Botanika w nauczaniu przyrody 2200-BNP-SN-2-S1

Tematyka przedmiotu obejmuje morfologiczno-anatomiczne aspekty budowy i funkcjonowania organizmu roślinnego. Omawiana jest budowa rośliny na różnych poziomach organizacji biologicznej (komórkowej, tkankowej, organowej).
Przedmiot realizowany jest w formie wykładów i ćwiczeń laboratoryjnych i terenowych.

Na wykładach zostaną omówione następujące tematy:
rola roślin i znaczenie botaniki; stopnie organizacji, formy jednokomórkowe i wielokomórkowe, plechowce i organowce; budowa komórki roślinnej, charakterystyka struktury i funkcji składników komórki roślinnej (składniki plazmatyczne i nieplazmatyczne), rola symplastu i apoplastu; klasyfikacja i budowa tkanek roślinnych, układy tkankowe: tkanki twórcze (merystematyczne), okrywające, miękiszowe (parenchymatyczne), wzmacniające (mechaniczne), przewodzące; organy roślin nasiennych: morfologia, anatomia i modyfikacje pędu, korzenia i liści; rozmnażanie, klasyfikacja i charakterystyka sposobów rozmnażania roślin, przemiana pokoleń, cykle rozwojowe roślin; organy generatywne roślin nago-i okrytonasiennych, kwiat roślin okrytozalążkowych i jego funkcje, morfologia i klasyfikacja kwiatów i kwiatostanów, nasiona i owoce, biologia rozsiewania nasion i owoców; formy życiowe roślin naczyniowych.
Ćwiczenia laboratoryjne poświęcone są
Budowie komórki roślinnej - protoplast (organella komórkowe, właściwości plazmalemmy, zjawisko plazmolizy i deplazmolizy, właściwości cytoplazmy, ściana komórkowa (budowa blaszki środkowej, ściany pierwotnej i wtórnej, modyfikacje ścian, sposoby detekcji substancji adkrustujących i inkrustujących ściany komórkowe), substancje ergastyczne (pierwotne i wtórne produkty przemiany materii, roślinne materiały zapasowe). (przygotowywanie preparatów świeżych)
Budowie tkanek roślin naczyniowych: tkanki merystematyczne, miękiszowe i wzmacniające, przewodzące i okrywające.
Budowie anatomiczna organów: pierwotna i wtórna budowa łodygi roślin nagozalążkowych, jednoliściennych i dwuliściennych, pierwotna i wtórna budowa korzenia, budowa liści mezofitów i kserofitów, anatomiczna budowa organów generatywnych.
Budowie morfologicznej organów roślin osiowych: różnice w budowie siewek roślin nagozalążkowych, jednoliściennych i dwuliściennych, budowa łodygi (typy rozgałęzień pędów, przekształcenia pędów – bulwy hypokotylowe, wąsy pędowe, kłącza, rozłogi, cebule), budowa korzenia (przekształcenia korzenia – korzenie spichrzowe, bulwy korzeniowe, korzenie czepne), budowa liści, budowa kwiatów (elementy kwiatów, symetrie kwiatów), kwiatostanów, owoców i nasion.
Ćwiczenia terenowe poświęcone są nauce praktycznego rozpoznawania wybranych gatunków roślin na podstawie ich struktury - cech budowy morfologicznej. Przedstawione zostaną zarówno gatunki pospolite jak również gatunki rzadkie, objęte ochroną oraz gatunki inwazyjne

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (50 godz.): - udział w wykładach - 15 - udział w ćwiczeniach audytoryjnych - 0 - udział w ćwiczeniach laboratoryjnych - 20 - udział w ćwiczeniach terenowych – 10 - udział w konsultacjach - 5 Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (100 godz.): - przygotowanie do ćwiczeń - 20 - przygotowanie do kolokwiów - 30 - praca własna nad zaliczeniem zajęć terenowych (wykonanie zielnika) - 20 - przygotowanie do egzaminu i obecność na egzaminie - 30 Łącznie: 150 godz. (6 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1 - Student opisuje budowę komórki roślinnej i podaje funkcję poszczególnych organelli oraz charakteryzuje właściwości chemiczne i fizyko-chemiczne komórki, K_W07,K_W13 W2 - Student rozumie zależność pomiędzy budową poszczególnych tkanek i organów a pełnioną przez nie funkcją,K_W02, K_W13 W3 - Student wyjaśnia procesy prowadzące do tworzenia się układów tkankowych, K_W13 W4 - Student charakteryzuje zasady podziału taksonomicznego świata roślin, poziomy organizacji życia, formy morfologiczne, sposoby rozmnażania wegetatywnego i generatywnego.K_W13 W5 - Student rozumie zależności pomiędzy budową poszczególnych tkanek i organów, a pełniona przez nie funkcją oraz łączy cechy budowy anatomicznej i morfologicznej poszczególnych grup taksonomicznych roślin z typowymi dla nich warunkami środowiska, K_W02

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 - Student wykorzystuje podstawową wiedzę z zakresu anatomii i morfologii roślin w celu opisu przystosowań ewolucyjnych poszczególnych grup taksonomicznych, K_U02 U2 - Student stosuje podstawowe techniki mikroskopowania, dokumentacji naukowej oraz zbioru materiałów zielnikowych niezbędne do poznania budowy morfologicznej i anatomicznej poszczególnych grup systematycznych, K_U01, K_U03 U3 - Student przygotowuje podstawowe preparaty wykorzystując dostępny materiał biologiczny, wykonuje rysunki dokumentacyjne preparatów mikroskopowych oraz okazów świeżych i zielnikowych, K_U16 U4 - Student wykazuje umiejętność korzystania z podstawowych źródeł literaturowych z zakresu anatomii i morfologii roślin, K_U11, K_U12 U5 - Student potrafi dostrzec tendencje ewolucyjne na podstawie porównania cech budowy morfologicznej i anatomicznej przedstawicieli poszczególnych grup taksonomicznych, K_U02, K_U05 U6 - Student zna podstawowe techniki mikroskopowe K_U01

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 - Student rozumie potrzebę pogłębiania wiedzy z zakresu bodowy roślin,K_K01 K2 - Student racjonalnie i krytycznie odnosi się do informacji pozyskanych ze źródeł literaturowych, K_K02 K3 - Student wykazuje krytycyzm w odniesieniu do wyników swojej pracy oraz ma świadomość odpowiedzialności za rzetelność wykonywanych badań, K_K03, K_K05 K4 - Student jest odpowiedzialny za powierzony sprzęt, pracę własną i innych, K_K08, K_K09

Metody dydaktyczne

Metody dydaktyczne podające Wykład informacyjny wzbogacony prezentacją multimedialną. Metody dydaktyczne poszukujące Ćwiczenia laboratoryjne Wstęp teoretyczny: prezentacja multimedialna dotycząca realizowanego zagadnienia i opis wykonywanych zadań Część praktyczna: indywidualna realizacja zadań zgodnie z instrukcją do ćwiczeń w obecności prowadzącego zajęcia (wykonywanie i obserwacja preparatów mikroskopowych, wykonywanie dokumentacji rysunkowej wraz z merytorycznym opisem obserwowanych cech budowy anatomicznej i morfologicznej, praca z mikroskopem świetlnym i mikroskopem stereoskopowym, obserwacja i dokumentowanie okazów zielnikowych i materiału świeżego) Liczebność grup (8 – 12 osób) limitowana jest dostępnością sprzętu mikroskopowego i koniecznością zapewnienia ciągłej merytorycznej opieki osoby prowadzącej i kontroli poprawności użycia sprzętu podczas realizacji zadań (ocena poprawności wykonywanych zadań w tym właściwie przygotowanego i ustawionego preparatu mikroskopowego). Metody dydaktyczne podające i poszukujące (pokaz i ćwiczenia) Zajęcia terenowe Praktyczne rozpoznawanie wybranych gatunków roślin. Przedstawione zostaną zarówno gatunki pospolite jak również gatunki rzadkie, objęte ochroną oraz gatunki inwazyjne. Zbiór roślin i wykonanie zielników dokumentujących lokalne zbiorowiska drzew i krzewów zgodne z zasadami gromadzenia i opisywania materiałów zielnikowych.

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- laboratoryjna

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Kryteria oceniania

Metody oceniania:

1. zaliczenie wykładu – egzamin pisemny
2. zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych: śródsemestralne pisemne kolokwia kontrolne obejmujące określone działy tematyczne, ocena ciągła pracy na zajęciach (wykonanie dokumentacji rysunkowej, poprawność merytoryczna opisów i podpisów, bieżące przygotowanie teoretyczne i praktyczne do zajęć).
3. zaliczenie ćwiczeń terenowych: obecność na zajęciach, poprawne wykonanie zielnika, kolokwium ustne ze znajomości budowy morfologicznej roślin oraz określenia przynależności taksonomicznej poznanych gatunków

Kryteria oceniania:

Egzamin pisemny – K_W02, K_W07, K_W13, K_U01, K_U02, K_U03, K_U05, K_U12, K_U16
Kolokwium – – K_W02, K_W07, K_W13, K_U01, K_U02, K_U03, K_U05, K_U12, K_U16
Aktywność (tylko kompetencje) – K_K01, K_K02, K_K03, K_K08, K_K09

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

Literatura podstawowa:
Zarys struktury i fizjologii drzew leśnych. Jan Kopcewicz, Adriana Szmidt-Jaworska, Krystyna Kannenberg, Wydawnictwo UMK, Toruń, 2012
Botanika. T. 1 Morfologia. A. J. Szweykowscy, PWN, Warszawa, 2008,
Wstęp do anatomii i morfologii roślin naczyniowych. J. Czaplewska, H. Kulikowska-Gulewska Wydawnictwo UMK, Toruń, 1999,

Literatura uzupełniająca:
Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Z. Hejnowicz, PWN, Warszawa, 2002,
Wstęp do anatomii i morfologii roślin naczyniowych. J. Czaplewska, H. Kulikowska-Gulewska Wydawnictwo UMK, Toruń, 1999,

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2200-BNP-SN-2-S1 w USOSweb