia-ai,7176102897969281a
Reforma mediów ma przyśpieszyć. Co dotychczas zrobił rząd? (2026). OKO.press. https://oko.press/reforma-mediow-ma-przyspieszyc-co-dotychczas-zrobil-rzad
Stowarzyszenie Demagog. (2026). Platformy usunęły tylko 12 proc. zgłoszeń. Omawiamy raport NASK. https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/z-platform-usunieto-tylko-12-proc-zgloszen-walka-z-dezinformacja-trwa/
Towarzystwo Dziennikarskie. (2024, 3 listopada). Jak używać sztucznej inteligencji w dziennikarstwie? [Paryska Karta AI i Dziennikarstwa]. https://towarzystwodziennikarskie.pl/2024/11/03/jak-uzywac-sztucznej-inteligencji-w-dziennikarstwie/
Wiśniewski, M. R. (2024). Tego się nie robi botom! Off Radio Kraków odpytuje Wisławę Szymborską. Nieciekawy ten projekt AI. Polityka. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/2275743,1,tego-sie-nie-robi-botom-off-radio-krakow-odpytuje-szymborska-nieciekawy-ten-projekt-ai.read
Wszystkie biznesy Buddy. Na czym zarabiał zatrzymany youtuber. (2024). Money.pl. https://www.money.pl/pieniadze/wszystkie-biznesy-buddy-na-czym-zarabial-zatrzymany-youtuber-7081904541387360a.html
Raporty i wyniki badań
Centrum Badania Opinii Społecznej. (2025). Korzystanie z internetu w 2025 roku (Komunikat z badań nr 60/2025). https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2025/K_060_25.PDF
Fundacja Panoptykon. (2023). Algorytmy traumy 2. W pułapce scrollowania. Facebook nie pozwoli ci się wyrwać. https://panoptykon.org/algorytmy-traumy-2-w-pulapce-scrollowania-facebook-nie-pozwoli-ci-sie-wyrwac
More in Common Polska. (2024). Podziały, nadzieje i wyzwania. Polska rok po 15 października. https://www.moreincommon.pl/nasze-projekty
NASK Państwowy Instytut Badawczy. (2025). Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (rozdz. Najważniejsze ustalenia). https://www.nask.pl/media/2025/09/Nastolatki_RAPORT-2.pdf
Stowarzyszenie Demagog. (2025). Dezinformacja i operacje wpływu przed wyborami prezydenckimi 2025. Raport z kampanii. https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/dezinformacja-i-operacje-wplywu-przed-wyborami-prezydenckimi-2025-raport-z-kampanii/

MATERIAŁY AUDIOWIZUALNE (praca na zajęciach)
Coronavirus: Conspiracy theories (sezon 7, odcinek 18) [Odcinek programu]. (2020, 19 lipca). W Last Week Tonight with John Oliver. HBO.
McKay, A. (reż.). (2021). Don't look up [Film]. Netflix.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA
Batorski, D. (b.d.). Internet a usieciowienie relacji społecznych. Narodowe Centrum Kultury. nck.pl
Konopka-Nowina, M. (b.d.). „Każdy zna się na AI”. Przegląd badań polskiej opinii publicznej na temat sztucznej inteligencji. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego. ruj.uj.edu.pl
Kułaga, W. (2021). Transmisja patologii społecznych do internetu. compress.edu.pl
Mania, K. (b.d.). Deepfake: nowe narzędzie dezinformacji we współczesnej fotografii. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego. ruj.uj.edu.pl
Nguyen, D. i Beijnon, B. (2024). The data subject and the myth of the 'black box'. Information, Communication & Society.
Skrzypiec, A. (b.d.). Rola antropomorfizacji i genderyzacji maszyn w komunikacji ekstrapersonalnej. compress.edu.pl
Śledziewska, K. i Włoch, R. (2020). Gospodarka cyfrowa. Jak nowe technologie zmieniają świat (s. 63–93). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Żytomirski, M. (2021). Określanie osobowości użytkowników Internetu poprzez analizowanie ich cyfrowych śladów. Acta Universitatis Lodziensis.
Publicystyka
Internet zalewają cyfrowe śmieci. Jak „AI slopy” psują nam sieć. (2026). Wirtualnemedia.pl. https://www.wirtualnemedia.pl/pomyje-w-internecie-jak-ai-slopy-psuja-nam-siec-enshittification-gownowacenie-internetu,7209440362716096a

Brak

Brak

Brak