Podstawy dydaktyki
1500-PDYD-Sj
Blok 1. Podstawy dydaktyki - pojęcia i charakterystyka procesu uczenia się.
Studenci w trakcie wykładów zapoznają się z pojęciem, źródłami oraz przedstawicielami polskiej dydaktyki. Poznają jej przedmiot i zadania. Zapoznają się również z podstawowymi informacjami na temat uczenia się (na zajęciach omawiane są zagadnienia dotyczące: stylów uczenia się, rodzajów inteligencji a także podstawowe informacje z zakresu neuronauk dotyczące procesu uczenia się - aspekty kognitywne nauczania).
1.Pojęcie, źródła dydaktyki i przedstawiciele polskiej dydaktyki XX wieku (C.W1; C.W3).
2.Systemy dydaktyczne (system dydaktyki tradycyjnej, system dydaktyki progresywistycznej, współczesne systemy dydaktyczne, konektywizm) (C.W1; C.W3).
3.Podstawowe informacje o uczeniu się (C.W1).
Blok 2. Projektowanie lekcji.
W bloku tematycznym omawiane są elementy związane z projektowaniem lekcji (m.in. cele, środki, metody, zasady, formy, treści kształcenia).
4. Cele kształcenia (wartości i ich rola w życiu człowieka i społeczeństwa, cele kształcenia (ogólnego i zawodowego), cele zadaniowe (operacyjne), taksonomia celów operacyjnych, związek celów kształcenia z celami wychowania) (C.W3).
5. Treści kształcenia (C.W3). (wymagania społeczne, naukowe i dydaktyczne, treści kształcenia – założenia, zasady, problematyka, znaczenie terminu, sposoby posługiwania się terminem, kryteria doboru treści kształcenia, zasady doboru treści kształcenia) (C.U).
6. Zasady kształcenia (pojęcie i geneza zasad kształcenia, zasady kształcenia) (C.W3; K_W05).
7. Metody aktywizujące w nauczaniu (C.U3).
8. Proces projektowania lekcji (budowa, modele, prowadzenie lekcji, style i techniki pracy z uczniami) (C.W4).
9. Współczesne środki dydaktyczne i rola wizualizacji w nauczaniu (C.W4; K_W05). Na zajęciach omawiane są zasady projektowania materiałów dydaktycznych, rola wizualizacji z nauczaniu, multimedia w nauczaniu, uwaga i skuteczność odbioru informacji wizualnych, teorie i zasady projektowania dydaktycznego a nowe technologie edukacyjne, hyper konstruktywizm, dydaktyka interaktywna).
10.Mind mapping i skuteczne uczenie się (C.W4).
11. Materiały dydaktyczne wspomagające kształcenie (prezentacja multimedialna, tutorial, infografika i visual storytelling). Technologie w nauczaniu i ich efektywność (np. tablice interaktywne, AI w nauczaniu) (C.W4).
12.Formy organizacyjne kształcenia (pojęcie i kryteria podziału form organizacyjnych kształcenia, system klasowo – lekcyjny, lekcja, jej struktury i typy, struktura lekcji a nauczanie programowane, lekcja w klasach łączonych, formy organizacyjne pracy uczniów) (C.U4).
Na podstawie przykładów studenci omawiają scenariusz i konspekt lekcji uwzględniając elementy dydaktyczne struktury systemu kształcenia, w lekcji uwzględniają dobór metod kształcenia, planują proces ewaluacji w formie oceny kształtującej (C.U4).
Blok 3. Organizacja procesu kształcenia i budowa środowiska uczenia się
13.Zbieranie i wykorzystanie informacji o uczniu i klasie.
(Treści: cel poznania, podstawowe sposoby poznawania uczniów, poznanie zespołu, poznawanie pojedynczych uczniów, stosunek do nauki szkolnej, uczeń w środowisku pozaszkolnym, informacje o własnej pracy nauczyciela) (C.U1).
14.Komunikacja i integracja klasy (C.U2, C.U1).
15.Proces kształcenia i samokształcenia.
(W ramach wykładu realizowane są następujące treści: teoria poznania a proces kształcenia, proces kształcenia jako związek nauczania i uczenia się, ogniwa procesu kształcenia, kształcenie wielostronne, proces samokształcenia (C.W5).
16.Praca z uczniem zdolnym (C.W5.). Co to znaczy „uczeń zdolny”, rozwój zdolności, metody diagnozowania zdolności i rozpoznawanie uczniów zdolnych, szkolne formy pracy z uczniami uzdolnionymi, wychowanie uczniów zdolnych w rodzinie).
17. Motywacja do uczenia się (C.U5).
18. Metody badania i rozwoju zdolności twórczych (C.W5.C.U1.)
- zdolności twórcze jako zdolności myślenia
- trening twórczości
- zdolności kierunkowe
W trakcie dyskusji studenci omawiają metody pracy z uczniami zdolnymi, , przykładowe plany pracy z uczniami, omawiają działania nauczyciela oraz szkoły (C.W5; C.U1; C.U5).
18.Indywidualizacja w nauczaniu (działania edukacyjne zmierzające do uwzględniania możliwości psychofizycznych uczniów, tempa nauczania), sposoby wyrównywania szans edukacyjnych (C.U5. C.K1).
Studenci/tki na przykładzie analizy indywidualnego przypadku omawiają działania edukacyjne dla ucznia uwzględniając jego możliwości psychofizyczne, tempo nauczania, opisują sposoby wyrównywania szans edukacyjnych (omawiają przypadek w oparciu o praktyczne doświadczenie, treści zaleconej literatury i kryteria omówione na zajęciach) (C.W5. C.U1.C.K1).
18.Sposoby oceny osiągnięć uczniów i metody oceniania w szkole (CW6.C.U6). Na zajęciach omawiany jest system oceniania, egzaminy, sprawdziany, ocena kształtująca.
|
W cyklu 2024/25Z:
Dobór treści zawartych w przedmiocie ma na celu zapoznanie studentów z obszarem nauki jaką jest dydaktyka. Studenci poznają proces uczenia się, przedstawicieli dyscypliny, systemy dydaktyczne, cele kształcenia, treści, proces kształcenia, zasady oraz metody, formy organizacyjne, planowanie pracy dydaktycznej. Na przedmiocie podejmowane są zagadnienia pracy z uczniem zdolnym. |
Całkowity nakład pracy studenta
Całkowity nakład pracy studenta 2 punkty - 60 godz:
- udział w zajęciach 30 godz, - 1 punkt ECTS
- przygotowanie do egzaminu 30 godz - 1 punkt ECTS
(przeczytanie lektury obowiązkowej - 13 godz, indywidualne konsultacje (repetytorium)- 2 godz., powtórzenie materiału i przygotowanie do pisemnego egzaminu z zakresu treści wykładów i literatury obowiązkowej - 15 godz.)
Prowadzenie notatek z wykładu, studiowanie regularnie prezentowanej na wykładzie literatury (podanej w syllabusie przedmiotu), analiza źródeł. przygotowanie do egzaminu. Praktyczne zastosowania wiedzy (w przypadku odbywanych praktyk) przejawiające się w opracowanych konspektach zajęć i prowadzeniu dokumentacji praktyki.
1. Na podstawie przykładów studenci opracowują scenariusz i konspekt lekcji uwzględniając elementy dydaktyczne struktury systemu kształcenia, w lekcji uwzględniają dobór metod kształcenia, planują proces ewaluacji w formie oceny kształtującej
2. Analizują realną sytuację agresji w szkole - studenci w grupach opracowują sposoby zapobiegania na podstawie literatury i zaleceń Ministerstwa
3. W trakcie dyskusji panelowej studenci prezentują metody pracy z uczniem zdolnym, przedstawiają przykładowe plany pracy z uczniami zdolnymi, omawiają działania nauczyciela oraz szkoły.
4. Studenci na przykładzie analizy indywidualnego przypadku projektują działania edukacyjne dla ucznia uwzględniając jego możliwości psychofizyczne, tempo nauczania, opisują sposoby wyrównywania szans edukacyjnych (opracowanie pisemne indywidualnego przypadku w oparciu o treści zaleconej literatury i kryteria omówione na zajęciach).
5. Studenci w grupach na podstawie programu kształcenia układają test i dobierają kryteria oceny do wybranej jednostki dydaktycznej. Wyniki prac są omawiane i dyskutowane na forum grupy.
