Psychologiczne i duchowe aspekty kryzysów egzystencjalnych 1500-PKE-BK
We współczesnym świecie słowo „kryzys” pojawia się bardzo często i odmieniane jest przez wszystkie przypadki. Słyszy się dziś m.in. o kryzysie migracyjnym, kryzysie ekonomicznym, kryzysie duchowości, kryzysie klimatycznym, kryzysie wartości, kryzysie rodziny, kryzysie finansów publicznych, kryzysie takiej czy innej tożsamości, kryzysie psychicznym czy emocjonalnym, kryzysie wieku średniego itd. Pokazuje to jak szerokim pojęciem jest omawiany problem oraz że jego swoista tożsamość dotyczy zarówno dyskursu publiczno-politycznego, jak i życia prywatnego.
Psychologiczne i duchowe aspekty kryzysów egzystencjalnych będą okazją do refleksji słuchaczy nad różnorodnością omawianego pojęcia, jego skomplikowaną symptomatologią, indywidualnym przebiegiem oraz umiejętnością poszukiwania pomocy w obliczu przeżywanych trudności.
Ważnym elementem zajęć będzie lektura i omówienie konkretnych studiów przypadku.
Na treść programową składają się następujące zagadnienia (tematy poszczególnych wykładów):
1. Definicja kryzysu, ze szczególnym uwzględnieniem kryzysu egzystencjalnego (teorie i konceptualizacje kryzysu, dwuwartościowość kryzysu).
2. Kryzys w perspektywie psychologii rozwoju człowieka.
3. Poszczególne fazy w przeżywaniu sytuacji kryzysowej.
4. Psychologiczne aspekty kryzysu egzystencjalnego (m.in. poczucie pustki i bezsensu, lęk i niepokój, izolacja i osamotnienie, problemy poznawcze, zmiany fizjologiczne, rewizja wartości).
5. Duchowe aspekty kryzysy egzystencjalnego (m.in. utrata lub poszukiwanie sensu, kwestia przebaczenia, nadzieja a jej brak, relacja wertykalna, kryzys religijny).
6. Połączenie wymiaru psychologicznego i duchowego.
7. Krytyczne zdarzenia życiowe i radzenie sobie z nimi.
8. Kryzys jako szansa na rozwój i wzrost osobowy.
9. Sposoby wychodzenia z kryzysu.
10. Kryzys w życiu małżeństwa i rodziny.
11. Kryzys osób powołanych do służby Bożej.
12. Kryzys zawodowy jako ważny aspekt życia człowieka wpływający na jego funkcjonowanie w pozostałych dziedzinach życia.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W1: Zna i rozumie w pogłębionym stopniu proces i uwarunkowania rozwoju duchowego, jego przejawy i zagrożenia - K_W11.
W2: Zna i rozumie pogłębioną wiedzę o powiązaniach nauk teologicznych z innymi dziedzinami nauki, a zwłaszcza z naukami humanistycznymi i społecznymi, pozwalającą na integrowanie perspektyw właściwych dla kilku dyscyplin naukowych – K_W13.
W3: Zna i rozumie rozszerzoną wiedzę o człowieku jako twórcy kultury, pogłębioną w zakresie aktywności religijnej człowieka oraz zna wybrane koncepcje człowieka i świata oraz rozumie interakcje pomiędzy wiarą a rozumem – K_W18.
U1: Potrafi posługiwać się umiejętnościami badawczymi w zakresie dyscyplin pomocniczych nauk teologicznych – K_U03.
U2: Potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i poszerzać umiejętności badawcze oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności i kierowania własnym rozwojem osobowym i karierą zawodową - K_U05.
U3: Potrafi samodzielnie planować i realizować własny rozwój intelektualny i duchowy w zakresie nauk teologicznych przez całe życie oraz inspirować i ukierunkowywać innych w ich formacji chrześcijańskiej i teologicznej – K_U22.
U4: Potrafi dostrzegać potrzebę intelektualnego oraz religijno-duchowego formowania się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces kształcenia się innych osób oraz potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności, rozszerzone o wymiar interdyscyplinarny – K_U23.
K1: Jest gotów do krytycznej i świadomej oceny poziomu posiadanej wiedzy i umiejętności oraz odbieranych treści - K_K01.
K2: Jest gotów do uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu z zakresu nauk teologicznych i psychologicznych – K_K02.
K3: Jest gotów do systematycznego rozwijania dorobku zawodowego – K_K07.
K4: Jest gotów do przestrzegania i rozwijania zasad etyki zawodowej teologa, duszpasterza, katechety i terapeuty oraz działań promujących przestrzeganie tych zasad – K_K09.
Kryteria oceniania
Metody sprawdzania efektów uczenia:
Pisemne kolokwium i obserwacja podczas zajęć: W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, K1, K2, K3, K4.
Student otrzymuje zaliczenie z pozytywną oceną gdy:
- zapoznał się z lekturami obowiązkowymi,
- przedstawił na forum świadectwo / studium przypadku doświadczonego przez innych albo przez siebie kryzysu,
- zaliczył z pozytywnym wynikiem pisemne kolokwium z treści zajęć i lektur obowiązkowych. Z kolokwium student może uzyskać 10 punktów.
Kryteria oceny:
bdb: 19 – 20 pkt.
db plus: 17 – 18,5 pkt.
db: 15 – 16,5 pkt.
dst plus: 13,5 – 14,5 pkt.
dst: 12 – 13 pkt.
ndst.: poniżej 12 pkt. (tzn. poniżej 60%).
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Literatura obowiązkowa:
Kubacka-Jasiecka D., Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach psychologicznych, Kraków 2010.
Kubacka-Jasiecka D., Mudyn K., Problemy interwencji i pomocy psychologicznej, Torun 2014.
Łukaszewski W., Sytuacja psychologiczna i zmiana psychologiczna, w: Bokus B., Kosowska E. (red.), Człowiek w sytuacji nie tylko z perspektywy psychologa. Studia inspirowane teorią Tadeusza Tomaszewskiego, Warszawa 2018.
Oleś K., Psychologia człowieka dorosłego, Warszawa 2011.
Tykarski S., Kryzys małżeński jako wyzwanie dla duszpasterstwa. Studium teologiczno-pastoralne, Toruń 2015.
Literatura uzupełniająca:
Kubacka-Jasiecka D., Ziarko M., Pomoc psychologiczna w różnych typach kryzysu, w: Psychologia kliniczna, red. L. Cierpiałkowska, H. Sęk, Warszawa 2016.
Oginska-Bulik N., Pozytywne skutki doświadczen traumatycznych. Kiedy łzy zamieniają się w perły, Warszawa 2013.
Sadlak R., Kryzys małżeństwa i rodziny wyzwaniem dla duszpasterstwa dorosłych, „Warszawskie Studia Pastoralne” 44 (2019) nr 2, s. 19-43.
Stachewicz K., Kryzys jako kategoria filozoficzna, „Teologia i Moralność” 7 (2010), s. 7-16.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: