Prowadzony w cyklu: 2025/26Z

Kod ISCED: 0320

Punkty ECTS: 3

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Filozofii i Nauk Społecznych

Laboratorium języka polskiego 2401-D-S1-1-LJP

Zajęcia mają na celu uwrażliwić studentów na sposób posługiwania się językiem polskim w mowie i w piśmie. Studenci uświadamiają sobie stan swoich umiejętności językowych i pożytki ze sprawnego posługiwania się językiem polskim. Wdrażają podane sposoby poprawiania swoich kompetencji językowych i opracowują własne, obserwując ich skuteczność. Przełamują psychologiczne i społeczne bariery komunikacyjne. Poprawiają wyczucie językowe, zakres leksykalny i składnię. Uczą krytycznego podejścia do języka mediów i poszukiwania wzorców językowych nie tylko w nowych mediach, ale także w mediach tradycyjnych i bezpośrednio u nosicieli języka wychowanych w kulturze tradycyjnej. Zajęcia ukierunkowane są na uzyskanie sprawności językowej. Poprawność językowa jest zaledwie punktem wyjścia do pracy nad swobodą w operowaniu językiem polskim, budowania logicznych, zwięzłych, treściwych interesujących wypowiedzi pisemnych i ustnych oraz prezentowania tych ostatnich w sposób zrozumiały i skupiający uwagę słuchacza. Zwraca się uwagę na to, że forma wypowiedzi jest równie ważna jak jej sens, a wypowiadanie się jest czymś więcej niż komunikowaniem. Podczas zajęć studenci zapoznają się z kryteriami oceny poprawności językowej oraz dowiadują się, jakie źródła normatywne mogą być przydatne przy tworzeniu własnych tekstów (słowniki poprawnościowe, internetowe poradnie językowe, poradniki, podcasty).

Zakres tematyczny:
- norma i moda językowa. Język - sprawa wizerunkowa. Dbałość o ciało a dbałość o słowo. Język nowych mediów jako fałszywy przyjaciel
Rozwija PEU: K_W10, K_K03, K_K04, K_U05

- odmiana imion i nazwisk polskich oraz obcych w mowie i w piśmie
Rozwija PEU: K_W10,K_K03, K_K04, K_U05

- odmiana liczebników w mowie i w piśmie
Rozwija PEU: K_W10,K_K03, K_K04, K_U05

- stosowanie skrótów i skrótowców w zdaniach, w wypowiedziach ustnych i pisemnych formalnych i nieformalnych
Rozwija PEU: K_W10,K_K03, K_K04, K_U05

- formułowanie wypowiedzi okolicznościowych (zaproszenia, laudacje, toasty, mowy pogrzebowe, powinszowania, życzenia świąteczne, dedykacje, usprawiedliwienia, przeprosiny i.t.p.)
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

- formułowanie wypowiedzi prezentującej myślenie obrazowe i symboliczne
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

- Głośne czytanie tekstu bez uprzedniego przygotowania. Co decyduje o tym, że tekst jest odbierany z uwagą lub nieuważnie?
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

- Użycie związków frazeologicznych, sentencji, "skrzydlatych" słów i fraz
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

Konstruowanie dłuższej wypowiedzi - Wprowadzenie, dygresja, anegdota, puenta - ich miejsce i rola w komunikacie
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

Pleonazmy, synonimy, paronimy
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

Zwięzłość i treściwość wypowiedzi. Rozwlekłość, sztampowość jako konsekwencja nieporadności i pretensjonalności językowej. Schematyzm i wtórność językowa w nowych mediach. Pustosłowie w wypowiedziach medialnych i w komunikacji potocznej
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

Mail i sms jako przekaz językowy. Etyka i estetyka w formułowaniu tychże
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

Tytułowanie w sferze prywatnej i zawodowej
Rozwija PEU: K_U02, K_U04, K_U08, K_K02, K_K03, K_K04, K_K05

W cyklu 2025/26Z:

Szereg ćwiczeń i zadań wykonywanych na zajęciach i w domu uświadamia normę językową w zestawieniu z praktyką potoczną i językiem polskim obecnym w mediach. Młodzi adepci dziennikarstwa zostają uświadomieni, że język polski w mediach nie powinien stanowić dla nich wzorca na drodze samorozwoju językowego i że należy szukać inspiracji w mediach tradycyjnych i u osób, które swoje kompetencje językowe nabyły w intensywnym z nimi kontakcie. Podczas warsztatu uwaga kierowana jest na estetyczny , w tym wizerunkowy aspekt posługiwania się językiem, bez umniejszania przy tym komunikacyjnej funkcji języka. Studenci uczą się wypowiadać nie tylko poprawnie, ale zwięźle, logicznie, celnie, bez podpórek językowych, redundancji i niepotrzebnych powtórzeń. Ćwiczą też m. in. właściwe i interesujące strukturyzowanie wypowiedzi,.

Całkowity nakład pracy studenta

3 ECTS - 90 h z czego 45 h przypada na udział w zajęciach i konsultacje z wykładowcą - 1,5 ECTS 15 godzin - wyszukiwanie materiałów ilustrujących analizowane zjawiska i problemy językowe, korespondencja z wykładowcą 1/2 ECTS 30 h - przygotowanie prac pisemnych i ustnych w domu - 1 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

Rozumie i potrafi wytłumaczyć na czym polega znaczenie języka jako narzędzia społecznej komunikacji, narzędzia przekazu informacji w środkach społecznego przekazu i reprodukcji wartości kulturowych. Wyjaśnia rolę doboru środków językowych w formułowaniu komunikatów różnego typu i przeznaczenia.Zna podstawowe strategie retoryczne i rozumie ich funkcję w wystąpieniach publicznych, w tym w przekazach medialnych, a także kontaktach interpersonalnych bez pośrednictwa mediów innych, niż sam język K_W03 Ma świadomość kompleksowej natury języka. Ma informacje teoretyczne z zakresu kultury języka. Zna narzędzia przygotowywania wystąpień publicznych oraz manipulacji językowej.Ma świadomość zachodzących dawniej i współcześnie procesów językowych wpływających na zmienność normy językowej. K_W03 , K_W04

Efekty uczenia się - umiejętności

Student poprawnie używa polszczyzny w mowie i w piśmie. Proponuje różne rozwiązania leksykalne. Świadomie, adekwatnie do celu wypowiedzi operuje słownictwem pochodzącym z różnych rejestrów językowych. Potrafi odmieniać imiona i nazwiska polskie i obce oraz je zapisywać, a także odmieniać liczebniki i nazwy polskich miejscowości. Potrafi poprawnie stosować w zdaniach skróty i skrótowce. Swobodnie wypowiada się przed audytorium, uczestniczy w dyskusjach. Przygotowuje okolicznościowe wystąpienia ustne i pisemne zgodnie z wymogami normy językowej współczesnego języka polskiego. Wykonuje korektę i redakcję napisanego przez siebie tekstu. K_U02, K_U04 K_U07

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student współpracuje z innymi w trakcie przygotowania zaleconych zadań językowych. Komunikuje się w sposób jasny i asertywny udzielając informacji zwrotnej. Inicjuje konstruktywny dialog, zachowuje kulturę dyskusji, wykazuje wrażliwość na różnorodność światopoglądową i unika oceniania interlokutorów. Pomaga innym poprawić swoje kompetencje językowe. Jest gotów uczyć się przez całe życie i poprawiać swoje kompetencje w dynamicznym środowisku mediów. K_K04

Koordynatorzy przedmiotu

Marek Jeziński
Iwona Massaka

Metody dydaktyczne

Objaśnienie K_W03 Pogadanka K_W03 Studenci wykonują ćwiczenia indywidualnie i w grupach K_U02, K_U04, K_U07 Prace pisemne przygotowywane są podczas zajęć i w domu K_U02 Wszystkie są sprawdzane, a następnie na zajęciach lub podczas konsultacji omawiane. Najczęściej występujące błędy są wskazywane wraz ze sposobem na ich unikanie K_W03 K_K04

Metody dydaktyczne eksponujące

- inscenizacja
- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- opowiadanie
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące

- doświadczeń
- sytuacyjna
- ćwiczeniowa
- obserwacji
- giełda pomysłów

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie. Umiejętność analizy zjawisk językowych. Student powinien przygotowywać się do zajęć (na polecenie prowadzącego ma obowiązek przypomnieć sobie umiejętności zdobyte na niższych szczeblach edukacji, w tym m. in.: odręczne czytelne pisanie poszczególnych liter, słów i zdań, prawidłowe budowanie zdań złożonych, odmianę przez przypadki, tworzenie imiesłowów, zasady ortografii i interpunkcji). Oczekuje się, że student potrafi biegle, zrozumiale i z właściwą dla języka polskiego akcentuacją przeczytać bez uprzedniego przygotowania każdy tekst napisany po polsku.

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uczęszczanie na zajęcia (dopuszczalna absencja bez usprawiedliwienia - 2 razy w ciągu semestru. Każda dodatkowa nieobecność nieusprawiedliwiona powoduje obniżenie oceny o 05 stopnia).
Niektóre prace indywidualne oceniane są na zajęciach w punktacji 1-5, przy czym : 3 pkt - ocena 3,
4 pkt - ocena 4
5 pkt - ocena 5
Według tych kryteriów oceniam również prace domowe.
Prac niewykonanych na zajęciach z powodu absencji nie przyjmuję do oceny po "odrobieniu" ich w domu.
Prace wykonywanie zbiorowo podczas laboratorium mają znaczenie szkoleniowe, ale nie są oceniane.
Student musi napisać przynajmniej 2 prace w ciągu semestru, aby mógł być klasyfikowany. K_W03 , K_W04
Udział w dyskusji, jeśli jest merytorycznie znaczący i pod względem normy językowej poprawny oceniany jest na 4 lub 5. Mniej udane wystąpienia ustne nie są oceniane, zatem podejmowanie wyzwań ćwiczebnych (do czego nieustannie zachęcam) nie grozi obniżeniem oceny z przedmiotu.
K_U02, K_U04 K_U07
Jednostki "plus" w systemie oceniania wszelkich prac w ramach tego przedmiotu nie stosuję.

Ocena końcowa jest średnią arytmetyczną ocen uzyskanych w trakcie trwania kursu.

Literatura

Lektura obowiązkowa

A. Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku. Warszawa 2000.
Bralczyk, Miodek, Markowski w rozmowie z Jerzym Sosnowskim, Wszystko zależy od przyimka, Warszawa 2014.
J. Miodek, O języku do kamery. Rzeszów 1992.
W. Pisarek (red.), Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, Kraków 1999.

Lektura uzupełniająca

A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne; Warszawa 2005 (publikacja dostępna w formie elektronicznej w czytelni iBuk z komputerów działających w sieci uniwersyteckiej – http://www.ibuk.pl/korpo/fiszka.php?id=247)
T. Karpowicz, Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa 2008.
A. Markowski, Polszczyzna znana i nieznana. Porady, ciekawostki, dyktanda konkursowe. Gdańsk 1999.
M. Bańko (red.), Polszczyzna na co dzień. Warszawa 2006.
J. Miodek (red.), O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny. Wrocław 1996.
J. Podracki, Pułapki językowe - w szkole i nie tylko, Warszawa 2000.

Przydatne słowniki

Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, red. E. Polański, Warszawa 2006, wyd. 2 poprawione (szczególnie Pisownia polska, p. I-IX, s. 9-106 oraz Interpunkcja polska, p. XI-XII, s. 118-151; teksty te są również dostępne w Internecie na stronie www.so.pwn.pl/zasady );

Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, Warszawa 2006

M. Bańko, Słownik peryfraz, czyli wyrażeń omownych. Warszawa 2002.

W cyklu 2025/26Z:

Określone w sylabusie dotyczącego prowadzenia przedmiotu niezależnie od cyklu

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-1-LJP w USOSweb