Oblicza kryzysów w Biblii 1500-OKB-BK
Przedmiot stanowi interdyscyplinarne studium biblijnych narracji o cierpieniu, łącząc teologię biblijną z perspektywą psychologiczną i egzystencjalną. W trakcie zajęć Biblia prezentowana jest nie tylko jako tekst religijny, ale jako realistyczny zapis kondycji człowieka w sytuacjach granicznych. Analiza losów postaci biblijnych oraz tekstów poetyckich służy zidentyfikowaniu konstruktywnych oraz destrukcyjnych strategii radzenia sobie z trudnościami. Szczególny nacisk położony jest na mechanizmy przeżywania żałoby, gniewu, przemocy, wypalenia zawodowego oraz proces odzyskiwania nadziei i sensu.
W ramach wykładów omówione zostaną następujące zagadnienia:
1. Co to jest kryzys i dlaczego Biblia ma nam coś do powiedzenia? – wprowadzenie do biblijnej antropologii sytuacji granicznych.
2. Jak mówić o tym, co boli? — psalmy lamentacyjne – analiza struktury lamentu jako terapeutycznej formy wyrażania emocji.
3. Czy wolno się gniewać na Boga? — psalmy złorzeczące – funkcja „świętego gniewu” i psychologia agresji w modlitwie.
4. Hiob — człowiek, któremu zawalił się świat – studium przypadku niezawinionego cierpienia i dekonstrukcji dotychczasowego światopoglądu.
5. Toksyczna pociecha — czego NIE mówić cierpiącemu człowiekowi – analiza błędów w komunikacji i wsparciu na podstawie Księgi Hioba.
6. Lamentacje — opłakiwanie tego, co utracone – proces żałoby i rola płaczu w dochodzeniu do równowagi.
7. Kohelet — kryzys sensu i pytanie „po co to wszystko?" – biblijna konfrontacja z pustką egzystencjalną i przemijaniem.
8. Eliasz — wypalenie i chęć ucieczki – studium depresji, wyczerpania psychicznego i regeneracji sił.
9. Jeremiasz — kryzys powołania i zmęczenie życiem – zmaganie się z odrzuceniem, poczuciem porażki i wewnętrznym przymusem.
10. Tamar — przemoc, milczenie i samotność ofiary – analiza narracji o wykorzystaniu seksualnym i traumie milczenia.
11. Autobiografia kryzysów — czego Paweł doświadczył? – analiza „katalogów utrapień” Apostoła Narodów w kontekście odporności psychicznej.
12. „Moc w słabości się doskonali" — Pawłowa filozofia trudności – reframing (preramowanie) poznawcze w rozumieniu własnych ograniczeń.
13. Paweł jako lider w kryzysie — jak zarządzać trudnymi sytuacjami? – strategie przywódcze w momentach konfliktu i zagrożenia.
14. Wspólnota jako zasób — „jedni drugich brzemiona noście" – rola wsparcia społecznego i relacji w przezwyciężaniu kryzysów.
15. Biblijny „toolkit" na kryzys — co mogę zastosować w swoim życiu? – synteza i aplikacja poznanych narzędzi duchowych.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W1: Zna i rozumie w pogłębionym stopniu specyfikę tekstów biblijnych (mądrościowych, prorockich, epistolarnych) dotyczących problematyki cierpienia, lęku i kryzysu egzystencjalnego – K_W01, K_W06.
W2: Zna i rozumie proces i uwarunkowania rozwoju duchowego opisanego w Biblii, w tym jego przejawy kryzysowe i zagrożenia (wypalenie, acedia, bunt) – K_W11.
W3: Rozumie biblijną koncepcję człowieka w sytuacji granicznej oraz interakcje pomiędzy wiarą a doświadczeniem cierpienia – K_W18.
U1: Potrafi samodzielnie analizować i interpretować teksty biblijne dotyczące kryzysu (np. psalmy złorzeczące, lamentacje), uwzględniając ich kontekst literacki i teologiczny – K_U01.
U2: Potrafi dokonywać syntezy biblijnych strategii radzenia sobie z trudnościami i odnosić je do współczesnych problemów egzystencjalnych i psychologicznych (np. sens cierpienia, rola wspólnoty) – K_U02.
U3: Potrafi identyfikować mechanizmy „toksycznej pociechy” i na podstawie tekstów biblijnych (np. Księgi Hioba) formułować zasady empatycznego towarzyszenia osobom w kryzysie – K_U12, K_U13.
K1: Jest gotów do krytycznej oceny własnych reakcji na sytuacje kryzysowe w świetle antropologii biblijnej – K_K01.
K2: Jest gotów do wykorzystania wiedzy biblijnej w celu głębszego rozumienia dylematów moralnych i egzystencjalnych drugiego człowieka oraz udzielania adekwatnego wsparcia – K_K02, K_K05.
Kryteria oceniania
Pisemne kolokwium końcowe lub test wyboru weryfikujący wiedzę (W1, W2, W3). Aktywność podczas analizy tekstów na zajęciach (U1, U2, K1).
Podstawą zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszcza się 2 nieobecności) oraz uzyskanie pozytywnej oceny z kolokwium końcowego (minimum 60% punktów).
Punktacja:
0–59 pkt: niedostateczny (2.0)
60–67 pkt: dostateczny (3.0)
68–76 pkt: dostateczny plus (3.5)
77–85 pkt: dobry (4.0)
86–94 pkt: dobry plus (4.5)
95–100 pkt: bardzo dobry (5.0).
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Podstawowa:
Iwański, D. (2015). Księga Lamentacji. Tom I: Jahwe zniszczył (rozdz. 1–2).
Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Iwański, D. (2016). Księga Lamentacji. Tom II: Jahwe odbuduje? (rozdz. 3–5).
Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia. (2014). Wyd. 5. Poznań: Pallottinum.
Ravasi, G. (2004–2005). Hiob. Dramat Boga i człowieka (t. 1: tłum. B. Rzepka; t. 2: tłum. K. Stopa). Kraków: Wydawnictwo Salwator.
Uzupełniająca:
Frankl, V. E. (2009). Człowiek w poszukiwaniu sensu (tłum. A. Wolnicka).
Warszawa: Czarna Owca.
Iwański, D. (2011). Hiob dla odważnych.
Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Iwański, D. (2018). Kiedy Bóg nie daje się lubić. Księga Lamentacji – komentarz.
Pelplin: Wydawnictwo Bernardinum.
Lewis, C. S. (2010). Problem cierpienia (tłum. T. Szafrański).
Kraków: Wydawnictwo Esprit.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: