Prowadzony w cyklach: 2022/23Z, 2023/24Z, 2024/25Z, 2025/26Z

Kod ISCED: 0914

Punkty ECTS: brak danych

Język: polski

Organizowany przez: Katedra Patobiochemii i Chemii Klinicznej (dla: Wydział Farmaceutyczny)

Chemia kliniczna 1728-A3-CHKLIN-Z-SJ

Celem realizacji przedmiotu jest:
– zapoznanie studentów z metodami analitycznymi stosowanymi do oznaczania biochemicznych parametrów laboratoryjnych,
– omówienie zagadnień dotyczących oceny wiarygodności badań laboratoryjnych oraz podstaw walidacji i oceny statystycznej metod analitycznych,
– przybliżenie wiedzy z zakresu oceniania badań laboratoryjnych i możliwych błędów przedlaboratoryjnych, analitycznych i interpretacji,
– zapoznanie studentów z metodami stosowanymi do oznaczania enzymów wskaźnikowych, sekrecyjnych i ekskrecyjnych wykorzystywanych do potwierdzania zmian narządowych,
– zapoznanie studentów z metodami analitycznymi używanymi do oznaczania biochemicznych parametrów laboratoryjnych, takich jak: glukoza, fruktoza, galaktoza, hemoglobina glikowana, fruktozoamina, związki ketonowe, mleczany, lipoproteiny, cholesterol z podziałem na frakcje, triglicerydy, białko całkowite, albumina, białka ostrej fazy, przeciwciała, biomarkery chorób reumatycznych, sód, potas, chlorki, osmolarność, wapń, magnez, fosforany, mocznik, kwas moczowy, amoniak, kreatynina, bilirubina z podziałem na frakcje, kwasy żółciowe,
– przybliżenie wiedzy z zakresu diagnostyki i monitorowania przebiegu cukrzycy i stanów przedcukrzycowych,
– przedstawienie zagadnień diagnostyki, monitorowania przebiegu i prewencji miażdżycy,
– omówienie wykorzystania parametrów białek ostrej fazy oraz reumatycznych w praktyce klinicznej,
– przedstawienie metod elektroforezy i immunofiksacji używanych do oceny stanów chorobowych przebiegających z hipo-. hiper- i/lub dysproteinemią,
– przybliżenie wiedzy z zakresu obliczania i wykorzystania wskaźników osmotycznych oraz badań klirensowych kreatyniny,
– przedstawienie zagadnień dotyczących praktycznego zastosowania metod analitycznych w laboratorium diagnostycznym,
– omówienie wykorzystania parametrów równowagi wodno elektrolitowej, mineralnej i kwasowo-zasadowej w praktyce klinicznej.

Podczas laboratoriów studenci zapoznają się z aparaturą laboratoryjną i samodzielne wykonują oznaczenia wybranych analitów stosując testy kolorymetryczne, spektrofotometryczne, immunochromatograficzne i immunoenzymatyczne (ELISA). Wyniki badań uzyskane na podstawie obliczeń odnoszą do zakresów referencyjnych właściwych dla wieku, płci, grupy społecznej i stylu życia. Studenci samodzielne przeprowadzają kontrolę metody analitycznej, kalibrację sprzętu laboratoryjnego oraz dokonują zapisu z przeprowadzonych kontroli. Studenci poznają wymagania dotyczące przygotowania materiału biologicznego i odczynników.

W ramach seminarium studenci dokonują doboru metod laboratoryjnych w kontekście celu analizy i ich przydatności diagnostycznej oraz oceniają jakość wybranych metod. Proponują panele badań diagnostycznych, analizują wyniki tych badań i czynniki wpływające na ich interpretację.

W cyklu 2025/26Z:

Chemia kliniczna dotyczy jakościowych i ilościowych metod chemicznej analizy substancji zawartych w organizmie człowieka ze szczególnym uwzględnieniem testów laboratoryjnych na potrzeby diagnozy chorób i monitorowania leczenia.
Celem realizacji przedmiotu jest:
– zapoznanie studentów z metodami analitycznymi stosowanymi do oznaczania biochemicznych parametrów laboratoryjnych,
– omówienie zagadnień dotyczących oceny wiarygodności badań laboratoryjnych oraz podstaw walidacji i oceny statystycznej metod analitycznych,
– przybliżenie wiedzy z zakresu oceniania badań laboratoryjnych i możliwych błędów przedlaboratoryjnych, analitycznych i interpretacji,
– zapoznanie studentów z metodami stosowanymi do oznaczania enzymów wskaźnikowych, sekrecyjnych i ekskrecyjnych wykorzystywanych do potwierdzania zmian narządowych,
– zapoznanie studentów z metodami analitycznymi używanymi do oznaczania biochemicznych parametrów laboratoryjnych, takich jak: glukoza, fruktoza, galaktoza, hemoglobina glikowana, fruktozoamina, związki ketonowe, mleczany, lipoproteiny, cholesterol z podziałem na frakcje, triglicerydy, białko całkowite, albumina, białka ostrej fazy, przeciwciała, biomarkery chorób reumatycznych, sód, potas, chlorki, osmolarność, wapń, magnez, fosforany, mocznik, kwas moczowy, amoniak, kreatynina, bilirubina z podziałem na frakcje, kwasy żółciowe,
– przybliżenie wiedzy z zakresu diagnostyki i monitorowania przebiegu cukrzycy i stanów przedcukrzycowych,
– przedstawienie zagadnień diagnostyki, monitorowania przebiegu i prewencji miażdżycy,
– omówienie wykorzystania parametrów białek ostrej fazy oraz reumatycznych w praktyce klinicznej,
– przedstawienie metod elektroforezy i immunofiksacji używanych do oceny stanów chorobowych przebiegających z hipo-. hiper- i/lub dysproteinemią,
– przybliżenie wiedzy z zakresu obliczania i wykorzystania wskaźników osmotycznych oraz badań klirensowych kreatyniny,
– przedstawienie zagadnień dotyczących praktycznego zastosowania metod analitycznych w laboratorium diagnostycznym,
– omówienie wykorzystania parametrów równowagi wodno elektrolitowej, mineralnej i kwasowo-zasadowej w praktyce klinicznej.

W trakcie wykładów studenci zapoznawani są z teoretycznymi i praktycznymi aspektami metodyki jakościowego i ilościowego oznaczania w materiale biologicznym użytecznych diagnostycznie parametrów biochemicznych. Przedstawiona zostaje wiedza dotycząca metod oznaczania, użyteczności diagnostycznej oraz czynników wpływających na wyniki badań laboratoryjnych parametrów uszkodzenia narządów oraz tkanek.
Podczas laboratoriów studenci zapoznają się z aparaturą laboratoryjną i samodzielne wykonują oznaczenia wybranych analitów stosując testy kolorymetryczne, spektrofotometryczne, immunochromatograficzne i immunoenzymatyczne (ELISA). Wyniki badań uzyskane na podstawie obliczeń odnoszą do zakresów referencyjnych właściwych dla wieku, płci, grupy społecznej i stylu życia. Studenci samodzielne przeprowadzają kontrolę metody analitycznej, kalibrację sprzętu laboratoryjnego oraz dokonują zapisu z przeprowadzonych kontroli. Studenci poznają wymagania dotyczące przygotowania materiału biologicznego i odczynników.
W ramach seminarium studenci dokonują doboru metod laboratoryjnych w kontekście celu analizy i ich przydatności diagnostycznej oraz oceniają jakość wybranych metod. Proponują panele badań diagnostycznych, analizują wyniki tych badań i czynniki wpływające na ich interpretację.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi: - udział w wykładach: 55 godzin - udział w laboratoriach: 95 godzin - udział w seminariach: 40 godzin Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 190 godzin, co odpowiada 7,6 punktu ECTS. 2. Bilans nakładu pracy studenta: - udział w wykładach: 55 godzin - udział w laboratoriach: 95 godzin - udział w seminariach: 40 godzin - przygotowanie do laboratoriów: 40 godzin - przygotowanie do seminariów: 17 godzin - czytanie wskazanej literatury naukowej: 34 godzin - kolokwia praktyczne i teoretyczne: 15 godzin - przygotowanie do kolokwiów: 10 godzin - przygotowanie do egzaminu i egzamin: 13 + 6 = 19 godzin Łączny nakład pracy studenta związany z realizacją przedmiotu wynosi 325 godzin, co odpowiada 13 punktom ECTS. 3. Bilans nakładu pracy studenta o charakterze praktycznym - udział w laboratoriach: 95 godzin - przygotowanie do kolokwiów + kolokwia praktyczne: 20 godzin - przygotowanie do laboratoriów w zakresie praktycznym: 20 godzin - przygotowanie do egzaminu praktycznego i egzamin praktyczny: 6 + 2 = 8 godziny - udział w seminariach o charakterze praktycznym: 30 godzin Łączny nakład pracy studenta związany z aspektami praktycznymi kształcenia wynosi 173 godzin, co odpowiada 6,9 punktu ECTS. 4. Czas wymagany do odbycia obowiązkowej praktyki: Nie dotyczy Obowiązuje od od cyklu kształcenia 2025/26: 1. Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi: - udział w wykładach: 55 godzin - udział w laboratoriach: 95 godzin - udział w seminariach: 40 godzin Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 190 godzin, co odpowiada 7,6 punktu ECTS. 2. Bilans nakładu pracy studenta: – udział w wykładach: 55 godzin – udział w laboratoriach: 95 godzin – udział w seminariach: 40 godzin – przygotowanie do laboratoriów: 40 godzin – przygotowanie do seminariów: 17 godzin – czytanie wskazanej literatury naukowej: 34 godzin – kolokwia praktyczne i teoretyczne: 15 godzin – przygotowanie do kolokwiów: 10 godzin – przygotowanie do egzaminu i egzamin: 13 + 6 = 19 godzin Łączny nakład pracy studenta związany z realizacją przedmiotu wynosi 325 godzin, co odpowiada 13 punktom ECTS. Semestr III: 125 godzin, 5 punktów ECTS Semestr IV: 100 godzin, 4 punkty ECTS Semestr V: 100 godzin, 4 punkty ECTS 3. Bilans nakładu pracy studenta o charakterze praktycznym – udział w laboratoriach: 95 godzin – przygotowanie do kolokwiów + kolokwia praktyczne: 20 godzin – przygotowanie do laboratoriów w zakresie praktycznym: 20 godzin – przygotowanie do egzaminu praktycznego i egzamin praktyczny: 6 + 2 = 8 godziny – udział w seminariach o charakterze praktycznym: 30 godzin Łączny nakład pracy studenta związany z aspektami praktycznymi kształcenia wynosi 173 godzin, co odpowiada 6,9 punktu ECTS. 4. Czas wymagany do odbycia obowiązkowej praktyki: Nie dotyczy.

Efekty uczenia się - wiedza

Student: W1: opisuje zasady współpracy z personelem medycznym i czynniki wpływające na wyniki analiz w fazie przedlaboratoryjnej i pozalaboratoryjnej wykonywania badań – K_F.W1. (Semestr III, IV, V) W2: prawidłowo interpretuje czynniki laboratoryjne decydujące o jakości metod analitycznych i wpływające na wiarygodność wyników: precyzję, dokładność, poprawność, specyficzność, czułość i liniowość metod – K_F.W2. (Semestr III) W3: analizuje elementy diagnostycznej charakterystyki badania: czułość i swoistość diagnostyczną testu, wartości predykcyjne, wskaźniki prawdopodobieństw oraz zasady doboru wartości decyzyjnej – K_F.W3.(Semestr III) W4: wyjaśnia podstawowe zasady walidacji metod analitycznych i kontroli jakości badań laboratoryjnych oraz sposoby ich dokumentowania – K_F.W5. (Semestr III) W5: wymienia rodzaje oraz zasady pobierania, transportu, przechowywania i przygotowania materiału biologicznego do analizy K_ F.W6. , K_F.W8. (Semestr III, IV, V) W6: wyjaśnia teoretyczne i praktyczne problemy ilościowych i jakościowych metod oznaczania parametrów biochemicznych, oraz rozumie znaczenie tych badań dla diagnostyki różnicowej, oceny efektów leczenia oraz prognozowania – K_F.W9. (Semestr III, IV, V) W7: charakteryzuje teoretyczne i praktyczne problemy metod oznaczania elektrolitów i parametrów równowagi kwasowo-zasadowej – K_F.W10. (Semestr V) W8: analizuje teoretyczne i praktyczne problemy związane z wykonaniem próby czynnościowej w laboratorium i innej placówce opieki medycznej – K_F.W11. (Semestr IV, V) W9: uzasadnia potrzebę wykonywania badań w miejscu opieki nad pacjentem (POCT) – K_F.W21. (Semestr IV, V)

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: U1: potrafi wyjaśnić wpływ czynników przedlaboratoryjnych na wynik wykonywanych oznaczeń biochemicznych i uzasadnić konieczność powtórzenia badania – K_F.U1. (Semestr III, IV, V) U2: potrafi wskazać warunki pobrania materiału biologicznego do oznaczeń parametrów laboratoryjnych – K_F.U2. (Semestr III, IV, V) U3: rozpoznaje nieprawidłowo pobrany materiał biologiczny oraz właściwie przechowuje i przygotowuje materiał do analizy – K_F.U4. (Semestr III, IV, V) U4: potrafi prawidłowo dobrać metody analityczne do mierzonego parametru, rodzaju materiału biologicznego, celu analizy i przeprowadzić ich kalibrację – K_F.U5. (Semestr III, IV, V) U5: potrafi precyzyjnie wykonać analizę oraz stosuje właściwe metody obliczania wyników i oceny ich wiarygodności – K_F.U5. (Semestr III, IV, V) U6: potrafi kalibrować i obsługiwać sprzęt pomiarowy oraz zna zasady jego użytkowania i konserwacji – K_F.U6. (Semestr III, IV, V) U7: stosuje właściwe procedury walidacji aparatury pomiarowej i metod badawczych – K_F.U7. (Semestr III, IV, V) U8: potrafi przeprowadzić kontrolę wewnątrzlaboratoryjną i zewnątrzlaboratoryjną jakości badań oraz prawidłowo dokumentuje wyniki tych sprawdzianów – K_F.U8. (Semestr III) U9: potrafi oznaczyć parametry gospodarki węglowodanowej, lipidowej, białkowej wykorzystując jakościowe i ilościowe metody ich oznaczania – K_F.U9. (Semestr IV) U10: potrafi oznaczyć stężenia elektrolitów w materiale biologicznym – K_F.U9. (Semestr V) U11: potrafi zaprojektować panel badania diagnostycznego dla wybranych jednostek chorobowych – K_F.U21. (Semestr IV, V)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: K1: wykazuje umiejętność rozwiązywania, w sposób kreatywny, problemów związanych z doborem metod analitycznych i metod statystycznych, wymaganą w wykonywaniu czynności diagnosty laboratoryjnego – K_F.K2. K2: współpracuje z członkami zespołu wykonując zadania praktyczne w parach i grupach oraz planując pracę grupy – K_F.K3. K3: wykazuje umiejętność współpracy z przedstawicielami innych zawodów medycznych – K_F.K3

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Dorota Olszewska-Słonina
Elżbieta Piskorska

W cyklu 2022/23Z:

Dorota Olszewska-Słonina

W cyklu 2023/24Z:

Dorota Olszewska-Słonina

W cyklu 2024/25Z:

Elżbieta Piskorska

Metody dydaktyczne

Wykład: – wykład informacyjny wspomagany technikami multimedialnymi, – wykład problemowy z prezentacją multimedialną, – wykład interaktywny Laboratoria: – metoda laboratoryjna, obserwacji, pokazu, – metoda ćwiczeniowa, – analiza studium przypadku, – dyskusja okrągłego stołu. Seminaria: – analiza studium przypadku, – dyskusja dydaktyczna, – debata panelowa.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- ćwiczeniowa
- seminaryjna
- okrągłego stołu
- laboratoryjna

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Student rozpoczynający kształcenie z przedmiotu Chemia kliniczna powinien posiadać wiedzę z zakresu chemii ogólnej i fizycznej, biofizyki, biochemii oraz fizjologii i patofizjologii człowieka zdobytą podczas realizacji przedmiotów w toku studiów.

Kryteria oceniania

Kryterium zaliczenia stanowi próg ≥ 60%
Egzamin teoretyczny (zaliczenie ≥ 60%): W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, W8, W9, U1, U2, U4, U7, U8, U11, K1, K3
Egzamin praktyczny (zaliczenie ≥ 60%): U3, U5, U6, U 9, U 10, K2.
Kolokwium (zaliczenie ≥ 60%): W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, W8, W9, U1, U2, U4, U7, U8, U9
Sprawdzian pisemny (zaliczenie ≥ 60%): W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, W8, W9
Sprawdzian ustny (zaliczenie ≥ 60%): U1,U2, U7, U8, U9, U11, K3
Praktyczne wykonanie badań laboratoryjnych (zaliczenie ≥ 60%): U3, U4, U5, U6, U7, U8, U9, U10, K1, K2.
Aktywność / obserwacja przedłużona czynności studenta (zaliczenie ≥ 50%): K1, K2, K3
Prezentacje multimedialne: W1, W6, U1, U11

Egzamin teoretyczny – test pisemny obejmujący pełen zakres tematów przedmiotu: wykładów, laboratoriów i seminariów (pytania otwarte i/lub zamknięte jednokrotnego wyboru)

Egzamin praktyczny – sprawdzian obejmujący analizę przypadków zaburzeń metabolicznych oraz dobór metod analitycznych do mierzonego parametru i rodzaju materiału biologicznego, ocena wiarygodności analizowanych metod

W przypadku zaliczeń pisemnych (egzamin teoretyczny, kolokwium, z laboratoriów i wykładów, sprawdzian pisemny z seminarium) uzyskane punkty przelicza się na oceny według następującej skali:

Procent punktów Ocena
92-100% Bardzo dobry
84-91% Dobry plus
76-83% Dobry
68-75% Dostateczny plus
60-67% Dostateczny
0-59% Niedostateczny

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura obowiązkowa:
1. Solnica B. Dembińska-Kieć A, Naskalski J:, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Edra Urban & Partner, Wrocław 2022 (i starsze wydania).
2. Hughes J, Jefferson A: Chemia kliniczna. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.
3. Sapa A., Bil-Lula I., Krzywonos-Zawada A., Urbaniak J., Woźniak M., Rak A.: Chemia kliniczna dla studentów analityki medycznej. UM Wrocław, Wrocław 2018.
4. Solnica B, Sztefko K: Medyczne Laboratorium Diagnostyczne- Metodyka i aparatura, PZWL, Warszawa 2021.

Literatura uzupełniająca
1. Gernard W: Podstawy kontroli jakości badań. Centrum Promocji Nauk Medycznych, Lublin 2000
2. Kątnik-Prastowska I: Immunochemia w biologii medycznej. Metody laboratoryjne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009
3. Kopczyńska E: Przydatność markerów nowotworowych w diagnostyce onkologicznej. AMB Bydgoszcz 2004
4. Kokot F, Franek E.: Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, PZWL, Warszawa 2013

W cyklu 2022/23Z:

Literatura obowiązkowa:
1. Dembińska-Kieć A, Naskalski J:, Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Edra Urban & Partner, Wrocław 2017
2. Hughes J, Jefferson A: Chemia kliniczna. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010
3. Sapa A., Bil-Lula I., Krzywonos-Zawada A., Urbaniak J., Woźniak M., Rak A.: Chemia kliniczna dla studentów analityki medycznej. UM Wrocław, Wrocław 2015
4. Solnica B, Sztefko K: Medyczne Laboratorium Diagnostyczne- Metodyka i aparatura, PZWL, Warszawa 2015

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

W cyklu 2025/26Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1728-A3-CHKLIN-Z-SJ w USOSweb