Językowe techniki oddziaływania na odbiorcę 2401-D-S1-1-BPR-JT

Zajęcia realizowane są w formie konwersatorium (15 spotkań × 90 min). Każde spotkanie łączy krótkie wprowadzenie pojęciowe z analizą przykładów i praktycznymi ćwiczeniami. Trzy zadania śródsemestralne oraz praca zaliczeniowa rozmieszczone są równomiernie w trakcie semestru.

TREŚCI PROGRAMOWE
1. Wprowadzenie: język jako narzędzie wpływu - perswazja, manipulacja, wpływ społeczny; różnice między komunikacją informacyjną, perswazyjną i manipulacyjną; etyka komunikowania. [JT_W01, JT_K01]
2. Środki stylistyczne i retoryczne (1) - figury retoryczne: metafora, hiperbola, ironia, synekdocha, eufemizm; rola obrazowania językowego w reklamie i polityce. [JT_W02, JT_U01]
3. Środki stylistyczne i retoryczne (2) - rytm, powtórzenie, paralelizm, anafora, kontrast, pytanie retoryczne; rola struktury zdania w budowaniu siły przekazu. [JT_W02, JT_U01]
4. Mechanizmy psychologiczne oddziaływania językowego - 6 reguł wpływu społecznego wg Cialdiniego; heurystyki i błędy poznawcze w reklamie; język emocji. [JT_W02, JT_U01]
5. Język reklamy - kody, schematy, strategie - język korzyści, nominalizacje, slogan, call to action, storytelling w reklamie. [JT_W03, JT_U01]
6. Techniki manipulacyjne w mediach (1): prasa i TV - framing, spin, eufemizmy polityczne, język pozornej obiektywności. [JT_W03, JT_U01, JT_K01]
7. Techniki manipulacyjne w mediach (2): internet i social media - clickbait, dezinformacja, fake news, memy jako narzędzie perswazji, mikroprzekazy. [JT_W03, JT_U01, JT_K01]
8. Perswazja w komunikacji cyfrowej - personalizacja komunikatów, reklama behawioralna, wpływ algorytmów, dark patterns, AI w komunikacji perswazyjnej. [JT_W03, JT_U02, JT_K01]
9. Warsztat analityczny (1): reklama komercyjna - analiza przypadku wybranej kampanii reklamowej; praca w grupach. [JT_W01-W03, JT_U01, JT_K01]
10. Warsztat analityczny (2): kampania polityczna lub społeczna – różnice między perswazją komercyjną a polityczną; etyczne granice perswazji w komunikacji publicznej. [JT_W01–W03, JT_U01, JT_U03, JT_K01]
11. Warsztat praktyczny: tworzenie komunikatów perswazyjnych - zasady konstruowania sloganu; plakat i wpis w social mediach jako gatunki perswazyjne. [JT_W02, JT_U02]
12. Etyka perswazji i kompetencja odbiorcza - granica między kreatywną perswazją a szkodliwą manipulacją; kodeksy etyki reklamowej; rozwijanie kompetencji odbiorczych. [JT_W01, JT_W03, JT_U03, JT_K01]
13. Trendy w komunikacji perswazyjnej - rozwój zawodowy - nowe formaty, zawody związane z perswazją językową, źródła wiedzy i społeczności branżowe. [JT_W03, JT_K02]
14. Konsultacje prac zaliczeniowych - indywidualne omówienie projektów, informacja zwrotna. [JT_U03, JT_K02]
15. Prezentacje prac zaliczeniowych i podsumowanie kursu. [JT_U01–U03, JT_K01, JT_K02]

Materiały źródłowe
Podstawowym materiałem analitycznym są autentyczne przekazy reklamowe, polityczne i medialne, gromadzone na bieżąco przez prowadzącą/prowadzącego i udostępniane w Moodle. Studenci proszeni są o aktywne śledzenie reklam i komunikatów w mediach społecznościowych i przynoszenie własnych przykładów na zajęcia.

Zasady akademickiej rzetelności
Wszystkie prace pisemne muszą być wynikiem samodzielnej refleksji i analizy. Korzystanie z narzędzi AI (np. w celu korekty językowej) jest dopuszczalne, lecz samo generowanie tekstu analitycznego przez AI jest naruszeniem zasad rzetelności akademickiej. Oceniany jest własny wysiłek interpretacyjny studenta.

Całkowity nakład pracy studenta

30 h - udział w ćwiczeniach/konwersatorium 15 h - przygotowanie się do bieżących zajęć 15 h - zapoznanie się z literaturą przedmiotu 15 h - przygotowanie zadań śródsemestralnych (3 zadania) 15 h - przygotowanie pracy zaliczeniowej (raport analityczno-praktyczny) Łącznie: 75 h (3 ECTS; 1 ECTS = 25 h)

Efekty uczenia się - wiedza

JT_W01, K_W04 Definiuje podstawowe pojęcia z zakresu językowych technik oddziaływania (perswazja, manipulacja, wpływ społeczny, propaganda) oraz charakteryzuje różnice między komunikacją informacyjną, perswazyjną i manipulacyjną. JT_W02, K_W04, K_W05 Rozróżnia i opisuje środki stylistyczne i retoryczne stosowane w przekazach perswazyjnych (metafora, hiperbola, ironia, rytm, powtórzenie, kontrast, pytanie retoryczne) oraz wyjaśnia mechanizmy psychologiczne leżące u podstaw oddziaływania językowego (reguły Cialdiniego, heurystyki, błędy poznawcze). JT_W03, K_W04 Charakteryzuje język reklamy i marketingu (slogany, CTA, storytelling, język korzyści) oraz identyfikuje techniki manipulacyjne w komunikatach medialnych (framing, spin, dezinformacja, clickbait, fake news) i w komunikacji cyfrowej (personalizacja, reklama behawioralna, memy, mikroprzekazy).

Efekty uczenia się - umiejętności

JT_U01, K_U06 Analizuje przekazy reklamowe, marketingowe i medialne pod kątem zastosowanych środków językowych, stylistycznych i retorycznych, poprawnie identyfikując techniki perswazyjne i manipulacyjne oraz oceniając ich skuteczność. JT_U02, K_U06 Tworzy własne komunikaty perswazyjne (slogan, plakat, wpis w mediach społecznościowych, minikampania) ze świadomym i celowym zastosowaniem poznanych technik językowych i retorycznych. JT_U03, K_U02 Formułuje pisemną analizę i ocenę krytyczną wybranej kampanii reklamowej, politycznej lub społecznej, uwzględniając wymiar językowy, perswazyjny, skutecznościowy i etyczny.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

JT_K01 K_K01 Krytycznie ocenia przekazy medialne i reklamowe pod kątem etycznym: rozróżnia dopuszczalną perswazję od szkodliwej manipulacji, wykazuje świadomość społecznych skutków manipulacyjnych technik komunikacyjnych. JT_K02 K_K02 Wykazuje gotowość do samokształcenia i śledzenia ewoluujących trendów w komunikacji reklamowej i marketingowej: regularnie sięga do literatury fachowej, blogów branżowych i aktualnych case study.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26L:

Marek Jeziński
Olga Wadowska

W cyklu 2022/23L:

Olga Wadowska

W cyklu 2024/25L:

Olga Wadowska

W cyklu 2023/24L:

Olga Wadowska

Metody dydaktyczne

Metody podające Opis - systematyczne wprowadzenie do aparatu pojęciowego retoryki i lingwistyki perswazji [JT_W01, JT_W02] Opowiadanie - przedstawianie historii znanych kampanii i skandali komunikacyjnych jako ilustracja mechanizmów oddziaływania [JT_W03, JT_K01] Pogadanka - otwarcie każdych zajęć pytaniem do grupy inicjującym refleksję nad bada nym zjawiskiem [JT_W01, JT_K01] Metody poszukujące Metoda ćwiczeniowa - wielokrotna analiza autentycznych przekazów pod kątem technik językowych [JT_W02, JT_W03, JT_U01] Metoda obserwacji - śledzenie żywy ch przykładów z bierzącego życia medialnego i reklamowego jako materiału do analizy [JT_W03, JT_U01, JT_K01] Giełda pomysłów (burza mózgów) - grupowe generowanie pomysłów na komunikaty perswazyjne i ich wspólna ocena [JT_U02, JT_K01] Klasyczna metoda problemowa - formułowanie hipotez o skuteczności i etyczności wybranych technik, ich weryfikacja na przykładach [JT_U01, JT_U03, JT_K01] Metoda doświadczeń - własne próby tworzenia komunikatów perswazyjnych jako źródło refleksji nad mechanizmami oddziaływania [JT_U02, JT_K01] Metoda projektu - praca zaliczeniowa jako złożone zadanie analityczno-pisarskie wymagające syntezy wiedzy i umiejętności [JT_U01, JT_U03, JT_K01] Metoda punktowana - wejścówki lub krótkie zadania sprawdzające znajomość zagadnień pojęciowych [JT_W01, JT_W02]

Metody dydaktyczne podające

- opowiadanie
- pogadanka
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- punktowana
- obserwacji
- ćwiczeniowa
- projektu
- klasyczna metoda problemowa
- doświadczeń
- giełda pomysłów

Wymagania wstępne

Zaleca się ogólną sprawność językową w zakresie języka polskiego oraz podstawową orientację w mediach i reklamie jako użytkownik, wystarczającą do analizy prostych przekazów perswazyjnych na zajęciach.

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia jest: (1) uzyskanie minimum 51% punktów łącznie ze wszystkich składowych ORAZ (2) złożenie wszystkich czterech prac (zadania 1-3 oraz pracy zaliczeniowej) w ustalonych terminach. Opóźnienie oddania dowolnej pracy bez uzasadnienia obniża ocenę cząstkową o jeden stopień.

0% - 50%
2,0 (niedostateczny)

51% - 60%
3,0 (dostateczny)

61% - 70%
3,5 (dostateczny+)

71% - 80%
4,0 (dobry)

81% - 90%
4,5 (dobry+)

91% - 100%
5,0 (bardzo dobry)

Ocena prac pisemnych (zadań śródsemestralnych i pracy zaliczeniowej) opiera się na pięciu kryteriach:

1. Znajomość teorii i pojęć: oceniana jest poprawność i precyzja posługiwania się aparatem pojęciowym. Ocena niedostateczna: liczne błędy merytoryczne lub brak znajomości pojęć. Ocena dostateczna: podstawowe pojęcia poprawne, braki w niuansach. Ocena dobra: poprawna wiedza z trafnymi odwołaniami. Ocena bardzo dobra: pełna, precyzyjna terminologia, sprawne posługiwanie się aparatem.

2. Jakość analizy językowej: oceniana jest trafność i głębokość identyfikacji technik językowych w analizowanym tekście. Ocena niedostateczna: brak identyfikacji technik, opis powierzchowny. Ocena dostateczna: częściowa identyfikacja, analiza ogólna. Ocena dobra: poprawna analiza z przykładami z tekstu. Ocena bardzo dobra: pogłębiona, wielopoziomowa analiza z trafnymi cytatami.

3. Refleksja etyczna: oceniana jest zdolność do krytycznej oceny etycznych aspektów analizowanego przekazu. Ocena niedostateczna: brak wymiaru etycznego. Ocena dostateczna: ogólna wzmianka bez analizy. Ocena dobra: etyka omówiona, trafna ocena granic perswazji. Ocena bardzo dobra: dojrzała, nieschematyczna refleksja etyczna.

4. Poprawność językowo-stylistyczna: oceniana jest poprawność językowa i stosowność stylu akademickiego. Ocena niedostateczna: liczne błędy, styl potoczny. Ocena dostateczna: nieliczne błędy, styl neutralny. Ocena dobra: poprawny język, styl akademicki. Ocena bardzo dobra: wzorowy język, styl akademicki ze swobodą.

5. Terminowość i kompletność: oceniane jest złożenie pracy w terminie i zgodność z wymogami formalnymi. Ocena niedostateczna: praca niezgodna z wymogami lub złożona po terminie bez uzasadnienia. Ocena dostateczna: drobne braki formalne. Ocena dobra: praca kompletna i terminowa. Ocena bardzo dobra: praca kompletna, terminowa, z wyraźną własną myślą przewodnią.

Weryfikacja efektów uczenia się:
Wiedza W01, K_W04 W02, K_W05 W03, K_W04: aktywność podczas zajęć; wykonanie pracy zaliczeniowej
Umiejętności JT_U01, K_U06; JT_U02, K_U06; JT_U03, K_U02: wykonywanie 3 zadań zajęciowych; wykonanie pracy zaliczeniowej
Kompetencje społeczne JT_K01 K_K01; JT_K02 K_K02: aktywność podczas zajęć i konsultacji

Literatura

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:

Berger, J. (2016). Invisible Influence: The Hidden Forces that Shape Behavior. New York: Simon & Schuster.
Berger, J. (2020). The Catalyst: How to Change Anyone's Mind. New York: Simon & Schuster.
Cialdini, R. (2016). Pre-Suasion: A Revolutionary Way to Influence and Persuade. New York: Simon & Schuster.
Cialdini, R. (2022). Wywieranie wpływu. Nowe i rozszerzone wydanie. Gdańsk: GWP.
Ciesiołkiewicz, K., Grewiński, M., Klimska, A. (2025). Dezinformacja i inne zniekształcenia informacyjne jako nowa kwestia społeczna. ResearchGate.
Doliński, D. (2018). Techniki wpływu społecznego. Warszawa: Scholar.
Durmaj, M. (2024). Tiktokizacja social mediów w perspektywie wieku użytkowników. Zeszyty Prasoznawcze. Dostęp: ejournals.eu
Kahneman, D., Sibony, O., Sunstein, C.R. (2022). Szum. Wady ludzkiego osądu. Warszawa: Media Rodzina.
Propaganda i dezinformacja - zarządzanie informacją w przestrzeni medialnej. ResearchGate, 2024.
Wardle, C., Derakhshan, H. (2017). Information Disorder. Toward an interdisciplinary framework for research and policymaking. Council of Europe. Dostęp: rm.coe.int

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

Aktualne case study kampanii reklamowych i politycznych - materiały udostępniane przez prowadzącą na platformie Moodle UMK.
Noble, S.U. (2018). Algorithms of Oppression. How Search Engines Reinforce Racism. New York: NYU Press.
Pratkanis, A., Aronson, E. (2004). Wiek propagandy. Warszawa: PWN.
Tokarz, M. (2006). Argumentacja, perswazja, manipulacja. Gdańsk: GWP.
van Dijck, J., Poell, T., de Waal, M. (2018). The Platform Society. Oxford: OUP.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S1-1-BPR-JT w USOSweb