Farmakognozja
1713-F3-FKGNL-J
Przedmiot realizowany jest w formie wykładów, ćwiczeń i zajęć audytoryjnych. Tematyka wykładów koncentruje się wokół zagadnień związanych z pochodzeniem surowców naturalnych, grupami substancji farmakologicznie czynnych zawartych w omawianych surowcach i ich znaczenia w leczeniu i profilaktyce schorzeń. Podczas wykładów prezentowane są także metody standaryzacji surowca roślinnego. Ćwiczenia praktyczne obejmują szczegółowe badania cech morfologicznych i anatomicznych surowców roślinnych, a także badania fitochemiczne wybranych surowców.
Tematy wykładów
-wiadomości ogólne: rodzaje surowców, metody ich otrzymywania, podział leków roślinnych, standaryzacja surowców i leków, a także omówienie związków czynnych surowców w układzie chemicznym.
Tematy ćwiczeń i zajęć audytoryjnych
- analiza cech diagnostycznych makro- i mikroskopowych surowców roślinnych, a także rozpoznawanie rozdrobnionych surowców pojedynczych i składników mieszanek ziołowych.
- analiza fitochemiczna surowców roślinnych
- zapoznanie się ze składem chemicznym surowców, uzasadniającym ich działanie farmakologiczne i zastosowanie jako składników leków ziołowych i preparatów roślinnych, zapoznanie z mechanizmami działania farmakologicznego grup związków czynnych.
Całkowity nakład pracy studenta
1. Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi:
udział w wykładach – 45 godzin,
udział w laboratoriach – 70 godzin,
udział w seminariach – 35 godzin,
konsultacje z osobami prowadzącymi zajęcia – 5 godzin.
Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 155 godzin, co odpowiada 6,2 punktom ECTS.
2. Bilans nakładu pracy studenta:
udział w wykładach – 45 godzin,
udział w laboratoriach – 70 godzin,
udział w seminariach – 35 godzin,
przygotowanie się do kolokwiów – 20 godzin,
przygotowanie się do egzaminu – 20 godzin,
czytanie wskazanej literatury: 5 godzin,
konsultacje z osobami prowadzącymi zajęcia – 5 godzin.
Łączny nakład pracy studenta wynosi 200 godzin, co odpowiada 8,00 punktom ECTS.
3. Nakład pracy związany z prowadzonymi badaniami naukowymi:
– czytanie wskazanego piśmiennictwa naukowego: 10 godzin
– konsultacje badawczo – naukowe: 2 godziny
– udział w wykładach (z uwzględnieniem metodologii badań naukowych, wyników badań, opracowań): 45 godzin
– konsultacje badawczo-naukowe – 5 godzin
– udział w laboratoriach objętych aktywnością naukową (z uwzględnieniem metodologii badań naukowych, wyników badań, opracowań): 70 godzin
– przygotowanie do laboratoriów objętych aktywnością naukową: 25 godzin
– przygotowanie do zaliczenia w zakresie aspektów badawczo – naukowych dla realizowanego przedmiotu: 3 godzin
Łączny nakład pracy studenta związany z prowadzonymi badaniami naukowymi wynosi 163 godzin, co odpowiada 6,52 punktom ECTS
4. Czas wymagany do przygotowania się i do uczestnictwa w procesie oceniania:
przygotowanie się do kolokwiów – 20 godzin,
przygotowanie się do egzaminu – 20 godzin.
Czas wymagany do przygotowania się i do uczestnictwa w procesie oceniania wynosi 40 godzin, co odpowiada 1,6 punktom ECTS.
5. Czas wymagany do odbycia obowiązkowej praktyki:
nie dotyczy
Efekty uczenia się - wiedza
W1: Posiada wiedzę o leczniczych surowcach farmakopealnych i niefarmakopealnych, oraz metodach analizy i oceny jakościowej leczniczych surowców roślinnych – K_C.W41
W2: Zna kryteria oceny jakości leczniczych produktów roślinnych i suplementów diety – K_C.W41
W3: Posiada wiedzę o surowcach pochodzenia naturalnego stosowanych w lecznictwie oraz wykorzystywanych jako produkty użytkowe w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym i spożywczym - K_C.W42
W4: Zna zasady wprowadzania na rynek leczniczych produktów roślinnych i suplementów diety zawierających surowce roślinne - K_C.W42
W5: Zna działania niepożądane swoiste dla leku roślinnego i zależne od dawki - K_C.W42
W6: Zna wpływ grup związków chemicznych – metabolitów pierwotnych i wtórnych na aktywność biologiczną i farmakologiczną surowców roślinnych - K_C.W43
W7: Wykazuje znajomość mechanizmów działania substancji roślinnych na poziomie biochemicznym i molekularnym - K_C.W43
W8: Posiada wiedzę na temat surowców roślinnych silnie i bardzo silnie działających, a także składu chemicznego, właściwości leczniczych i toksyczności roślin narkotycznych - K_C.W44
W9: Zna właściwości fizykochemiczne substancji leczniczych wpływające na aktywność biologiczną leków - K_C.W44
W10: Zna chemiczne i biochemiczne mechanizmy działania leków roślinnych - K_C.W44
W11: Zna metody badawcze stosowane w systematyce oraz poszukiwaniu nowych gatunków i odmian roślin leczniczych - K_C.W45
W12: Wykazuje znajomość podstaw biotechnologii w otrzymywaniu substancji leczniczej - K_C.W45
Efekty uczenia się - umiejętności
U1: Potrafi wykonywać napary, odwary, nalewki i wyciągi roślinne z użyciem odpowiednich rozpuszczalników – K_C.U18
U2: Potrafi, posługując się farmakopeą, przeprowadzić ocenę jakości przetworów roślinnych – K_C.U18
U3: Potrafi identyfikować i opisywać składniki strukturalne komórek, tkanek i organów roślin metodami mikroskopowymi i histochemicznymi oraz rozpoznawać rośliny na podstawie cech morfologicznych i anatomicznych (szczególnie gatunki o znaczeniu farmaceutycznym) - K_C.U29
U4: Potrafi, wykorzystując zdobytą wiedzę oraz farmakopeę; klucze do oznaczania; atlasy, przeprowadzić identyfikację roślinnego surowca leczniczego - K_C.U29
U5: Potrafi rozpoznać roślinny surowiec leczniczy i zakwalifikować go do właściwej grupy botanicznej na podstawie jego cech morfologicznych i anatomicznych - K_C.U30
U6: Potrafi ocenić jakość surowca roślinnego i jego wartość leczniczą w oparciu o ocenę organoleptyczną, monografię farmakopealną i metody analityczne - K_C.U31
U7: Stosuje metody i techniki analityczne oraz biologiczne w badaniach jakościowych i ilościowych substancji czynnych występujących w surowcach roślinnych - K_C.U32
U8: Przeprowadza analizę fitochemiczną surowca roślinnego i określa grupę związków chemicznych lub związek chemiczny występujący w tym surowcu - K_C.U32
U9: Potrafi wyjaśnić mechanizm działania surowca roślinnego uzasadniając go obecnością związków czynnych - K_C.U33
U10: Potrafi wskazać właściwy surowiec bądź przetwór roślinny do zastosowania w określonej dolegliwości - K_C.U33
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
K1: Ma świadomość potrzeby propagowania zachowań prozdrowotnych – K_K6
K2_Posiada nawyk korzystania z obiektywnych źródeł informacji – K_K7
K3: Wyciąga i formułuje wnioski z własnych pomiarów i obserwacji – K_K8
Metody dydaktyczne
Wykład: metody dydaktyczne podające - wykład informacyjny, wykład problemowy z prezentacją multimedialną
Laboratoria: metody dydaktyczne aktywizujące – dyskusja dydaktyczna, pokaz, praca w grupach (metoda przypadków)
Seminarium: metody dydaktyczne aktywizujące – dyskusja dydaktyczna, pokaz, praca w grupach (metoda przypadków)
Metody dydaktyczne eksponujące
- pokaz
Metody dydaktyczne podające
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
Metody dydaktyczne poszukujące
- ćwiczeniowa
- seminaryjna
Wymagania wstępne
Do realizacji przedmiotu niezbędne jest posiadanie przez uczestnika zajęć podstawowych wiadomości z zakresu biologii, szczególnie botaniki, chemii i fizjologii.
Koordynatorzy przedmiotu
Kryteria oceniania
- egzamin pisemny z całości materiału (wykłady i ćwiczenia) po zakończeniu zajęć
Kryteria oceniania:
- znajomość surowców roślinnych o znaczeniu leczniczym, grup związków czynnych i działania farmakologicznego oraz metod standaryzacji surowca
ćwiczenia
- tzw. „wejściówki”
- ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć)
- śródsemestralne testy kontrole
- zaliczenie praktyczne (rozpoznanie składników mieszanek i sproszkowanego surowca roślinnego)
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura obowiązkowa:
1. Matławska I. (red) Farmakognozja. UM Poznań 2005, 2006, 2008.
Literatura uzupełniająca:
1. Deryng J. Atlas sproszkowanych roślinnych surowców leczniczych. PZWL, Warszawa 1961
2. Kohlműnzer St. Farmakognozja. PZWL, Warszawa 2000
3. Bisset N., Wichtl; M. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals, Medpharm Scientific Publishers, Stuttgart 2003
4. Bruneton J. Pharmacognosy Medicinal Plants. Intercept Ltd, Londres, New York 1999
5. Hansel R., Sticher O., Steinegger E. Pharmacognosie – Phytopharamazie. Springer–Verlag, 1999
6. ESCOP MONOGRAPHS, The Scietific Foundation for Herbal Medicinal Products. Thieme, 2003
7. Farmakopea Polska VI (2002), VII (2006), VIII (2008), IX (2011), XI (2017)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: