Etyka dziennikarska
2401-D-S1-1-ED
Wykład (30h):
01. Pojęcie moralności i etyki. Podstawowe nurty etyczne: deontologia, utylitaryzm, etyka cnót. (ED_W01)
02. Etyki zawodowe – specyfika etyki dziennikarskiej. (ED_W01, ED_W02)
03. Kodeksy etyki dziennikarskiej i regulacje prawne – analiza porównawcza. (ED_W02, ED_U02)
04. Media jako „czwarta władza” – odpowiedzialność społeczna i rola w demokracji. (ED_W03)
05. Prawda, obiektywizm, rzetelność – granice interpretacji. (ED_W03, ED_U01)
06. Ochrona prywatności, dane osobowe, interes publiczny. (ED_U01, ED_K01)
07. Konflikty wartości w praktyce medialnej (prowokacja dziennikarska, dziennikarstwo śledcze, zaangażowanie polityczne). (ED_U01, ED_U03)
08. Komercjalizacja mediów, reklama, sponsoring, lokowanie produktu – dylematy etyczne. (ED_U02, ED_K01)
09. Dezinformacja, fake news, manipulacja informacyjna. (ED_U01, ED_K01)
10. Etyka dziennikarska w kulturze cyfrowej i w mediach społecznościowych. (ED_U03, ED_K01)
11. Dziennikarz wobec problemów światopoglądowych i pluralizmu wartości. (ED_U03, ED_K01)
12. Podsumowanie i synteza zagadnień.
|
W cyklu 2024/25L:
1. Zajęcia wprowadzające.
2-3. Etyka jako taka. Podstawowe pojęcia etyki i moralności, węzłowe punkty dziejów etyki. Główne teorie etyczne.
4. Specyfika etyki dziennikarskiej jako etyki szczegółowej. Problem etyk zawodowych jako takich. Etyka dziennikarska a etyka mediów.
5. Kodeksy etyki dziennikarskiej. Omówienie najważniejszych kodeksów etyki dziennikarskiej, dokumentów prawnych jej dotyczących oraz charakterystyka działalności środowisk i ciał dziennikarskich zajmujących się kwestiami etycznymi.
6. Dziennikarstwo i społeczeństwo. Rola mediów i dziennikarzy w społeczeństwie m.in. jako przekazujących pewną wizję świata, umacniających wspólnotę i budujących społeczeństwo obywatelskie. Szczególna rola mediów w demokracji. Rola dziennikarzy w ramach mediów rozumianych jako tzw. „czwarta władza”.
7. Dziennikarstwo jako zawód i powołanie. Próba rekonstrukcji bądź zbudowania wzoru osobowego dobrego dziennikarza. Dziennikarstwo i etyka cnót. Dziennikarstwo jako misja. Rozróżnienie „watch-dog” i „lap-dog”.
8. Społeczna odpowiedzialność dziennikarza. Problem odpowiedzialności dziennikarza w kwestii przekazywanych informacji oraz wybranej formy przekazu względem społeczeństwa oraz osób prywatnych. Problem sposobów pozyskiwania informacji i ich selekcji. Paragraf 212.
9. Dziennikarz w służbie prawdzie. Rozważenie kwestii prawdy oraz obiektywności w dziennikarstwie na odpowiednich przykładach. Ochrona danych osobowych, danych wrażliwych, ochrona prywatności a wolność mediów i prawo społeczeństwa do informacji.
10. Analiza praktyki dziennikarskiej w Polsce i na świecie pod kątem etyki dziennikarskiej. Case studies: zaangażowanie dziennikarzy w politykę, dziennikarstwo a polityczna poprawność, prowokacje dziennikarskie, dziennikarze i tajne służby, dziennikarstwo śledcze, konflikty wartości w działalności dziennikarzy itp.
11. Dziennikarz wobec problemów światopoglądowych współczesności. Rozważenie stosunku dziennikarzy wobec takich kwestii światopoglądowych i moralnych, jak aborcja, eutanazja i związki homoseksualne. Media tolerancyjne, indyferentne, zideologizowane.
12. Pornografizacja sfery medialnej. Dziennikarze i ich rola w umacnianiu lub rugowaniu porno-wątków z kultury medialnej. Pornografia emocjonalna.
13. Dziennikarstwo z świecie komercji, „tandety”, „fakenewsów”, „docudramy” „reality shows”. Zmiany w pracy dziennikarza w dobie komercjalizacji i popkultury. Dziennikarz i pieniądze. Monetyzacja informacji. Kwestie finansowe we współpracy dziennikarzy z wydawcą i innymi podmiotami na rynku informacji.
14. Dziennikarstwo w dobie kultury obrazowej. Fotografia prasowa i reporterska i jej konteksty etyczne.
15. Zajęcia podsumowujące. Kolokwium końcowe.
|
W cyklu 2025/26L:
1. Zajęcia wprowadzające.
2-3. Etyka jako taka. Podstawowe pojęcia etyki i moralności, węzłowe punkty dziejów etyki. Główne teorie etyczne.
4. Specyfika etyki dziennikarskiej jako etyki szczegółowej. Problem etyk zawodowych jako takich. Etyka dziennikarska a etyka mediów.
5. Kodeksy etyki dziennikarskiej. Omówienie najważniejszych kodeksów etyki dziennikarskiej, dokumentów prawnych jej dotyczących oraz charakterystyka działalności środowisk i ciał dziennikarskich zajmujących się kwestiami etycznymi.
6. Dziennikarstwo i społeczeństwo. Rola mediów i dziennikarzy w społeczeństwie m.in. jako przekazujących pewną wizję świata, umacniających wspólnotę i budujących społeczeństwo obywatelskie. Szczególna rola mediów w demokracji. Rola dziennikarzy w ramach mediów rozumianych jako tzw. „czwarta władza”.
7. Dziennikarstwo jako zawód i powołanie. Próba rekonstrukcji bądź zbudowania wzoru osobowego dobrego dziennikarza. Dziennikarstwo i etyka cnót. Dziennikarstwo jako misja. Rozróżnienie „watch-dog” i „lap-dog”.
8. Społeczna odpowiedzialność dziennikarza. Problem odpowiedzialności dziennikarza w kwestii przekazywanych informacji oraz wybranej formy przekazu względem społeczeństwa oraz osób prywatnych. Problem sposobów pozyskiwania informacji i ich selekcji. Paragraf 212.
9. Dziennikarz w służbie prawdzie. Rozważenie kwestii prawdy oraz obiektywności w dziennikarstwie na odpowiednich przykładach. Ochrona danych osobowych, danych wrażliwych, ochrona prywatności a wolność mediów i prawo społeczeństwa do informacji.
10. Analiza praktyki dziennikarskiej w Polsce i na świecie pod kątem etyki dziennikarskiej. Case studies: zaangażowanie dziennikarzy w politykę, dziennikarstwo a polityczna poprawność, prowokacje dziennikarskie, dziennikarze i tajne służby, dziennikarstwo śledcze, konflikty wartości w działalności dziennikarzy itp.
11. Dziennikarz wobec problemów światopoglądowych współczesności. Rozważenie stosunku dziennikarzy wobec takich kwestii światopoglądowych i moralnych, jak aborcja, eutanazja i związki homoseksualne. Media tolerancyjne, indyferentne, zideologizowane.
12. Pornografizacja sfery medialnej. Dziennikarze i ich rola w umacnianiu lub rugowaniu porno-wątków z kultury medialnej. Pornografia emocjonalna.
13. Dziennikarstwo z świecie komercji, „tandety”, „fakenewsów”, „docudramy” „reality shows”. Zmiany w pracy dziennikarza w dobie komercjalizacji i popkultury. Dziennikarz i pieniądze. Monetyzacja informacji. Kwestie finansowe we współpracy dziennikarzy z wydawcą i innymi podmiotami na rynku informacji.
14. Dziennikarstwo w dobie kultury obrazowej. Fotografia prasowa i reporterska i jej konteksty etyczne.
15. Zajęcia podsumowujące. Kolokwium końcowe.
|
Całkowity nakład pracy studenta
Całkowity nakład pracy studenta:
1. godziny realizowane z udziałem nauczyciela, w tym:
> udział w zajęciach - 30 godz.
2. czas poświęcony na indywidualną pracę studenta, w tym:
> przygotowanie do zajęć: lektura i analiza materiałów źródłowych, przygotowanie prezentacji, sporządzenie notatek - 20 godz.
> powtórzenie materiału, przygotowanie się do zaliczenia końcowego, udział w kolokwium egzaminacyjnym - 15 godz.
> konsultacje z nauczycielem akademickim - 10 godz.
Łącznie: 75 godz. - 3.00 punktów ECTS
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - wiedza
ED_W01. Wyjaśnia podstawowe koncepcje etyczne oraz odnosi je do działalności medialnej (K_W01, K_W04).
ED_W02. Charakteryzuje normy etyki dziennikarskiej oraz porównuje wybrane kodeksy zawodowe i regulacje prawne (K_W04).
ED_W03. Analizuje rolę mediów w demokracji, wyjaśniając pojęcia odpowiedzialności społecznej i interesu publicznego (K_W06).
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - umiejętności
ED_U01. Analizuje przypadki naruszeń norm etycznych w praktyce medialnej i formułuje uzasadnione wnioski (K_U01, K_U05).
ED_U02. Stosuje normy etyczne i kodeksowe do oceny materiałów medialnych (K_U02).
ED_U03. Formułuje i uzasadnia stanowisko w debacie dotyczącej dylematów etycznych współczesnych mediów (K_U08).
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
ED_K01. Jest gotów do ponoszenia odpowiedzialności za skutki publikacji medialnych (K_K01).
ED_K02. Przestrzega zasad rzetelności akademickiej i zawodowej w analizie materiałów medialnych (K_K06).
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/26L: | W cyklu 2024/25L: |
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne:
> wykład problemowy
> wykład konwersatoryjny
> analiza studium przypadku
> moderowana dyskusja
> analiza kodeksów i dokumentów źródłowych
Metody dydaktyczne podające:
> opis
> pogadanka
> wykład informacyjny
> wykład problemowy
Metody dydaktyczne poszukujące:
> studium przypadku
> klasyczna metoda problemowa
> metoda oksfordzka (elementy debaty)
Metody dydaktyczne podające
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy
Metody dydaktyczne poszukujące
- klasyczna metoda problemowa
- biograficzna
- obserwacji
- oxfordzka
- ćwiczeniowa
- SWOT
- giełda pomysłów
Metody dydaktyczne w kształceniu online
- metody oparte na współpracy
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody wymiany i dyskusji
Rodzaj przedmiotu
kanon (atrybut wycofany)
Wymagania wstępne
Brak. Przedmiot dostępny dla wszystkich studentów.
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania:
Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie czterech komponentów, tj. pracy pisemnej, prezentacji, aktywności merytorycznej oraz obecności.
1. Analiza przypadku (praca pisemna) - 40%
Oceniane efekty:
ED_U01, ED_U02, ED_K02
Student przygotowuje pisemną analizę wybranego przypadku naruszenia norm etyki dziennikarskiej (8-10 tys. znaków).
> kryteria oceny (0-5 pkt za każdy element):
> identyfikacja i precyzyjne sformułowanie problemu etycznego
> poprawne zastosowanie norm etycznych i/lub kodeksowych
> trafność argumentacji i logiczność wniosków
> poprawność struktury tekstu i rzetelność źródłowa
> ocena końcowa z pracy stanowi 40% oceny końcowej.
2. Prezentacja problemu etycznego - 30%
Oceniane efekty:
ED_W01, ED_W02, ED_U03, ED_K01
Student (indywidualnie lub w parze) przygotowuje prezentację (ok. 15 minut) dotyczącą wybranego dylematu etycznego w praktyce medialnej.
> kryteria oceny:
> poprawność merytoryczna (odniesienie do teorii i norm)
> umiejętność zastosowania kategorii etycznych do praktyki
jakość argumentacji
> umiejętność prowadzenia dyskusji po prezentacji
> przejrzystość i struktura wystąpienia
> prezentacja stanowi 30% oceny końcowej.
3. Aktywność merytoryczna - 20%
Oceniane efekty:
ED_U03, ED_K01
Pod uwagę bierze się::
> udział w dyskusjach problemowych
> rozwiązywanie krótkich zadań analitycznych podczas zajęć
jakość i samodzielność argumentacji
> umiejętność odnoszenia się do wypowiedzi innych uczestników
> aktywność oceniana jest w sposób ciągły w trakcie semestru.
4. Obecność na zajęciach - 10%
Dopuszczalne są dwie nieobecności nieusprawiedliwione.
Przekroczenie limitu wymaga zaliczenia dodatkowego zadania wskazanego przez prowadzącego.
Warunki zaliczenia
> złożenie analizy przypadku
> wygłoszenie prezentacji
> uzyskanie minimum 60% punktów łącznie
> obecność na zajęciach zgodnie z zasadami
> nie przewiduje się kolokwium ani egzaminu [!]
Progi ocen
00-59% - niedostateczny
60-66% - dostateczny
67-73% - dostateczny +
74-81% - dobry
82-90% - dobry +
91-100% - bardzo dobry
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura podstawowa:
> Pleszczyński J., Etyka dziennikarska, Warszawa 2007.
> Kononiuk T., Etyczne dziennikarstwo, Warszawa 2015.
> Rivers W. L., Mathews C., Etyka środków przekazu, Warszawa 1995.
> MacIntyre A., Krótka historia etyki, Warszawa 2012.
> Kodeks etyki dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (aktualne wydanie).
Literatura uzupełniająca:
> Eco U., Zapiski na pudełku od zapałek.
> McNair B., Seks, demokratyzacja pożądania i media.
> Mroziewicz K., Dziennikarz w globalnej wiosce.
> Karwat M., O złośliwej dyskredytacji, Warszawa 2007.
|
W cyklu 2024/25L:
Dziennikarski kodeks obyczajowy, dowolne wydanie, dostępny również w Internecie.
Eco U., Zapiski na pudełku od zapałek, różne wydania.
Karwat M., O złośliwej dyskredytacji, Warszawa 2007.
Kodeks dobrych praktyk wydawców prasy, dowolne wydanie, dostępny w Internecie.
Kodeks etyki dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, dowolne wydanie, dostępny również w Internecie.
Kononiuk T., Etyczne dziennikarstwo. Ewolucja deontyczna zawodu, Warszawa 2015.
Levinson P., Miękkie ostrze, czyli historia i przyszłość rewolucji informacyjnej, Warszawa 1999.
McNair B., Seks, demokratyzacja pożądania i media, czyli kultura obnażania, Warszawa 2004.
MacIntyre A., Krótka historia etyki: filozofia moralności od czasów Homera do XX wieku, przeł. A. Chmielewski, Warszawa 2012.
Mroziewicz K., Dziennikarz w globalnej wiosce, Bydgoszcz – Warszawa 2006.
Pleszczyński J., Etyka dziennikarska, Warszawa 2007.
Rivers W. L., Mathews C., Etyka środków przekazu, przeł. J. Zakrzewski, E. Krasnodębska, Warszawa 1995. |
W cyklu 2025/26L:
Dziennikarski kodeks obyczajowy, dowolne wydanie, dostępny również w Internecie.
Eco U., Zapiski na pudełku od zapałek, różne wydania.
Karwat M., O złośliwej dyskredytacji, Warszawa 2007.
Kodeks dobrych praktyk wydawców prasy, dowolne wydanie, dostępny w Internecie.
Kodeks etyki dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, dowolne wydanie, dostępny również w Internecie.
Kononiuk T., Etyczne dziennikarstwo. Ewolucja deontyczna zawodu, Warszawa 2015.
Levinson P., Miękkie ostrze, czyli historia i przyszłość rewolucji informacyjnej, Warszawa 1999.
McNair B., Seks, demokratyzacja pożądania i media, czyli kultura obnażania, Warszawa 2004.
MacIntyre A., Krótka historia etyki: filozofia moralności od czasów Homera do XX wieku, przeł. A. Chmielewski, Warszawa 2012.
Mroziewicz K., Dziennikarz w globalnej wiosce, Bydgoszcz – Warszawa 2006.
Pleszczyński J., Etyka dziennikarska, Warszawa 2007.
Rivers W. L., Mathews C., Etyka środków przekazu, przeł. J. Zakrzewski, E. Krasnodębska, Warszawa 1995. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: