Parazytologia oraz ekologia środowiska 1600-LD11PES-J

Przedmiot skupia się na pasożytach o istotnym znaczeniu medycznym, które stanowią przyczynę wielu zachorowań i mogą prowadzić do śmierci. Celem kursu jest wprowadzenie studentów w szeroki zakres zagadnień związanych z parazytologią. Oprócz omówienia kluczowych aspektów związanych z pasożytami, zajęcia obejmują również mechanizmy interakcji między pasożytem a jego żywicielem, diagnostykę parazytoz, patogenezę chorób pasożytniczych, a także ich epidemiologię i profilaktykę. Przedmiot porusza także zagadnienia z obszaru interakcji między organizmami a ich otoczeniem, ze szczególnym uwzględnieniem roli czynników abiotycznych i biotycznych w kształtowaniu ekosystemów. Studenci zdobywają wiedzę na temat struktury ekosystemów oraz oddziaływań międzygatunkowych w ekosystemach. Tematyka zajęć umożliwia im zrozumienie złożoności współzależności w przyrodzie. Kurs skupia się również na analizie wpływu człowieka na środowisko oraz poszukiwaniu zrównoważonych strategii zarządzania zasobami naturalnymi.

TREŚCI KSZTAŁCENIA:
Wykłady:
Typy interakcji biocenotycznych; rodzaje pasożytów i żywicieli; ewolucja układu pasożyt-żywiciel; pochodzenie złożonych cykli rozwojowych pasożytów; inwazja pasożytów i choroby inwazyjne. Skorupiaki, owady i pajęczaki o znaczeniu alergogennym; roztocza produktów przechowywanych: rozkruszkowate (Acaridae), roztoczkowate (Glycyphagidae); roztocza kurzu domowego: Dermatophagoides pteronyssinus, Euroglyphus maynei, Dermatophagoides farinae.
Ogólne zasady badania materiału na obecność pasożytów; metody pośrednie i bezpośrednie; metody koproskopowe, badania krwi, immunologiczne; badania metodami biologii molekularnej; interpretacja wyników badań
Epidemiologia zarażeń pasożytniczych; Czynniki wpływające na rozprzestrzenienie pasożytów; parazytozy o największym rozprzestrzenieniu.

Ćwiczenia:
Inwazje pierwotniaków pasożytniczych: Trichomonas vaginalis, Trichomonas tenax, Entamoeba histolytica, Entamoeba coli, Entamoeba gingivalis, Giardia intestinalis, Trypanosoma gambiense, Plasmodium spp., Toxoplasma gondii, Naegleria fowleri, Acantamoeba castellani, Balamuthia mandrillaris, Leishmania spp., Trypanosoma cruzi - przebieg choroby, objawy, diagnostyka i leczenie.

Inwazje przywr i tasiemców: Fasciola hepatica, Schistosoma haematobium, Dibothriocephalus latus (Diphyllobothrium latum), Taenia saginata, Taenia solium, Echinococcus granulosus - przebieg choroby, objawy, diagnostyka i leczenie.

Inwazje nicieni pasożytniczych: Enterobius vermicularis, Ascaris lumbricoides, Trichuris trichiura, Trichinella spiralis, Toxocara canis, Toxocara cati, Ancylostoma duodenale - przebieg choroby, objawy, diagnostyka i leczenie

Biologia i znaczenie w medycynie wybranych stawonogów: Sarcoptes scabiei, Ixodes ricinus, Pediculus humanus, Pthirus pubis, Cimex lectularius, Musca domestica, Pulex irritans, Tunga penetrans.

Seminaria:
1. Kondycyjne uwarunkowania przyczynowo-skutkowe inwazji pasożytniczych (odpornościowe, genetyczne, biochemiczno-fizjologiczne, epigenetyczne, epizoocjologiczno-epidemiologiczne).
2. Ogólnoustrojowe czynniki ryzyka chorób pasożytniczych i działania profilaktyczne na różnym poziomie zapobiegania.
3. Zachowania prozdrowotne w aspekcie ingerencji pasożytniczych.
4. Zmiany prawidłowego kodowania układów białkowych i enzymatycznych – konsekwencje fizjologiczne.
5. Strategie adaptacji metabolicznych człowieka wobec inwazji form inwazyjnych pasożytów.

W cyklu 2024/25Z:

Biologia i znaczenie w medycynie wybranych stawonogów: Sarcoptes scabiei, Ixodes ricinus, Pediculus humanus, Pthirus pubis, Cimex lectularius, Musca domestica, Pulex irritans, Tunga penetrans.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi: - udział w wykładach: 5 godzin - udział w ćwiczeniach: 10 godzin - udział w seminariach: 10 godzin - przeprowadzenie zaliczenia: 1 godzina Nakład pracy związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 26 godzin, co odpowiada 1,04 punktu ECTS 2. Bilans nakładu pracy studenta: - udział w wykładach: 5 godzin - udział w ćwiczeniach: 10 godzin - udział w seminariach: 10 godzin - przygotowanie do ćwiczeń (w tym czytanie wskazanej literatury): 15 godzin - przygotowanie do zaliczenia i zaliczenie: 9 + 1 = 10 godzin Łączny nakład pracy studenta wynosi 50 godzin, co odpowiada 2 punktom ECTS 3. Bilans nakładu pracy związany z realizacją efektów uczenia się w warunkach symulacji medycznej: nie dotyczy 4. Bilans nakładu pracy związany z realizacją efektów uczenia się odnoszących się do komunikacji medycznej: nie dotyczy

Efekty uczenia się - wiedza

W zakresie wiedzy student zna i rozumie: W1: podstawowe pojęcia z zakresu parazytologii i ekologii środowiska (B.W12.) W2: zależności między organizmami w ekosystemie, w tym relacje drapieżnictwa, pasożytnictwa i konkurencji (B.W13.) W3: rolę różnych gatunków w utrzymaniu równowagi ekologicznej (B.W13.) W4: wpływ interakcji międzygatunkowych na stabilność ekosystemów oraz na dobrostan populacji (B.W14.) W5: wpływ pasożytów na zdrowie i życie człowieka (B.W14.) W6: wybrane gatunki pasożytów człowieka oraz ich budowę (C.W1.) W7: biologię pasożytów człowieka oraz mechanizmy ich chorobotwórczości (C.W1.) W8: znaczenie monitorowania stanu środowiska naturalnego w kontekście zapobiegania epidemiom chorób zakaźnych i pasożytniczych (C.W3.) W9: podstawy epidemiologii zarażeń pasożytniczych (C.W3.) W10: sposoby rozprzestrzeniania się pasożytów człowieka, w tym drogi i źródła zarażeń (C.W.3.) W11: gatunki pasożytów stanowiących najistotniejsze zagrożenia dla zdrowia i/lub życia człowieka (C.W.4) W12: różnorodność czynników etiologicznych chorób zakaźnych oraz ich potencjalne źródła występowania w środowisku (C.W14.) W13: pasożyty człowieka i choroby pasożytnicze, z uwzględnieniem ich charakterystycznych cech (C.W14.) W14: objawy kliniczne chorób pasożytniczych oraz możliwe konsekwencje i rokowania w przebiegu wybranych parazytoz (C.W14.) W15: podstawowe zasady leczenia pacjentów w przebiegu zarażeń pasożytniczych (C.W22.)

Efekty uczenia się - umiejętności

W zakresie umiejętności student potrafi: U1: propagować praktyki i strategie ochrony środowiska mające na celu kontrolę i minimalizację destrukcyjnych skutków działalności człowieka (B.U8.) U2: wykorzystywać pojęcia z zakresu ekologii środowiska do oceny zagrożeń dla stabilności ekosystemów (B.U8.) U3: analizować interakcje między człowiekiem a środowiskiem (B.U8.) U4: wykorzystywać właściwą terminologię z zakresu biologii i parazytologii medycznej w kontekście zarażeń pasożytniczych (B.U8.) U5: korzystać z baz danych, w tym internetowych, w celu opracowania zintegrowanych strategii ochrony ekosystemów i zachowania bioróżnorodności (B.U10.) U6: wykorzystywać bazy danych online oraz specjalistyczne zasoby internetowe dotyczące parazytologii, w celu zbierania aktualnych danych naukowych, informacji o chorobach pasożytniczych oraz metodach diagnostyki i leczenia (B.U10.) U7: interpretować wyniki badań w kierunku chorób pasożytniczych, w tym mikroskopowych i serologicznych (C.U2.)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

W zakresie kompetencji społecznych student jest gotów do: K1: komunikowania się z ekspertami z różnych dziedzin, w celu promowania działań proekologicznych i podnoszenia świadomości ekologicznej (K_K05) K2: dokonywania samooceny swoich deficytów i potrzeb edukacyjnych w celu skutecznego doskonalenia się w zakresie chorób pasożytniczych (K_K05) K3: przekazywania informacji na temat korzyści płynących z zachowań proekologicznych dla zdrowia jednostek oraz społeczności, motywując do pozytywnych zmian w stylu życia (K_K06) K4: propagowania zachowań prozdrowotnych związanych z profilaktyką chorób pasożytniczych, poprzez edukację społeczności na temat higieny osobistej, bezpiecznych praktyk żywieniowych, unikania kontaktu z potencjalnymi źródłami zarażeń (K_K06) K5: korzystania z obiektywnych źródeł informacji dotyczących stanu środowiska naturalnego, w tym raportów naukowych, danych statystycznych i wyników badań terenowych (K_K07) K6: korzystania z obiektywnych źródeł informacji, takich jak naukowe publikacje, raporty instytucji zdrowia publicznego i badania naukowe, w celu uzyskania rzetelnych i aktualnych informacji oraz poprawy jakości podejmowanych działań profilaktycznych i leczniczych (K_K07)

Metody dydaktyczne

Wykłady: - wykład tradycyjny wspomagany technikami multimedialnymi - wykład interaktywny - wykład informacyjny Ćwiczenia: - ćwiczenia praktyczne/ obserwacja mikroskopowa - praca z książką - metoda projektu - dyskusja dydaktyczna Seminaria: - seminaria problemowe - konwersatoria i dyskusja - analiza przypadków (forma dyskusji dydaktycznej) - projekt - prezentacja - esej

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Student(ka) rozpoczynający/a kształcenie z przedmiotu powinien/na posiadać wiedzę z zakresu biologii bezkręgowców oraz ekologii na poziomie szkoły średniej (poziom rozszerzony matury z biologii).

Koordynatorzy przedmiotu

Alina Woźniak

Kryteria oceniania

1. Zaliczenie na ocenę (ocena opanowania materiału realizowanego na wykładach i ćwiczeniach): W1, W2, W5, W6, W7, W9, W10, W11, W13, W14, W15, U4, U6, U7.
Punkty uzyskane na zaliczeniu końcowym (w formie testu) przelicza się na oceny według następującej skali:
% uzyskanych punktów Ocena
92≤…..≤100 bdb (5)
88≤…..<92 db+ (4+)
80≤…..<88 db (4)
71≤…..<80 dst+ (3+)
60≤…..<71 dst (3)
0<…..<60 ndst (2)
W celu oceny osiągniętych przez studenta efektów uczenia stosuje się następujące kryteria:
Bardzo dobry: student opanował wiedzę z całego materiału i posiadł wiadomości ponadprogramowe, swoją wiedzę przedstawia w sposób logiczny i usystematyzowany, potrafi wykorzystać ją w praktyce.
Dobry plus: student opanował zagadnienia z całego materiału programowego nauczania, w sposób logiczny i spójny przedstawia posiadaną wiedzę.
Dobry: student opanował wiedzę z większości materiału, kierowany przez nauczyciela akademickiego potrafi formułować trafne wnioski, w sposób logiczny przedstawia swoją wiedzę.
Dostateczny plus: student zna podstawowe zagadnienia i opanował minimum programowe, rozumie zadawane mu pytania, w sposób logiczny przedstawia swoją wiedzę.
Dostateczny: student opanował zagadnienia zawarte w programie nauczania, rozumie pytania, ale odpowiada niespójnie w sposób opisowy, myli właściwą terminologię, nie potrafi praktycznie zastosować zdobytej wiedzy.
Niedostateczny: student nie opanował minimum programowego, nie rozumie pytań, udziela odpowiedzi nie na temat, nie posługuje się prawidłowo podstawowym słownictwem.

2. Sprawozdanie bieżące (wykonane w trakcie ćwiczeń): W1, W2, W5, W6, W7, W9, W10, W11, W13, W14, W15, U6, U7, U8, U9.
W celu zaliczenia student musi uzyskać minimum 60% punktów za każde sprawozdanie bieżące.

3. Projekt – prezentacja: W1, W2, W3, W4, W8, U1, U2, U3, U5.
W celu zaliczenia student musi uzyskać minimum 60% punktów za wykonany projekt.

4. Esej końcowy – W1, W2, W3, W4, W8, U1, U2, U3, U5.
W celu zaliczenia student musi uzyskać minimum 60% punktów za esej końcowy.

5. Ukierunkowana obserwacja czynności studenta podczas wykonywania zadań: U1, U2, U3, U4, U5, U6, U7, U8, U9.
W celu zaliczenia student musi uzyskać minimum 60% punktów za poprawnie wykonaną w trakcie ćwiczeń czynność.

6. Obserwacja przedłużona: K1, K2, K3, K4, K5, K6.
W celu zaliczenia student musi uzyskać minimum 50% punktów za poprawnie wykonaną w trakcie ćwiczeń czynność.

Warunkiem przystąpienia do zaliczenia końcowego z przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i seminariów oraz pozytywna ocena w zakresie kompetencji społecznych.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura podstawowa:
1. Buczek A. Choroby pasożytnicze. Epidemiologia, diagnostyka, objawy. wyd. 4, Wyd. Koliber, Lublin, 2010.
2. Morozińska-Gogol J. Parazytologia medyczna. Kompendium. Wyd.1, PZWL, Wyd. 1 – 4 dodruk, Warszawa, 2021
3. Siemiński M. Środowiskowe zagrożenie zdrowia człowieka – nowe wyzwania. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, 2007.

Literatura uzupełniająca:
1. Kadłubowski R., Kurnatowska A. Zarys parazytologii lekarskiej. Wyd. 7, popr. i uzup. [dodr.], PZWL, Warszawa, 2001
2. Wolański N. Ekologia człowieka. T. 1 i 2. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, 2022, 2024

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1600-LD11PES-J w USOSweb