Psychosfera i transcendentość 1500-PTR-BK
1. Psychosfera i duchowość: definicje, podstawowe kategorie psychologiczne (osobowość, emocje, motywacja, tożsamość, sens).
2. Teologia jako refleksja nad doświadczeniem wiary: serce, rozum, łaska, Objawienie, sumienie jako „miejsce spotkania” Boga i człowieka.
3. Psychologia religii: główne kierunki, metody badania doświadczeń religijnych, pojęcie doświadczenia religijnego pierwotnego i wtórnego.
4. Obraz Boga w perspektywie psychologicznej i teologicznej: jego źródła, rozwój, zniekształcenia, konsekwencje dla funkcjonowania emocjonalnego.
5. Wiara jako zaufanie i relacja: psychologiczne ujęcia zaufania, korelacje między przywiązaniem a przeżywaniem relacji z Bogiem.
6. Grzech, wina, skrucha, przebaczenie: różnica między winą zdrową i destrukcyjnym poczuciem winy; sakrament pojednania a proces psychicznego uzdrowienia.
7. Doświadczenia graniczne: cierpienie, choroba, żałoba, lęk przed śmiercią; ich sens w perspektywie psychologii egzystencjalnej i teologii krzyża.
8. Modlitwa i medytacja: funkcje psychologiczne, różne style modlitwy, ryzyko ucieczki w pseudoduchowość.
9. Mistyka i doświadczenia nadzwyczajne: rozróżnienie między autentycznym doświadczeniem religijnym a zaburzeniami psychicznymi; rola rozeznawania duchowego.
10. Rozwój duchowy a rozwój osobowości: etapy rozwoju wiary, kryzysy wzrostu, noc wiary i noc psychiczna.
11. Psychosfera wspólnoty: dynamika grupy religijnej, tożsamość wspólnotowa, fundamentalizm, dojrzała przynależność kościelna.
12. Teologia ciała i seksualności: integracja popędu, uczuciowości i powołania; konsekwencje represji i idealizacji.
13. Psychologia pastoralna: granice kompetencji duchownego i psychologa, współpraca, zasady kierownictwa duchowego wrażliwego psychologicznie.
14. Transcendencja w codzienności: powołanie, praca, rodzina jako przestrzeń doświadczenia Boga; duchowość świecka i konsekrowana.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W01: Zna podstawowe pojęcia: psychosfera, transcendencja, doświadczenie religijne, sumienie, obraz Boga, poczucie sensu życia (KW_11)
W02: Zna i rozumie znaczenie zróżnicowanego podejścia do psychosfery z uwzględnianiem specyfiki metodologicznej teologii oraz psychologii (K_W13)
U01: Analizuje opisy doświadczeń religijnych (np. nawrócenie, kryzys wiary, ciemna noc, poczucie winy) z perspektywy psychologiczno‑teologicznej (K_U03)
U02: Potrafi zgodnie z metodologią naukową dokonać oceny treści dotyczących zagadnień dotyczących życia duchowego (K_U023)
U03: Potrafi samodzielnie wyszukiwać, analizować, selekcjonować i integrować informacje dotyczące psychosfery i transcendentności (K_U01)
K01: Jest gotów w wyważony i zrównoważony sposób odnosić się do zjawisk odnoszących się do psychosfery, szanując podmiotowość człowieka i jego doświadczenie (K_K09)
K02: Jest gotów do systematycznego pogłębiania swojej wiedzy w zakresie interdescyplinarnego poznawania zagadnień dotyczących życia psychiczno-duchowego człowieka (K_K01; K_K02)
Kryteria oceniania
Student zaliczy przedmiot, jeżeli:
1. Aktywnie przygotuje jeden temat spośród przedstawionych w sylabusie (0,4 oceny końcowej)
2. Aktywnie uczestniczy w konwersatorium (0,2 oceny końcowej)
3. Zaliczy kolokwium zaliczeniowe, obejmujące treści z zadanej literatury oraz z treści omawianych podczas zajęć (po 0,2 oceny końcowej, z zastrzeżeniem pozytywnego zaliczenia przynajmniej 60% każdego kolokwium);
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Black D.M., Psychoanaliza i religia w XXI wieku, Kraków 2009
Griffith J.L., religia, która uzdrawia, religia, która szkodzi, Kraków 2013
Grom B., Psychologia religii, Warszawa 2019
Kiełbasa J., Pierwsze i najpowszechniejsze: jedność, prawda, dobro i inne transcendentalia w metafizyce św. Tomasza z Akwinu, „Przegląd Tomistyczny”, t. XIX (2013), s. 251-280.
Ladd K.L., Spilka B., Psychologia modlitwy, Kraków 2014
Oko D., Metoda transcendentalna jako metoda metafizyki po zwrocie antropologicznym, „Analecta Cracoviensia", t. XXVIII (1996), s. 99-112.
Stróżewski W., Istnienie i wartość, Kraków 1981.
Woleński J., Dwie koncepcje transcendentaliów, w: J. Woleński, W stronę logiki, Kraków 1996, s. 147-159
Wulff D.M, Psychologia religii, Warszawa 1999
Zwoliński A., Psychologia zamiast religii? Pułapki i manipulacje, Kraków 2019
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: