Stylistyka praktyczna 2401-D-S1-1-SP

Zajęcia warsztatowe na których studenci uczą się rozpoznawać funkcjonalne i indywidualne style językowe oraz konstruować w sposób świadomy i celowy różnego rodzaju wypowiedzi nacechowane stylistycznie. Podczas ćwiczeń bierze się pod uwagę dobór stylu w zależności od decorum, od intencji nadawcy komunikatu oraz możliwości percepcyjnych odbiorcy. Uczestnicy kursu kształtują poczucie estetyki języka i poznają jego siłę jako środka wyrazu. Poprawiają wyczucie językowe, pozwalające rozpoznawać błędy stylistyczne w wypowiedziach własnych oraz innych osób, co jest puntem wyjścia do pracy nad indywidualnym, wolnym od błędów stylem wypowiedzi.
Zakres tematyczny:

Język a styl. Podstawowe pojęcia stylistyki. Środki stylistyczne a relacje znaczeniowe między wyrazami (Rozwija PEU: K_W01).
Styl urzędowo-kancelaryjny i język biznesu: Cechy, gatunki (podanie, zawiadomienie, korespondencja handlowa, umowa). Analiza i redagowanie tekstów (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).
Styl naukowy: cechy funkcjonalne, gatunki (referat, recenzja, sprawozdanie, artykuł). Zasady argumentacji i obiektywizmu (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).
Styl publicystyczny i dziennikarski: Cechy, subiektywizm a informacja. Redagowanie wiadomości, notatki, felietonu, komentarza (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).
Styl potoczny: Potoczny obraz świata, frazeologia, rozmowa, formy grzecznościowe i użytkowe (zaproszenia, życzenia, e-mail) (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).
Styl artystyczny i style indywidualne: Środki wyrazu artystycznego, metafora, obrazowanie (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).
Stylizacja językowa: Rodzaje i funkcje stylizacji (parodia, pastisz, trawestacja, remake). (Rozwija PEU: K_W01, K_U01).

W cyklu 2024/25L:

Tematyka zajęć:

1. Styl, stylistyka, stylizacja - podstawowa terminologia.

2. Odmiany funkcjonalne polszczyzny: styl potoczny, artystyczny, naukowy, urzędowo-kancelaryjny, informacyjno-publicystyczny.

3. Zróżnicowanie regionalne języka polskiego.

4. Cechy dobrego stylu. Poprawność stylistyczna.

5. Kompozycja i spójność tekstu.

6. Tworzenie tekstów z uwzględnieniem odpowiednich środków językowych.

Całkowity nakład pracy studenta

90 godzin - 3 ECTS Godziny kontaktowe 30 h - udział w zajęciach warsztatowych 1 ECTS 15 h - konsultacje bezpośrednie i korespondencyjne nad pracami pisemnymi 0,5 ECTS Praca własna studenta: 30 h - przygotowanie prac pisemnych, m. in stylizacji i analiz stylistycznych tekstów w różnych gatunkach i stylach 1 ECTS 15 h - lektura wskazanych tekstów i poradników - 0,5 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

Zna i charakteryzuje odmiany funkcjonalne języka polskiego, środki stylistyczne ( fonetyczne, morfologiczne, składniowe) oraz reguły decorum w komunikacji społecznej i medialnej. Analizuje i porównuje style indywidualne. Zna różne rodzaje stylizacji, trafnie je rozpoznaje, nazywa i potrafi objaśnić ich zastosowanie PEU SP_W01 - efekt kierunkowy: K_W01

Efekty uczenia się - umiejętności

Porównuje zróżnicowane stylistycznie teksty oraz tworzy wypowiedzi adekwatne do sytuacji komunikacyjnej. Wyróżnia w tekstach środki stylistyczne i figury retoryczne. Potrafi stosować metafory Tworzy, redaguje i stylizuje wypowiedzi pisemne i ustne adekwatnie do celu, kanału oraz odbiorcy, rozpoznając i eliminując błędy stylistyczne. Potrafi wskazać błędy stylistyczne w wypowiedziach innych osób i redukować je w wypowiedziach własnych. PEU SP_U01 - efekt kierunkowy: K_U02

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Taktownie, z poszanowaniem światopoglądów odmiennych komunikuje się z przedstawicielami różnych środowisk. Jest gotów do krytycznej oceny własnych i cudzych tekstów oraz stałego doskonalenia kultury języka na podstawie informacji zwrotnej. PEU SP_K01 - efekt kierunkowy: K_K01

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26L:

Marek Jeziński
Iwona Massaka

W cyklu 2026/27L:

Marek Jeziński
Iwona Massaka

W cyklu 2024/25L:

Iwona Massaka

Metody dydaktyczne

Podające: Objaśnienie, prezentacja zasad i wzorców stylistycznych, pogadanka o stylistycznych praktykach we współczesnej polszczyźnie w mowie i w piśmie , w tym w mediach. Poszukujące: (aktywizujące): Metoda ćwiczeniowa, analiza tekstów (case study), giełda pomysłów (burza mózgów), metoda obserwacji. W kształceniu online / hybrydowym (w razie potrzeby): Metody wymiany i dyskusji, praca na plikach udostępnionych, metody oparte na współpracy.

Metody dydaktyczne podające

- opowiadanie
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- obserwacji
- giełda pomysłów

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji
- metody oparte na współpracy
- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Dobra znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie. Elementarne oczytanie.

Kryteria oceniania

Ewaluacja osiągnięć studenta opiera się na ocenie ciągłej w trakcie semestru (zaliczenie na ocenę). Próg zaliczenia przedmiotu wynosi 60% całkowitej punktacji.
Składniki oceny końcowej (Wagi procentowe i punktowe):

Prace pisemne i zadania stylizacyjne (min. 2 prace pisemne w semestrze): 50% oceny końcowej (maks. 50 pkt) (weryfikuje: K_W01, K_U01).
Ćwiczenia warsztatowe i prezentacje ustne na zajęciach: 30% oceny końcowej (maks. 30 pkt) (weryfikuje: K_U01, K_K01).
Aktywność i udział w dyskusjach/korekcie zespołowej: 20% oceny końcowej (maks. 20 pkt) (weryfikuje: K_K01).

Skala oceniania (Progi procentowe/punktowe):

3,0 (dostateczny): 60% – 69% (60 – 69 pkt)
3,5 (dostateczny plus): 70% – 79% (70 – 79 pkt)
4,0 (dobry): 80% – 88% (80 – 88 pkt)
4,5 (dobry plus): 89% – 94% (89 – 94 pkt)
5,0 (bardzo dobry): 95% – 100% (95 – 100 pkt)

3. Warunki formalne i zasady stosowania AL:

Absencja: Dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Każda kolejna nieusprawiedliwiona absencja obniża ocenę końcową o 0,5 stopnia. Osoby chore proszę o pozostanie w domu i - po wyzdrowieniu - przedstawienie zwolnienia lekarskiego celem usprawiedliwienia nieobecności.
Stosowanie Generatywnej Sztucznej Inteligencji (AI):
Pisanie prac warsztatowych bezpośrednio przez narzędzia AI jest zabronione i traktowane jako praca niesamodzielna. Dopuszcza się wykorzystanie AI do celów porównawczych (np. analiza błędów generowanych przez AI w odniesieniu do normy językowej) pod warunkiem wyraźnego oznaczenia takiego użycia.

Literatura

E. Bańkowska, A. Mikołajczuk, Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, Warszawa 2003.

A. Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku, Warszawa 2000.

D. Zdunkiewicz-Jedynak, Ćwiczenia ze stylistyki, Warszawa 2010.

M. Zaśko-Zielińska, A. Majewska-Tworek, T. Piekot, Sztuka pisania. Przewodnik po tekstach użytkowych, Wrocław 2008.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-1-SP w USOSweb