Prowadzony w cyklach: 2024/25Z, 2025/26Z, 2026/27Z

Kod ISCED: 0388

Punkty ECTS: 3

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Badań Informacji i Komunikacji

Edytorstwo tekstów 2401-D-S1-1-ET

Moduł 0 - Wejście: co robi redaktor (2h)
Porównanie tekstu surowego i opracowanego redakcyjnie. Terminologia edytorska wyprowadzona z analizy różnic: korekta, redakcja merytoryczna, redakcja techniczna, adiustacja, skład/łamanie, aparat krytyczny. Etapy procesu wydawniczego i role w redakcji. Edytorstwo dzieł literackich a redakcja piśmiennictwa użytkowego (dziennikarskiego, naukowego, marketingowego). Wybór tekstu własnego, nad którym student pracuje przez cały semestr - tekst autorski o objętości 6–12 tys. znaków, opierający się na zewnętrznych informacjach (danych, cytatach, faktach), możliwy do opatrzenia dokumentacją źródeł. (Rozwija PEU: ET_W01, ET_K01)

Moduł 1 - ZNAK - mikrotypografia (4h)
Cudzysłowy drukarskie i ich odmiany. Pauza, półpauza, dywiz, znak minus. Spacja nierozdzielająca i miejsca jej obowiązkowego użycia. Zapis skrótów, skrótowców, liczebników, dat, zakresów, jednostek i walut. Wielokropek, apostrof, znaki specjalne. Autokorekta edytora jako źródło błędów. Wyszukiwanie i zamiana jako narzędzie redaktora. Wariantywność normy i zasada konsekwencji zapisu: rozstrzyganie wątpliwości przy użyciu słowników, zasad pisowni i poradni językowych. (Rozwija PEU: ET_W03, ET_U04, ET_K02)

Moduł 2 - ZDANIE - korekta (6h)
Korekta językowa: ortografia, interpunkcja, fleksja, składnia, styl, spójność i logika wywodu. Typologia błędów. Granica między korektą a ingerencją w tekst autora. Tradycyjny system znaków korektorskich (praca na wydruku). Korekta w edytorze: tryb śledzenia zmian, komentarze, porównywanie wersji. Dokumentowanie i uzasadnianie poprawek. Wzajemna wymiana tekstów i informacja zwrotna. (Rozwija PEU: ET_U01, ET_K01)

Moduł 3 - DOKUMENT - redakcja techniczna (6h)
Style akapitowe i znakowe. Hierarchia nagłówków i struktura logiczna dokumentu. Automatyczny spis treści. Formatowanie akapitu: wcięcia, interlinia, wyrównanie, kontrola wdów i sierot na poziomie stylu. Listy numerowane i wypunktowane. Tabele: budowa, główki, podpisy. Materiał ilustracyjny: osadzanie, podpisy, numeracja, odsyłacze. Ujednolicanie zapisu w obrębie dokumentu. Checklista kontroli jakości dokumentu przed oddaniem. Wersjonowanie i nazewnictwo plików. (Rozwija PEU: ET_U02, ET_U04)

Moduł 4 - ŹRÓDŁO - dokumentacja źródeł i aparat krytyczny (4h)
Po co dokumentuje się źródła: odpowiedzialność za twierdzenie i jego weryfikowalność. Aparat krytyczny w piśmiennictwie naukowym a dokumentacja źródeł w tekście dziennikarskim (skąd dane, skąd liczba, skąd cytat, jak podać rozmówcę i źródło internetowe). Systemy przypisów (klasyczny, harwardzki, numeryczny) i zasady wyboru systemu. Przypisy dolne, końcowe, odsyłacze. Zasady zapisu bibliograficznego dla różnych typów źródeł, w tym internetowych i materiałów medialnych. Cytat: wierność, skracanie, ingerencje, cytat z drugiej ręki. Bibliografia i jej spójność z odsyłaczami. Typowe błędy cytowania i ich konsekwencje prawne oraz etyczne (prawo autorskie, plagiat). Weryfikacja istnienia i poprawności źródła - w tym źródeł konfabulowanych przez narzędzia generatywne. (Rozwija PEU: ET_W02, ET_U03, ET_K02)

Moduł 5 - STRONA - skład i łamanie (4h)
Podstawy typografii: krój, stopień, odmiana, światła, czytelność, kolumna. Kompozycja strony: format, marginesy, żywa pagina, paginacja. Łamanie tekstu i typowe błędy składu: bękarty, wdowy, sieroty, szewce, korytarze, zawieszone spójniki, niepoprawne przenoszenie. Metody eliminacji błędów składu. Makietowanie. Strona tytułowa i redakcyjna. Eksport do PDF i kontrola pliku wynikowego. Notatka redakcyjna: funkcja i sposób opracowania. (Rozwija PEU: ET_W03, ET_U04, ET_K01)

Moduł 6 - PUBLIKACJA - praca zespołowa (4h)
Opracowanie w czteroosobowych zespołach publikacji zbiorczej zawierającej teksty przygotowane indywidualnie przez członków zespołu. Rozpoznanie rozbieżności między poprawnymi tekstami różnych autorów; spisanie reguł ujednolicających. Podział ról redakcyjnych i harmonogram. Ujednolicenie zapisu i standardu redakcyjnego w obrębie tomu. Złożenie całości: strona tytułowa, spis treści, paginacja, nota redakcyjna. Prezentacja i omówienie publikacji, obrona przyjętych decyzji redakcyjnych. (Rozwija PEU: ET_U02, ET_U04, ET_U05, ET_K01)

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem nauczyciela (45h) - 1,5 ECTS: - udział w laboratorium (30h) - konsultacje dotyczące zadań warsztatowych, pracy zaliczeniowej i projektu zespołowego oraz bieżąca informacja zwrotna (15h) 2. Praca własna studenta (45h) - 1,5 ECTS: - przygotowanie zadań warsztatowych, pracy zaliczeniowej i projektu zespołowego, lektura RAZEM: 3 ECTS (90h)

Efekty uczenia się - wiedza

STUDENT: ET_W01 (K_W03): wyjaśnia etapy procesu wydawniczego i role redakcyjne oraz rozróżnia rodzaje opracowania tekstu (korekta, redakcja merytoryczna, redakcja techniczna, adiustacja, skład), wskazując obowiązujące standardy jakości. ET_W02 (K_W03): charakteryzuje sposoby dokumentowania źródeł tekstu - systemy przypisów oraz formy dokumentacji źródeł właściwe dla piśmiennictwa dziennikarskiego - zna zasady zapisu bibliograficznego dla różnych typów źródeł oraz wyjaśnia prawne i etyczne konsekwencje błędów cytowania (prawo autorskie, plagiat, źródła niezweryfikowane). ET_W03 (K_W03): wyjaśnia zasady mikrotypografii oraz kryteria poprawnego składu i czytelności tekstu, identyfikując typowe błędy łamania.

Efekty uczenia się - umiejętności

STUDENT: ET_U01 (K_U02): przeprowadza korektę językową tekstu z użyciem systemu znaków korektorskich oraz trybu śledzenia zmian, dokumentuje i uzasadnia wprowadzone poprawki, respektując granicę między korektą a ingerencją w tekst autora. ET_U02 (K_U02): wykonuje redakcję techniczną dokumentu: stosuje style akapitowe i znakowe, buduje hierarchię i strukturę logiczną tekstu, opracowuje spisy, tabele i materiał ilustracyjny oraz ujednolica zapis w obrębie dokumentu. ET_U03 (K_U02): dokumentuje źródła własnego tekstu - dobiera i konsekwentnie stosuje system przypisów lub inną formę dokumentacji źródeł adekwatną do gatunku, poprawnie zapisuje źródła różnych typów (w tym internetowe, dane i wypowiedzi rozmówców), sporządza spójny wykaz oraz weryfikuje istnienie i poprawność każdego źródła. ET_U04 (K_U02): przygotowuje dokument do publikacji: wykorzystuje narzędzia edytora tekstu do składu, eliminuje błędy łamania oraz eksportuje i kontroluje plik wynikowy, dostosowując postać tekstu do kanału publikacji. ET_U05 (K_U02, K_K01): opracowuje redakcyjnie publikację wielotekstową: ujednolica standard zapisu w obrębie tomu, scala teksty w spójną całość (strona tytułowa, spis treści, paginacja, nota redakcyjna) i uzasadnia przyjęte decyzje redakcyjne wobec współautorów.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

STUDENT: ET_K01 (K_K01): jest gotów do krytycznej oceny własnych decyzji redakcyjnych i poziomu własnych kompetencji: uzasadnia przyjęte rozwiązania, przyjmuje i wykorzystuje informację zwrotną oraz udziela jej innym. ET_K02 (K_K01): jest gotów do rzetelnego i transparentnego postępowania ze źródłami i narzędziami pracy - weryfikuje informacje, korzysta ze źródeł normatywnych (słowniki, zasady pisowni, opinie RJP) i jawnie wskazuje wykorzystane narzędzia, w tym narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2026/27Z:

Marek Jeziński
Zuzanna Wesołowska

W cyklu 2025/26Z:

Marek Jeziński
Aleksandra Seklecka

W cyklu 2024/25Z:

Aleksandra Seklecka

Metody dydaktyczne

- opis, pokaz - ET_W01, ET_W02, ET_W03: mini-instruktaże, analiza porównawcza tekstu surowego i opracowanego redakcyjnie, pokaz i analiza przykładów składu; - metoda laboratoryjna - ET_U01, ET_U02, ET_U03, ET_U04: praca w pracowni komputerowej na tekście własnym studenta - ćwiczenia korektorskie, warsztat stylów i struktury dokumentu, opracowanie aparatu krytycznego, skład i eksport pliku; - studium przypadku - ET_W02, ET_K02: analiza błędnych i konfabulowanych cytowań oraz ich konsekwencji; - metoda projektu – ET_U05, ET_U02, ET_U04, ET_K01: zespołowe opracowanie publikacji zbiorczej - podział ról redakcyjnych, harmonogram i wersjonowanie stanowią organizacyjną ramę pracy nad wspólnym tomem; - metody oparte na współpracy - ET_K01: wzajemna wymiana tekstów i recenzja w parach, dyskusja redakcyjna; - metody rozwijające refleksyjne myślenie oraz metody ewaluacyjne - ET_K01, ET_K02: notatka redakcyjna (uzasadnienie decyzji i autoewaluacja), obrona decyzji redakcyjnych w projekcie zespołowym, praca ze źródłami normatywnymi i zadania weryfikacyjne.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- laboratoryjna
- studium przypadku
- projektu

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody oparte na współpracy
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody ewaluacyjne

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Umiejętność podstawowej obsługi komputera, znajomość podstaw działania edytorów tekstu.

Kryteria oceniania

Warunki formalne: obecność na zajęciach (dopuszczalne są 2 nieobecności; trzecią nieobecność można odrobić, wykonując zadanie dodatkowe). Wykonanie wszystkich czterech zadań warsztatowych (B1–B4) jest warunkiem koniecznym zaliczenia przedmiotu, niezależnie od liczby zdobytych punktów.

Składniki oceny (łącznie 100 pkt):
• A. Aktywność na zajęciach - bieżące uczestnictwo w ćwiczeniach, diagnozowanie błędów, udział w dyskusji redakcyjnej, informacja zwrotna dla innych - 10 pkt; weryfikuje: ET_K01
• B. Cztery zadania warsztatowe (po 10 pkt), każde na tekście własnym studenta: B1 - znak (mikrotypografia), B2 - zdanie (korekta), B3 - dokument (redakcja techniczna), B4 - źródło (dokumentacja źródeł i aparat krytyczny) - 40 pkt; weryfikuje: B1: ET_W03, ET_U04; B2: ET_U01; B3: ET_U02; B4: ET_W02, ET_U03, ET_K02.
• C. Praca zaliczeniowa: tekst własny - kompletny, zintegrowany dokument przygotowany do publikacji (korekta + struktura + aparat krytyczny + skład; plik źródłowy i PDF) wraz z notatką redakcyjną (0,5–1 strony) - 30 pkt; weryfikuje: ET_W01, ET_W03, ET_U01–ET_U04, ET_K01, ET_K02
• D. Projekt zespołowy: publikacja zbiorcza - opracowanie w czteroosobowym zespole publikacji zbiorczej z tekstów członków zespołu; prezentacja i uzasadnienie decyzji redakcyjnych - 20 pkt; weryfikuje: ET_U02, ET_U04, ET_U05, ET_K01

RAZEM: 100 pkt

Skala ocen (próg zaliczenia 60%):
0–59 pkt - niedostateczny (2,0)
60–67 pkt - dostateczny (3,0)
68–75 pkt - dostateczny plus (3,5)
76–83 pkt - dobry (4,0)
84–91 pkt - dobry plus (4,5)
92–100 pkt - bardzo dobry (5,0)

Zadania warsztatowe (B) i praca zaliczeniowa (C) pełnią różne funkcje: zadania oceniają poszczególne warstwy opracowania w toku semestru i mają charakter formujący (student otrzymuje informację zwrotną i może poprawić pracę), praca zaliczeniowa ocenia produkt końcowy - spójność wszystkich warstw w jednym dokumencie oraz refleksję nad procesem.

Praca zaliczeniowa (C) oceniana jest według rubryki punktowej obejmującej pięć kryteriów o równej wadze: poprawność językową i korektę; warsztat edytorski (style, struktura, redakcja techniczna); dokumentację źródeł (poprawność i konsekwencję systemu, kompletność i weryfikowalność wykazu); typografię i przygotowanie do publikacji; oraz notatkę redakcyjną (decyzje i ich uzasadnienie, wykorzystane źródła i narzędzia, świadome ograniczenia pracy).

Projekt zespołowy (D) oceniany jest według rubryki obejmującej: spójność standardu zapisu w obrębie tomu, poprawność składu i kompletność elementów publikacji, organizację pracy zespołu oraz prezentację i uzasadnienie decyzji redakcyjnych.

Pełna rubryka punktowa dla obu prac (z podziałem punktów na kryteria) jest udostępniana studentom na początku semestru wraz z treścią zadań.

Wymagania na poszczególne oceny.
Praca na ocenę dostateczną zawiera podstawowe opracowanie każdej z warstw (korekta, struktura, aparat krytyczny, skład), ale z licznymi niekonsekwencjami, a uzasadnienie decyzji jest szczątkowe.
Praca na ocenę dobrą jest poprawna i konsekwentna we wszystkich warstwach, z pojedynczymi usterkami, a notatka redakcyjna rzeczowo uzasadnia przyjęte rozwiązania.
Praca na ocenę bardzo dobrą jest bezbłędna warsztatowo i w pełni spójna, wykazuje świadomy dobór rozwiązań redakcyjnych i typograficznych, a notatka redakcyjna zawiera pogłębioną autoewaluację oraz jawne wskazanie źródeł i narzędzi wraz z oceną ich przydatności.

Korzystanie z narzędzi AI oraz zasady rzetelności: korzystanie z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji jest dopuszczalne we wszystkich zadaniach pod warunkiem jawnego zadeklarowania sposobu ich użycia oraz samodzielnej weryfikacji rezultatów. Deklarację dołącza się do każdej pracy oddawanej poza zajęciami: przy zadaniach warsztatowych (B1–B4) w formie jednozdaniowej adnotacji na końcu pliku (do czego użyto narzędzia i co zweryfikowano) albo informacji o niekorzystaniu z AI, przy pracy zaliczeniowej (C) i projekcie zespołowym (D) - w notatce redakcyjnej. Odpowiedzialność za treść oddanej pracy ponosi w całości student, niezależnie od użytych narzędzi. Szczególnej kontroli podlegają dane bibliograficzne i cytaty - narzędzia generatywne konfabulują źródła, a weryfikacja istnienia i poprawności źródła jest jednym z efektów uczenia się kursu (ET_U03, ET_K02). Praca zawierająca niezweryfikowane lub nieistniejące źródła nie spełnia kryteriów zaliczenia w zakresie dokumentacji źródeł. Obowiązują zasady rzetelności akademickiej: cytowanie, wskazywanie źródeł, samodzielność pracy.

Praktyki zawodowe

brak

Literatura

Literatura podstawowa:
Wolański A., Edycja tekstów. Praktyczny poradnik, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, wyd. najnowsze dostępne.
Chwałowski R., Typografia typowej książki, Helion, Gliwice 2002.
Bringhurst R., Elementarz stylu w typografii, przeł. D. Dziewońska, Design Plus, Kraków 2007 (fragmenty).
Felici J., Kompletny przewodnik po typografii. Zasady doskonałego składania tekstu, przeł. M. Kotwicki, P. Biłda, Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2006 (fragmenty).

Źródła normatywne i warsztatowe:
Wielki słownik ortograficzny PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji, wydanie najnowsze, z uwzględnieniem zmian ortograficznych obowiązujących od 1 stycznia 2026 roku.
Poradnia Językowa PWN, sjp.pwn.pl/poradnia, dostęp bieżący.
Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, komunikaty, opinie oraz zasady ortografii, rjp.pan.pl.

Literatura uzupełniająca:
Loth R., Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2006. (fragmenty)
Bhaskaran L., Czym jest projektowanie publikacji?, ABE Dom Wydawniczy, Warszawa 2007. (fragmenty)
Polszczyzna na co dzień, red. M. Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, wyd. najnowsze.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-1-ET w USOSweb