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty związane z uprawnieniami pedagogicznymi:
C.W1.: student/ka ma wiedzę z zakresu usytuowania dydaktyki w obszarze pedagogiki, zna przedmiot i zadania współczesnej dydaktyki oraz relację dydaktyki ogólnej do dydaktyk szczegółowych;
C.W2.: student/ka potrafi scharakteryzować klasę szkolną jako środowisko edukacyjne, potrafi opisać style kierowania klasą, scharakteryzować procesy społeczne zachodzące w klasie (opisuje strukturę grupy i jej rozwój), potrafi wymienić ćwiczenia i działania pozwalające na integrację klasy oraz sposoby utrzymania ładu i dyscypliny. Student potrafi wymienić działania zmierzające do tworzenia środowiska sprzyjającego postępom w nauce oraz sposoby nauczania w klasie zróżnicowanej pod względem poznawczym, kulturowym, statusu społecznego lub materialnego;
C.W3.: student opisuje współczesne koncepcje nauczania i cele kształcenia (oraz źródła), potrafi sformułować cele kształcenia (ich rodzaje); potrafi wymienić zasady dydaktyki, metody nauczania, treści nauczania, zna organizację procesu kształcenia oraz pracy uczniów;
C.W4.: student/ka potrafi opisać strukturę lekcji (jako jednostki dydaktycznej), opisać jej budowę, określa modele lekcji i zna sztukę prowadzenia lekcji. Student/ka charakteryzuje style i techniki pracy z uczniami; interakcje w klasie; Student/ka potrafi samodzielnie zaprojektować materiał dydaktyczny wspomagający kształcenie (prezentację multimedialną, tutorial, infografikę i visual storytelling). Potrafi dobrać i ma widzą na temat percepcji, uwagi i właściwego projektowania środków dydaktycznych i zna ich efektywność (np. Skuteczność realizacji lekcji w oparciu o tablice interaktywne, wykorzystywać AI w zastosowaniach edukacyjnych i tworzeniu materiałów);
C.W5.: W procesie projektowania działań edukacyjnych uwzględnia konieczność dostosowania do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów, w szczególności możliwości psychofizycznych oraz
tempa uczenia się, a także potrzebę i sposoby wyrównywania szans edukacyjnych, znaczenie odkrywania oraz rozwijania predyspozycji i uzdolnień oraz zagadnienia związane z przygotowaniem uczniów do udziału w konkursach i olimpiadach przedmiotowych; autonomię dydaktyczną nauczyciela;
C.W6.: potrafi opisać sposoby i znaczenie oceniania osiągnięć szkolnych uczniów: ocenianie kształtujące w kontekście efektywności nauczania, wewnątrzszkolny system oceniania, rodzaje i sposoby przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych; tematykę oceny efektywności dydaktycznej nauczyciela i jakości działalności szkoły oraz edukacyjną wartość dodaną;
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty związane z uprawnieniami pedagogicznymi:
C.U1.: potrafi zidentyfikować potrzeby dostosowania metod pracy do klasy zróżnicowanej pod względem poznawczym, kulturowym, statusu społecznego lub materialnego;
C.U2.: student/ka potrafi zaprojektować działania służące integracji klasy szkolnej;
C.U3.: student/ka potrafi dobierać metody nauczania do nauczanych treści i zorganizować pracę uczniów;
C.U4.: student/ka potrafi wybrać model lekcji i zaprojektować jej strukturę;
C.U5.: student potrafi zaplanować pracę z uczniem zdolnym, przygotowującą go do udziału w konkursie przedmiotowym lub współzawodnictwie sportowym;
C.U6.: student/ka dokonuje oceny pracy ucznia i potrafi zaprezentować ją w formie oceny kształtującej;
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Efekty związane z uprawnieniami pedagogicznymi:
C.K1.: student/ka posiada umiejętność twórczego poszukiwania najlepszych rozwiązań dydaktycznych sprzyjających postępom.
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
pokaz, wykład informacyjny, dyskusja
Metody dydaktyczne eksponujące
- pokaz
Metody dydaktyczne podające
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
Metody dydaktyczne poszukujące
- panelowa
Metody dydaktyczne w kształceniu online
- metody służące prezentacji treści
- metody wymiany i dyskusji
Wymagania wstępne
Brak - przedmiot jest realizowany w ramach przygotowania pedagogicznego (Specjalność nauczycielska)
Kryteria oceniania
Metody oceniania:
Egzamin pisemny: Test (pytania otwarte i zamknięte).
Egzamin ustny w sytuacjach wyjątkowych wynikający z specyficznych indywidualnych potrzeb studenta.
Termin "0" test
Metody: test wiedzy bez dostępu do podręczników (pytania otwarte i zamknięte)
Kryteria oceniania: zaliczenie na ocenę na podstawie testu bez dostępu do podręczników (wymagany próg na ocenę):
niedostateczny - poniżej 50 %
dostateczną - 50%,
dostateczną plus - 60%,
dobrą - 70%,
dobrą plus - 80%,
bardzo dobrą - 90-100%
Maksymalna liczba punktów: 30
dodatkowo do oceny doliczane jest 0,25 za aktywność na zajęciach i 0,25 za dodatkowe aktywności
Egzamin pisemny- termin 1:
3 pytania opisowe:
Maksymalna liczba punktów: 30
Odpowiedź na pytania otwarte, ocena 2 pkt (5)*3 według kryteriów:
1. poziom merytoryczny wypowiedzi
2. odniesienia do literatury i autorów
3. prawidłowo zdefiniowane pojęcia
4. poprawność językowa
5. własne refleksje i szerokość pola widzenia problematyki/ odniesienia do praktyki
Metody oceniania:
formy aktywności studentów w trakcie zajęć (udział w dyskusjach):
(C.U1. C.U2. C.U3. C.U4. C.U5. C.U6, C.K1).
Egzamin pisemny: test (pytania otwarte i zamknięte) ( C.W1; C.W2; C.W3; C.W4; C.W5. C.W6).
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura obowiązkowa:
Anders, R. J. (1994). Uczymy się nauczać. Warszawa: WSiP.
Gagné, R., Briggs, L., Wager, W. (1992). Zasady projektowania dydaktycznego. Warszawa: WSiP.
Kruszewski, K. (1993). 45 minut. Prawie cała historia lekcji. Warszawa: PWN.
Kruszewski, K., Konarzewski, K. (2008). Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela. Warszawa: PWN.
Kupisiewicz Cz., (2012). Dydaktyka-podręcznik Akademicki.Oficyna Wydawnicza Impuls.
Niemierko, B. (2002). Ocenianie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa.
Literatura uzupełniająca:
Boraczyńska, M., Dzierzgowska, I., Pasich, L. (2012). Uczeń zdolny - metody pracy. Wydawnictwo: Raabe.
Davis, R., Alexander, L., Yelon, S. (1983). Konstruowanie systemu kształcenia. Warszawa: PWN.
Denek, K. (2005). Ocenianie szkolne w kontekście efektywności i kształcenia zorientowanego na jakość. Biuletyn Badawczy CKE, 5/2005.
Ebu, J., Smutny, J. (1998). Jak kształcić uzdolnienia dzieci i młodzież. Warszawa: WSiP.
Kruszewski, K. (1987). Zmiana i wiadomość. Perspektywa dydaktyki ogólnej. Warszawa: PWN.
Limont, W. (2010). Uczeń zdolny. Gdańsk: GWP.
Nalaskowski, S. (2000). Metody nauczania. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Niemierko, B. (2007). Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Siemieniecka, D., Siemieniecki, B. (2019). Teorie kształcenia w świecie cyfrowym. Kraków: Impuls.
|
W cyklu 2024/25Z:
Literatura podstawowa:
Anders R. J.(1994). Uczymy się nauczać. Warszawa: WSiP.
Bereźnicki F. (2001). Dydaktyka kształcenia ogólnego. Kraków: Impuls. Davis R., Alexander L., Yelon S. (1983). Konstruowanie systemu kształcenia. Warszawa: PWN.
Boraczyńska, M., Dzierzgowska I., Pasich L. (2012). Uczeń zdolny-metody pracy. Wydawnictwo: Raabe.
Brophy, J.(2004). Motywowanie uczniów do nauki. Warszawa: PWN.
Cywińska M. Rozwijanie motywacji uczniów do nauki, https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/bitstream/10593/6568/1/se_20_2012_cywinska.pdf
Denek K. (1994). Wartości i cele edukacji szkolnej. Poznań – Toruń: UAM.
Denek K. (1999). Aksjologiczne aspekty edukacji szkolnej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Denek, K. (2005). Ocenianie szkolne w kontekście efektywności i kształcenia zorientowanego na jakość, Biuletyn Badawczy CKE, 5/2005.
Ebu J., Smutny J. (1998). Jak kształcić uzdolnienia dzieci i młodzież. Warszawa: WSiP.
Gagn’e R., Briggs L., Wager W. (1992). Zasady projektowania dydaktycznego. Warszawa: WSiP.
Galloway Ch. (1988). Psychologia uczenia się i nauczania. Warszawa: PWN.
Gołębniak, B. D. (2006). Egzaminy i ocenianie szkolne. W: Pedagogika cz.2, Zb.Kwieciński, B. Śliwerski (red.). Warszawa
Jaques, D. (1997). Uczenie się w grupach. Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia Kadr Instytut Technologii Eksploatacji. MEN.
Kruszewski K. (1993). 45 minut. Prawie cała historia lekcji. Warszawa: PWN.
Kruszewski, K. (1972). Nauczanie programowane w systemie dydaktycznym. Warszawa 1972.
Kruszewski, K. (1987). Zmiana i wiadomość. Perspektywa dydaktyki ogólnej. Warszawa: PWN.
Kruszewski, K. (red.). Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela. Warszawa: PWN.
Kruszewski, K., Konarzewski K. (1991). Sztuka nauczania. Warszawa: PWN.
Kupisiewicz, Cz. (1994). Podstawy dydaktyki ogólnej. Warszawa: „BGW”.
Kwieciński, Z., Śliwerski B. (red.). (2003). Pedagogika. Podręcznik akademicki. Warszawa: PWN,tom.1, 2.
Ledzińska, M., Czerniawska, E. (2011). Psychologia nauczania. Ujęcie poznawcze, Warszawa.
Nalaskowski, S.(1991). Humanizm i podmiotowość w wychowaniu, Toruń.
Leigh, D. (1997). Praktyczne metody pracy zespołowej. Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia Kadr Instytut Technologii Eksploatacji. MEN.
Lewowicki, T., Dydaktyka różnicowa, PWN, Warszawa 1977.
Limont W.(2010). Uczeń zdolny. Gdańsk: GWP.
McGinnis A.L., Sztuka motywacji, http://www.mcksokol.pl/media/File/Pedagogika%20-%20Alan%20Loy%20McGinnis%20-%20Sztuka%20Motywacji.pdf
Nalaskowski, S. (1993). O ideale wychowania i celach kształcenia. Toruń.
Nalaskowski, S. (1994). Dydaktyka ogólna. Projekt programu, Toruń.
Nalaskowski, S. (2000). Metody nauczania. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Nęcka, E. (1998). Trening twórczości podręcznik dla psychologów, pedagogów i nauczycieli. Kraków: Impuls.
Niemierko, B. (1998). Między oceną szkolną a dydaktyką. Bliżej dydaktyki. Warszawa: WSiP.
Niemierko, B. (2002). Ocenianie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa.
Niemierko, B. (2007). Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Niemierko, B. (2007). Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Niemierko, B. Cele kształcenia. W: Sztuka nauczania, czynności
nauczyciela, K. Kruszewski, (red.). Warszawa.
Okoń, W. (1996). Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Warszawa: Żak.
Ornstein, A., Hunkins, F. (1998). Program szkolny, założenia, zasady, problematyka. Warszawa: WSiP.
Perrott, E. (1995). Efektywne nauczanie. Warszawa: WSiP.
Petty, G. (2010). Nowoczesne nauczanie, Sopot.
Siemieniecka, D. (2012). Metoda projektów w budowie i realizacji systemu kształcenia dorosłych, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Siemieniecka, D., Siemieniecki B. (2019). Teorie kształcenia w świecie cyfrowym. Kraków: Impuls.
Siemieniecki, B. (1991). Środki dydaktyczne w procesie myślenia twórczego. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.
Silberman, M. (2005). Uczymy się uczyć. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Sośnicki, K. (1948). Dydaktyka ogólna. Toruń: UMK.
Sośnicki, S. (1973). Teoria środków wychowania. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Zaczyński, W. P. (1990). Uczenie się przez przeżywanie. Warszawa: WSiP.
Zaczyński, W.P.(1995). Praca badawcza nauczyciela. Warszawa: WSiP.
Literatura uzupełniająca:
Siemieniecka D., Skibińska M, Majewska K. (2020). Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapobieganie.Toruń: UMK.
Siemieniecki B., Wiśniewska L., Kwiatkowska W. (2020). Agresja- zjawisko, skutki, zapobieganie. Perspektywa pedagogiki kognitywistycznej, psychoprofilaktyki oraz edukacji moralnej, UMK, Toruń 2020
Okoń, W. (1996). Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa.
|
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: