Prowadzony w cyklach: 2022/23L, 2023/24L, 2024/25L, 2025/26L

Kod ISCED: 0232

Punkty ECTS: 3

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Badań Informacji i Komunikacji

Stylistyka praktyczna 2401-D-S1-1-SP

Zajęcia warsztatowe na których studenci uczą się rozpoznawać funkcjonalne i indywidualne style językowe oraz konstruować w sposób świadomy i celowy różnego rodzaju wypowiedzi nacechowane stylistycznie. Podczas ćwiczeń bierze się pod uwagę dobór stylu w zależności od decorum, od intencji nadawcy komunikatu oraz możliwości percepcyjnych odbiorcy. Uczestnicy kursu kształtują poczucie estetyki języka i poznają jego siłę jako środka wyrazu. Poprawiają wyczucie językowe, pozwalające rozpoznawać błędy stylistyczne w wypowiedziach własnych oraz innych osób, co jest puntem wyjścia do pracy nad indywidualnym, wolnym od błędów stylem wypowiedzi.

Zakres tematyczny

Język a styl. Podstawowe pojęcia w stylistyce językowej.Zabiegi stylistyczne a relacje znaczeniowe między wyrazami.

Styl urzędowy. Cechy stylu urzędowego jako stylu funkcjonalnego. Stylistyka tekstów urzędowych – analiza przykładów i tworzenia własnych tekstów (CV, życiorys, podanie, ogłoszenie, zawiadomienie, oświadczenie, nakaz, zakaz, ostrzeżenie, napomnienie, zarządzenie, korespondencja biznesowa: oferta, list handlowy, umowa; struktura aktu prawnego). Język biznesu.

Styl naukowy. Cechy stylu naukowego jako stylu funkcjonalnego, gatunki. Stylistyka tekstów naukowych – analiza przykładów i tworzenia własnych tekstów (artykuł, referat, rozprawa, studium; argumentacja, dyskusja, opinia, recenzja, instrukcja, sprawozdanie, notatka).

Styl publicystyczny. Status stylu publicystycznego, cechy, gatunki. Stylistyka tekstów publicystycznych – analiza przykładowych wypowiedzi dziennikarskich i tworzenie własnych tekstów (wzmianka, notatka prasowa, wiadomość, felieton, wywiad, reportaż, komentarz).

Styl potoczny. Status stylu potocznego, składniki potocznego obrazu świata, mechanizmy porządkujące, wartości. Stylistyka komunikatów potocznych – analiza przykładowych tekstów i tworzenie własnych (komunikacja codzienna: rozmowa; zaproszenia, pozdrowienia, podziękowania, gratulacje, życzenia, toasty, komplementy).

Styl artystyczny. Charakterystyka ogólna stylu artystycznego, artystyczne środki stylistyczne. Stylistyka tekstów artystycznych analiza wybranych tekstów.

Style indywidualne, analiza wybranych przykładów

stylizacja, rodzaje stylizacji (parodia, pastisz, trawestacja, persyflaż, remake)

W cyklu 2022/23L:

Tematyka zajęć:

1. Styl, stylistyka, stylizacja - podstawowa terminologia.

2. Odmiany funkcjonalne polszczyzny: styl potoczny, artystyczny, naukowy, urzędowo-kancelaryjny, informacyjno-publicystyczny.

3. Zróżnicowanie regionalne języka polskiego.

4. Cechy dobrego stylu. Poprawność stylistyczna.

5. Kompozycja i spójność tekstu.

6. Tworzenie tekstów z uwzględnieniem odpowiednich środków językowych.

W cyklu 2023/24L:

Tematyka zajęć:

1. Styl, stylistyka, stylizacja - podstawowa terminologia.

2. Odmiany funkcjonalne polszczyzny: styl potoczny, artystyczny, naukowy, urzędowo-kancelaryjny, informacyjno-publicystyczny.

3. Zróżnicowanie regionalne języka polskiego.

4. Cechy dobrego stylu. Poprawność stylistyczna.

5. Kompozycja i spójność tekstu.

6. Tworzenie tekstów z uwzględnieniem odpowiednich środków językowych.

W cyklu 2024/25L:

Tematyka zajęć:

1. Styl, stylistyka, stylizacja - podstawowa terminologia.

2. Odmiany funkcjonalne polszczyzny: styl potoczny, artystyczny, naukowy, urzędowo-kancelaryjny, informacyjno-publicystyczny.

3. Zróżnicowanie regionalne języka polskiego.

4. Cechy dobrego stylu. Poprawność stylistyczna.

5. Kompozycja i spójność tekstu.

6. Tworzenie tekstów z uwzględnieniem odpowiednich środków językowych.

Całkowity nakład pracy studenta

Łączny czas studenta, biorąc pod uwagę nie tylko wymiar zajęć, ale także wykonanie zadań domowych - około 90 godzin. (3 ECTS) 1 ECTS - uczestnictwo w zajęciach 30 h 1,5 ECTS - konsultacje online i w bezpośrednim kontakcie 45h 1,5 ECTS - prace domowe (prace pisemne, prezentacje, analizy stylistyczne zadanych tekstów) - 45h

Efekty uczenia się - wiedza

Student wyjaśnia jakie są odmiany współczesnej polszczyzny i ich zastosowanie. Charakteryzuje podstawowe style funkcjonalne języka polskiego. Wyróżnia w tekstach środki stylistyczne (fonetyczne, morfologiczne, składniowe) oraz figury retoryczne. Analizuje i porównuje style indywidualne. Zna różne rodzaje stylizacji, trafnie je rozpoznaje, nazywa i potrafi objaśnić ich funkcje. K_W03 K_W04

Efekty uczenia się - umiejętności

Student potrafi posługiwać się pojęciami z zakresu stylistyki. Porównuje zróżnicowane stylistycznie teksty oraz tworzy wypowiedzi adekwatne do sytuacji komunikacyjnej. Wyróżnia w tekstach środki stylistyczne (fonetyczne, morfologiczne, składniowe) oraz figury retoryczne.Potrafi tworzyć wypowiedzi z zastosowaniem metafor.Analizuje i porównuje style indywidualne. Wskazuje błędy stylistyczne w wypowiedziach innych osób i eliminuje je z wypowiedzi własnych. Doskonali swoje wyczucie językowe, pozwalające formułować wypowiedzi w umiejętny i atrakcyjny sposób. K_U04, K_U02, K_U08,

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student tworzyć wypowiedzi ustne, umożliwiające dwustronnie satysfakcjonującą komunikację w różnych obszarach rzeczywistości społecznej. Taktownie, z poszanowaniem światopoglądów odmiennych komunikuje się z przedstawicielami różnych środowisk. Współtworzy wypowiedzi zespołowe. K_K03, K_K05

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26L:

Marek Jeziński
Iwona Massaka

W cyklu 2023/24L:

Iwona Massaka

W cyklu 2022/23L:

Iwona Massaka

W cyklu 2024/25L:

Iwona Massaka

Metody dydaktyczne

objaśnienie potrzeby dostosowywania stylu wypowiedzi do decorum, audytorium i jej celu w kontekście normy społecznej, środowiskowej i kanału przekazu K_W04 analiza stylistyczna tekstów pisanych i materiałów audiowizualnych W_W03 Omawianie ćwiczeń stylistycznych wykonywanych podczas zajęć i w domu. ćwiczenia wykonywane w grupach podczas zajęć K_U02, K_U04, K_U07

Metody dydaktyczne podające

- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- obserwacji
- giełda pomysłów
- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody oparte na współpracy
- metody służące prezentacji treści
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody wymiany i dyskusji

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Dobra znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie. Elementarne oczytanie.

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uczęszczanie na zajęcia (dopuszczalna absencja bez usprawiedliwienia - 2 razy w ciągu semestru. Każda dodatkowa nieobecność nieusprawiedliwiona powoduje obniżenie oceny o 05 stopnia).
Niektóre prace indywidualne oceniane są na zajęciach w punktacji 1-5, przy czym : 3 pkt - ocena 3,
4 pkt - ocena 4
5 pkt - ocena 5
Według tych kryteriów oceniam również prace domowe.
Prac niewykonanych na zajęciach z powodu absencji nie przyjmuję do oceny po "odrobieniu" ich w domu.
Prace wykonywanie zbiorowo podczas laboratorium mają znaczenie szkoleniowe, ale nie są oceniane.
Student musi napisać przynajmniej 2 prace w ciągu semestru, aby mógł być klasyfikowany. K_W03 , K_W04
Udział w dyskusji, jeśli jest merytorycznie znaczący i pod względem normy językowej poprawny oceniany jest na 4 lub 5. Mniej udane wystąpienia ustne nie są oceniane, zatem podejmowanie wyzwań ćwiczebnych (do czego nieustannie zachęcam) nie grozi obniżeniem oceny z przedmiotu.K_U02, K_U04 K_U07

Jednostki "plus" w systemie oceniania wszelkich prac w ramach tego przedmiotu nie stosuję.

Ocena końcowa jest średnią arytmetyczną ocen uzyskanych w trakcie trwania kursu.

Literatura

Język – Kultura – Społeczeństwo, red. S. Dubisz, Warszawa 1990.

D. Buttler, Uwagi o poprawności stylu urzędowego, „Poradnik Językowy 1968/10.

P. Stasiński, Poetyka i pragmatyka felietonu, Wrocław 1982.

Język a kultura, t. 5 Potoczność w języku i kulturze, red. J. Anusiewicz, T. Nieckula, Wrocław 1992.

S. Barańczak , Słowo – perswazja – kultura masowa, „Twórczość” 1975/7.

J. Fras, Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław 2005.

*H. Kurkowska, S. Skorupka, Stylistyka polska, Warszawa 2001.

D. Zdunkiewicz-Jedynak, Wykłady ze stylistyki, Warszawa 2008.

*E. Wierzbicka, A. Wolański, D. Zdunkiewicz-Jedynak, Podstawy stylistyki i retoryki, Warszawa 2008.

Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001.

Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, red. W. Pisarek, Kraków 1999.

M. Korolko, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1998.

Przewodnik po stylistyce polskiej, red. S. Gajda, Opole 1995.

E. Bańkowska, A. Mikołajczuk, Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, Warszawa 2003.

J. Bartmiński, Współczesny język polski, Lublin 2001 (wybór).

A. Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku, Warszawa 2000.

A. Wierzbicka, P. Wierzbicki, Praktyczna stylistyka, Warszawa 1970.

A. Wilkoń, Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, Katowice 2000.

D. Zdunkiewicz-Jedynak, Ćwiczenia ze stylistyki, Warszawa 2010.

M. Zaśko-Zielińska, A. Majewska-Tworek, T. Piekot, Sztuka pisania. Przewodnik po tekstach użytkowych, Wrocław 2008.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-1-SP w USOSweb