Biologia medyczna 1700-A1-BIOLMED-SJ
Przedmiot realizowany w formie wykładów i laboratoriów.
Wykłady z przedmiotu „Biologia medyczna” mają za zadanie zapoznanie studentów z historią rozwoju genetyki, chronologią ważniejszych odkryć w genetyce, podstawowymi prawami dziedziczności (prawa Mendla chromosomowa teoria dziedziczenia, współdziałanie genów: epistaza, plejotropia, komplementacja), dziedziczeniem cech ilościowych i jakościowych, pojęciami transgresji i odziedziczalności oraz z wybranymi wadami i chorobami przewlekłymi o etiologii wieloczynnikowej. Student zdobywa również wiedzę dotyczącą ekogenetyki i farmakogenetyki, środowiskowych przyczyn oraz epidemiologii wad wrodzonych, dysmorfologii i jej znaczenia w diagnostyce wad wrodzonych, rodzajów teratogenów i mechanizmów ich działania oraz podziału i profilaktyki wad rozwojowych. Przedstawiane są definicje i teorie starzenia się: teoria zużycia, teoria zatrucia, teoria sieciowania, teoria ograniczonej liczby podziałów komórkowych Hayflicka, teoria katastrofy błędów Orgela, teoria skracania telomerów, teoria mutacji somatycznych, mitochondrialna teoria starzenia, teoria wolnorodnikowa Harmana oraz teoria immunologiczna. Wykłady z przedmiotu „Biologia i genetyka” pozwalają także zapoznać studentów z podstawami genetyki rozwoju, elementami embriologii, organogenezy i rozwoju zarodkowego człowieka oraz działaniem mechanizmów epigenetycznych przez modyfikację chemiczną, genami homeotycznymi i mechanizmami genetycznej determinacji płci.
Podczas wykładów student zdobywa ponadto podstawową wiedzę na temat rodzajów i cech nowotworów oraz etapów procesu nowotworowego. Omawiane jest podłoże molekularne choroby nowotworowej, rola wirusów w procesie nowotworowym, genetyczne predyspozycje do choroby nowotworowej, wpływ czynników środowiskowych na rozwój nowotworów, czynniki kancerogenne oraz zmiany chromosomowe w komórkach nowotworowych.
Na wykładach studenci poznają charakterystykę komórek układu immunologicznego i rodzaje odpowiedzi immunologicznej, główny układ zgodności tkankowej i jego biologiczne funkcje, podział i budowę antygenów układu HLA, dziedziczenie antygenów zgodności tkankowej, asocjacje chorób z antygenami HLA, budowę i funkcję receptorów limfocytów T i B, strukturę i rodzaje immunoglobulin, geny kontrolujące syntezę przeciwciał oraz przykłady niedoborów immunologicznych. Wykłady z „Biologii medycznej” zapoznają również studentów z podstawami genetyki populacyjnej, czynnikami zwiększającymi genetyczną różnorodność populacji, prawem Hardy’ego-Weinberga oraz z wybranymi zagadnieniami z genetyki ewolucyjnej człowieka.
Laboratoria są częściowo powiązane z zagadnieniami omawianymi na wykładach. Mają na celu zapoznanie studentów z treściami programowymi takimi jak skład chemiczny kwasów nukleinowych, model budowy DNA wg Watsona i Cricka, właściwości fizyczno-chemiczne kwasów nukleinowych, alternatywne struktury DNA, budowa i skład chemiczny chromatyny, replikacja DNA u Pro- i Eukaryota. Laboratoria pozwalają na wypracowanie umiejętności izolacji DNA plazmidowego bakterii oraz przeprowadzenie rozdziału elektroforetycznego kwasów nukleinowych. Podczas laboratoriów studenci zdobywają też wiedzę na temat struktury, funkcji i rodzajów RNA, kodu genetycznego, mechanizmów transkrypcji i procesów potranskrypcyjnych w komórkach Pro- i Eukaryota, mechanizmów i etapów biosyntezy białka oraz regulacja ekspresji genów u Prokaryota i Eukaryota.
Podczas laboratoriów przedstawiane są podstawy dziedziczenia grup krwi: antygeny i przeciwciała układu AB0, zjawisko fenomenu bombajskiego, układ grupowy Rh, konflikt serologiczny w układzie Rh oraz pozostałe układy grupowe krwi. Laboratoria pozwalają uzyskać umiejętność rozwiązywania krzyżówek genetycznych. Studenci zapoznają się też z przebiegiem podziałów komórkowych i mają możliwość obserwacji poszczególnych etapów mitozy w preparatach mikroskopowych. Laboratoria mają ponadto za zadanie zapoznanie studentów z podziałem zmienności, rodzajami mutacji, czynnikami mutagennymi, mechanizmami naprawy DNA, zespołami chorobowymi związanymi z zaburzeniami naprawy DNA, a także ze strukturą i dziedziczeniem genomu mitochondrialnego oraz wybranymi chorobami genomu mitochondrialnego. Omówione zostaną definicje kariotypu i kariogramu, metody badania chromosomów, zjawisko genomowego imprintingu oraz powstawanie i znaczenie uniparentalnej disomii. Laboratoria mają też na celu zapoznanie studentów z technikami diagnostyki cytogenetycznej. Omówione zostaną kryteria rozróżniania płci, chromosomy płciowe oraz teoria Lyon. Studenci nabywają ponadto umiejętność barwienia komórek nabłonka jamy ustnej na obecność ciałek Barra. Zajęcia mają ponadto za zadanie zapoznanie z przedurodzeniową diagnostyką wad rozwojowych i schorzeń genetycznych. Przedstawione zostaną techniki inwazyjne pobierania od płodu materiału do badań, inwazyjne badania genetyczne i ich wady oraz diagnostyczne badania nieinwazyjne płodu. Podczas laboratoriów studenci nabywają umiejętność konstrukcji i analizy rodowodu.
|
W cyklu 2024/25Z:
Przedmiot realizowany w formie wykładów i laboratoriów. |
W cyklu 2025/26Z:
Przedmiot realizowany w formie wykładów i laboratoriów. |
W cyklu 2026/27Z:
Przedmiot realizowany w formie wykładów i laboratoriów. |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/26Z: | W cyklu 2026/27Z: | W cyklu 2024/25Z: |
Metody dydaktyczne
Rodzaj przedmiotu
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
Podstawą do zaliczenia przedmiotu Biologia medyczna jest przestrzeganie zasad ujętych w Regulaminie Dydaktycznym Katedry Biologii i Biochemii Medycznej.
W przypadku zaliczeń pisemnych (testy na wejściówkach i kolokwium końcowym) uzyskane punkty przelicza się na stopnie według następującej skali:
Procent punktów Ocena
92-100% Bardzo dobry
84-91% Dobry plus
76-83% Dobry
68-75% Dostateczny plus
60-67% Dostateczny
0-59% Niedostateczny
W przypadku zaliczeń ustnych do oceny osiągniętych przez studenta efektów uczenia stosuje się następujące kryteria:
Bardzo dobry: student opanował wiedzę z całego materiału i posiadł wiadomości ponadprogramowe, swoją wiedzę przedstawia w sposób logiczny i usystematyzowany, potrafi wykorzystać ją w praktyce.
Dobry plus: student opanował zagadnienia z całego materiału programowego nauczania, w sposób logiczny i spójny przedstawia posiadaną wiedzę.
Dobry: student opanował wiedzę z większości materiału, kierowany przez nauczyciela akademickiego potrafi formułować trafne wnioski, w sposób logiczny przedstawia swoją wiedzę.
Dostateczny plus: student zna podstawowe zagadnienia i opanował minimum programowe, rozumie zadawane mu pytania, w sposób logiczny przedstawia swoją wiedzę.
Dostateczny: student opanował zagadnienia zawarte w programie nauczania, rozumie pytania, ale odpowiada niespójnie w sposób opisowy, myli właściwą terminologię, nie potrafi praktycznie zastosować zdobytej wiedzy.
Niedostateczny: student nie opanował minimum programowego, nie rozumie pytań, udziela odpowiedzi nie na temat, nie posługuje się prawidłowo podstawowym słownictwem.
Kolokwium końcowe: ≥ 60% (W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, W8, W9, W10, W11, W12, W13, W14, W15, U1, U2, U3, U4, K1)
Raporty/ karty pracy: ≥ 60% (W6, W10, W13, W14, W15)
Ukierunkowana obserwacja studenta podczas wykonywania zadań praktycznych: ≥ 60% (U1, U2, U3, U4)
Obserwacja przedłużona: ≥ 50% (K1)
Praktyki zawodowe
W ramach przedmiotu nie odbywają się praktyki zawodowe
Literatura
Obowiązuje od cyklu kształcenia 2024/25.
Literatura podstawowa:
1. Jorde L.B, Carey J.C., Bamshad M.J. Genetyka medyczna. Wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2021
Literatura uzupełniająca:
1. Drewa G, Ferenc T (red.). Genetyka medyczna. Wyd. Urban & Partner, Wrocław 2011
2. Connor M, Ferguson-Smith M. Podstawy genetyki medycznej. PZWL, Warszawa 1998
|
W cyklu 2024/25Z:
Obowiązuje od cyklu kształcenia 2024/25. Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
W cyklu 2025/26Z:
Obowiązuje od cyklu kształcenia 2024/25. Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
W cyklu 2026/27Z:
Obowiązuje od cyklu kształcenia 2024/25. Literatura podstawowa: Literatura uzupełniająca: |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: