Biochemia kliniczna 1704-A3-BIOCHKL-SJ

https://www.wf.cm.umk.pl/kbk/

Biochemia kliniczna jest ściśle powiązana z innymi naukami biomedycznymi (biologia molekularna, biologia komórki, fizjologia, farmakologia). Jej studiowanie umożliwia zrozumienie prawidłowych mechanizmów funkcjonowania organizmu, jak
i przyczyn zmian patologicznych leżących u podłoża chorób człowieka. Przedmiot integruje wiedzę z zakresu biochemii oraz biologii molekularnej i nauk klinicznych. Daje możliwość wykorzystania wiedzy o zaburzeniach metabolizmu na poziomie komórkowym, w przebiegu chorób, w biochemicznej diagnostyce laboratoryjnej.
Wykłady z Biochemii klinicznej obejmują swym zakresem: problemy metodyczne w diagnostyce chorób człowieka, molekularne podłoże chorób metabolicznych oraz możliwości diagnostyczne i terapeutyczne, zaburzenia przemian wewnątrznaczyniowych lipoprotein w odniesieniu do chorób cywilizacyjnych, aktualną wiedzę na temat. zjawiska transformacji nowotworowej komórki, oksydacyjnych uszkodzeń biomolekuł (DNA, lipidów, białek) i ich znaczenia w patogenezie chorób człowieka, mechanizmów naprawy DNA, implikacji biomedycznych, podłoża molekularne chorób neurodegeneracyjnych (Alzheimera, Parkinsona, Huntingtona, chorób prionowych). Dodatkowo wykłady mają poszerzyć wiedzę na temat antyoksydantów endo- i egzogennych oraz biochemicznych mechanizmów regulacji apoptozy
i molekularnych mechanizmów starzenia.
Przedmiot obejmuje ponadto, zagadnienia dotyczące: transdukcji sygnałów w komórce, nieprawidłowego działania receptorów komórkowych prowadzących do powstania chorób człowiek, zmian aktywności enzymów w aspekcie markerów chorób.
W trakcie laboratoriów student zdobywa wiedzę na temat: lipoprotein osocza i ich metabolizmu, mechanizmu działania hormonów na przemiany narządowe, zaburzeń czynności wybranych gruczołów dokrewnych (tarczycy, kory nadnerczy), losów białek w organizmie oraz znaczenia diagnostycznego białek surowicy, zaburzeń gospodarki węglowodanowej, zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej oraz kwasowo zasadowej, zaburzeń przemian hemu i bilirubiny, metabolizm i wydalanie bilirubiny, roli wątroby w regulacji gospodarki energetycznej oraz jej udziału w przemianach związków słabo polarnych
i detoksykacji.
Znajomość zagadnień realizowanych w ramach przedmiotu Biochemia kliniczna ułatwia absolwentowi świadomą analizę oznaczanych parametrów diagnostycznych przez pryzmat zaburzeń biochemicznych na poziomie molekularnym występującym w konkretnych jednostkach chorobowych.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi: – udział w wykładach: 50 godzin – udział w laboratoriach: 60 godzin – udział w seminariach: 30 godzin Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 140 godziny, co odpowiada 5,6 punktu ECTS. 2. Bilans nakładu pracy studenta:  udział w wykładach: 50 godzin  udział w laboratoriach: 60 godzin  udział w seminariach: 30 godzin  czytanie wybranego piśmiennictwa naukowego: 15 godzin  przygotowanie do laboratoriów: 15 godzin  przygotowanie do seminariów: 15 godzin  przygotowanie do kolokwiów: 15 godzin  przygotowanie do egzaminu i egzamin praktyczny i teoretyczny: 23+2=25 godzin Łączny nakład pracy studenta związany z realizacją przedmiotu wynosi 225 godzin, co odpowiada 9 punktom ECTS. 3. Bilans nakładu pracy studenta o charakterze praktycznym:  udział w laboratoriach: 60 godzin  udział w seminariach: 30 godzin  przygotowanie do seminariów (w zakresie praktycznym): 15 godzin  przygotowanie do egzaminu praktycznego + egzamin praktyczny: 8+2=10 godzin  przygotowanie do laboratoriów (w zakresie praktycznym): 15 godzin  przygotowanie do kolokwiów (w zakresie praktycznym): 15 godzin Łączny nakład pracy studenta o charakterze praktycznym wynosi 145 godzin, co odpowiada 5,8 punktu ECTS. 4. Czas wymagany do odbycia obowiązkowej praktyki: Nie dotyczy.

Efekty uczenia się - wiedza

W.1 zaburzenia ustrojowych przemian metabolicznych, charakteryzujących przebieg różnych chorób, w tym nowotworowych, miażdżycy, cukrzycy, neurodegeneracyjnych. E.W01. W.2 czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętrzne (czynniki biologiczne, chemiczne, fizyczne, jak również genetyczne), modyfikowalne i niemodyfikowalne (wiek, płeć, rasa, masa ciała, aktywność fizyczna) wpływające na rozwój chorób. E.W02. W.3 patogenezę i symptomatologię chorób poszczególnych układów narządowych jak: sercowo-naczyniowego, moczowego, pokarmowego i układu ruchu oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. E.W03. W.4 mechanizmy molekularne procesów regeneracji oraz naprawy tkanek i narządów (np. mechanizmy naprawcze DNA). E.W04. W.5 metody oceny procesów biochemicznych w normie i stanach patologicznych. E.W05. W.6 zasady i mechanizmy funkcjonowania genomu, transkryptomu i proteomu człowieka oraz procesy replikacji, naprawy i rekombinacji DNA, transkrypcji i translacji oraz degradacji DNA, RNA i białek (np. ubikwitynozależny system degradacji białek). E.W06. W.7 mechanizmy transdukcji sygnału w komórkach, aspekty regulacji procesów wewnątrzkomórkowych oraz problematykę rekombinacji i klonowania kwasów nukleinowych. E.W07. W.8 mechanizmy zaburzeń genetycznych u człowieka prowadzących do rozwoju chorób w tym nowotworowych, miażdżycy, cukrzycy, neurodegeneracyjnych. E.W11. W.9 znaczenie badań laboratoryjnych w diagnostyce zaburzeń narządowych w tym nowotworowych, miażdżycy, cukrzycy, chorób neurodegeneracyjnych i układowych, przewidywaniu profilaktyce oraz monitorowaniu leczenia. E.W23. W.10 profile badań laboratoryjnych oraz schematy i algorytmy diagnostyczne w różnych stanach klinicznych. E.W25. W.11 wskazania do poszerzenia badań diagnostycznych oraz zalecane testy specjalistyczne wybranych chorób człowieka. E.W26. W.12 nowe osiągnięcia medycyny laboratoryjnej bazujące na postępie w badaniach molekularnych oraz postępie technologicznym. E.W32.

Efekty uczenia się - umiejętności

U.1 wskazywać zależności pomiędzy zaburzeniami przemian metabolicznych w rozwoju danej choroby, stylem życia, płcią i wiekiem pacjenta a wynikami uzyskanych badań diagnostycznych. E.U07. U.2 dobierać testy biochemiczne odpowiednie do rozpoznania, diagnostyki różnicowej i monitorowania przebiegu wybranych chorób oraz dotyczące ich profilaktyki. E.U08. U.3 wykonywać jakościowe i ilościowe badania biochemiczne niezbędne do oceny zaburzeń metabolicznych w chorobach człowieka na każdym etapie ontogenezy. E.U09. U.4 zaproponować optymalny dobór badań diagnostycznych zgodnie z zasadami medycyny laboratoryjnej opartej na dowodach naukowych.(E.U20). U.5 zinterpretować wyniki badań laboratoryjnych celem wykluczenia bądź rozpoznania schorzenia, diagnostyki różnicowej chorób, monitorowania przebiegu i oceny efektów leczenia w różnych stanach klinicznych. E.U21. U.6 krytycznie analizować, podsumowywać informacje zawarte w publikacjach naukowych. E.U27.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K.1 przyjęcia pełnej odpowiedzialności za decyzje podejmowane w ramach działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpieczeństwa własnego i innych osób personelu oraz pacjentów. E.K01. K.2 efektywnej pracy w zespole, przyjmując w nim różne role, ustalając priorytety i dbając o bezpieczeństwo. E.K02.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022/23L:

Marek Foksiński

W cyklu 2024/25L:

Marek Foksiński

W cyklu 2023/24L:

Marek Foksiński

W cyklu 2025/26L:

Marek Foksiński
Jolanta Guz

Metody dydaktyczne

Wykład: - wykład informacyjny (konwencjonalny) z prezentacją multimedialną; - wykład problemowy; - wykład konwersatoryjny. Laboratoria: - metoda obserwacji; - ćwiczenia praktyczne; - studium przypadku; - analiza wyników badań diagnostycznych; - metody eksponujące: film, pokaz; - metoda klasyczna problemowa; - dyskusja. Seminaria: - uczenie wspomagane z prezentacją multimedialną; - metoda dyskusji dydaktycznej. - analiza przypadków.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy
- wykład konwersatoryjny
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące

- biograficzna
- klasyczna metoda problemowa
- seminaryjna

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji
- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Do realizacji opisywanego przedmiotu niezbędne jest posiadanie wiadomości z zakresu chemii, biologii, fizjologii, genetyki oraz biochemii ogólnej. Ponadto, student powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu patofizjologii, chemii klinicznej i diagnostyki laboratoryjnej.

Kryteria oceniania

Podstawą do zaliczenia przedmiotu Biochemia kliniczna jest przestrzeganie zasad ujętych w Regulaminie zajęć dydaktycznych z przedmiotu biochemia kliniczna.
Warunkiem zaliczenia przedmiotu Biochemia kliniczna jest aktywny udział w zajęciach dydaktycznych (obecność na zajęciach oraz przygotowanie merytoryczne do realizacji tematyki zajęć), zaliczenie kolokwiów.
Po spełnieniu powyższych wymogów student uzyskuje zaliczenie laboratoriów oraz seminariów i dopuszczenie do egzaminu końcowego. Zaliczenie przedmiotu wraz z wpisem oceny następuje po uzyskaniu pozytywnej oceny z egzaminu końcowego przeprowadzanego w formie odpowiedzi ustnej.
Ocena pozytywna uzyskiwana podczas egzaminu ustnego wynika z udzielenia przez egzaminowanego, co najmniej 60% poprawnych odpowiedzi na pytania egzaminacyjne.
Z co najmniej miesięcznym wyprzedzeniem (przed terminem egzaminu), udostępnione zostają zagadnienia, które w sposób szczegółowy nawiązują do pytań, które będą przedmiotem egzaminu końcowego.
Wykłady:
Egzamin w formie odpowiedzi ustnej (zestaw pytań losowany z puli obejmującej zagadnienia uprzednio udostępnione). Zaliczenie na ocenę ≥ 60% poprawnych odpowiedzi na pytania egzaminacyjne.
Laboratoria:
Aktywny udział w zajęciach dydaktycznych (obecność na zajęciach oraz przygotowanie merytoryczne do realizacji tematu), udział w dyskusji, zaliczenie kolokwiów obejmujących zrealizowane treści (zaliczenie na ocenę, ocena dostateczna ≥ 60% poprawnych odpowiedzi).

Seminaria:
Aktywny udział w seminariach (obecność na zajęciach, przygotowanie merytoryczne oraz przygotowane prezentacji multimedialnej realizowanego tematu), udział w dyskusji.

W przypadku zaliczeń kolokwiów i egzaminu stosuje się oceny według następującej skali:
Procent poprawności odpowiedzi - Ocena
92-100% - Bardzo dobry
84-91% - Dobry plus
76-83% - Dobry
68-75% - Dostateczny plus
60-67% - Dostateczny
0-59% - Niedostateczny

Egzamin końcowy: ≥ 60% (W1- W12, U1- U6)
Kolokwia: ≥ 60% (W1- W9, U1, U4, U5)
Przedłużona obserwacja/Aktywność (K1, K2)

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura obowiązkowa:
1. Biochemia Kliniczna. Angielski S (red.). PZWL, Warszawa 1991
2. Biochemia Kliniczna Angielski S (red.). Perseusz, Gdańsk 1996 (i nowsze wydania)
3. Biologia molekularna człowieka. Epstein RJ. Czelej, Lublin 2005
4. Genetyka medyczna i molekularna. wyd. 2, Bal J (red.) PWN Warszawa 2023 (Czytelnia on-line)
5. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej wyd.5 B. Solnica, A. Dembińska-Kieć, J.W. Naskalski, Edra Urban & Partner 2022 (Czytelnia on-line)
Literatura uzupełniająca:
1. Biochemia ‒ Lippincott Illustrated Reviews. Ferrier D.R. Wydanie: 7, Edra Urban & Partner 2018
2. Textbook of Biochemistry with Clinical Correlations. Willey-Lis NY 2010
3. Biochemia Harpera – ilustrowana. Rodwell VW, Bender DA, Botham KM, Kennelly PJ, Weil AP. PZWL, Warszawa 2018 (wyd. VI)
4. Cytobiochemia. Kłyszejko-Stefanowicz L. PWN, Warszawa 2015
5. Druga twarz tlenu – wolne rodniki w przyrodzie. Bartosz G. PWN, Warszawa 2013 (dodruk)
6. Biochemia. Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L. PWN, Warszawa 2009
7. Podstawy biologii komórki tom 1-2. Bruce Alberts, Karen Hopkin, Alexander D. Johnson, David Morgan, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter, PWN, Warszawa, 2019
8. Biologia komórki. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Jóźwiak J. Edra Urban & Partner 2020 (Czytelnia on-line)
9. Metabolizm i żywienie Crash Course, O. Vanbergen, R. Appleton, wyd. IV, red. T. Brzozowski Edra Urban & Partner 2017 (Czytelnia on-line)
10. Bartosz G., Druga twarz tlenu – wolne rodniki w przyrodzie., PWN Warszawa 2006 (dodruk 2013);

Dodatkowo: zalecane studentom aktualne publikacje w czasopismach naukowych i popularyzujących wiedzę wpisujące się w tematykę zajęć (np. Kosmos, Postępy Biochemii, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej)

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1704-A3-BIOCHKL-SJ w USOSweb