Dydaktyka religii II 1500-DREL-2-SJ-22

Na treść programową WYKŁADÓW składają się następujące zagadnienia:
1. Dydaktyczne zasady nauczania na lekcjach religii.
2. Nauczanie polisensoryczne.
3. Kontrola wyników nauczania i ocenianie na lekcjach religii w szkole ponadpodstawowej; sposoby konstruowania narzędzi (w tym testów i sprawdzianów) przydatnych w procesie oceniania uczniów w szkole ponadpodstawowej; dokument „Zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii rzymsko-katolickiej w szkołach".
4. Zastosowanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej w szkolnym nauczaniu religii - założenia modelu SAMR; zastosowanie iPada w edukacji religijnej, wady i zalety iPadów, wybrane aplikacje i ich zastosowanie na lekcjach religii.
5. Metoda projektu - ePortfolio i WebQuest.
6. Katecheza wobec zagrożeń Internetu – charakterystyka pokolenia cyfrowego, zagrożenia w Internecie, zadania katechezy wobec zagrożeń wynikających z nieodpowiedniego użytkowania Internetu.
7. Sztuczna inteligencja w edukacji religijnej: Stanowisko Kościoła na temat AI; Sztuczna inteligencja jako narzędzie w edukacji religijnej; Formacja katechizowanych w zakresie korzystania z AI.
8. Błędy uczniowskie, ich rola i sposoby wykorzystania w procesie dydaktycznym w szkole ponadpodstwowej.
9. Zagadnienie ładu i porządku na lekcjach religii w szkole średniej, sposoby utrzymania wysokiej aktywności uczniów w czasie zajęć.
10. Idol czy świadek – kogo potrzebuje dzisiejsza młodzież; znaczenie autorytetu nauczyciela religii; świadectwo wiary sportowców (wartość aktywności fizycznej).
11. Kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela religii, jego rozwój zawodowy: Ustawa Karta Nauczyciela rozdział 3a - procedura awansu zawodowego nauczyciela religii; Rozporządzenie MEN w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli – przebieg ścieżki awansu zawodowego, wymagania kwalifikacyjne i egzaminacyjne.
12. „Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce” (2018 r.) – szkoła ponadpodstawowa „Katecheza tożsamości chrześcijańskiej”: charakterystyka uczniów; cele katechetyczne – wymagania ogólne; treści, wymagania szczegółowe i postawy uczniów; zalecane warunki i sposoby realizacji, korelacja nauczania religii z edukacją szkolną; współpraca środowisk wychowawczych.
13. „Program nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i szkołach” (2018 r.): charakterystyka etapu edukacyjnego, cele katechetyczne – wymagania ogólne, wskazania do realizacji programu.
• Szkoła pondpodstawowa – liceum „Katecheza tożsamości chrześcijańskiej – Z Bogiem w dorosłe życie”.
• Szkoła pondpodstawowa – technikum „Katecheza tożsamości chrześcijańskiej – Z Bogiem w dorosłe życie”.
14. Zasady projektowania procesu kształcenia, rozkład materiału i plany wynikowe dla klas szkoły ponadpodstawowej.
15. Środki dydaktyczne – podręczniki i pakiety edukacyjne dla uczniów szkoły ponadpodstawowej.
16. Pomoce dydaktyczne – dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych na lekcjach religii w szkole ponadpodstawowej.
17. Być refleksyjnym nauczycielem: sposoby ewaluacji własnych zajęć, przygotowanie ankiety ewaluacyjnej, diagnoza wstępna grupy uczniowskiej.
18. Odmiany i techniki dyskusji dydaktycznej.
19. Przygotowanie do praktyk ciągłych (wrześniowych) w szkole ponadpodstwowej – omówienie.

Na treść programową ĆWICZEŃ składają się następujące zagadnienia:
1. Wybrane metody aktywizujące i ich zastosowanie na lekcjach religii w szkole ponadpodstawowej (ćwiczenia symulacyjne).
2. Edukacyjne funkcje iPada i możliwość wykorzystania ich na szkolnych lekcjach religii - ćwiczenia z iPadem (praca indywidualna z wykorzystaniem wybranych aplikacji).
3. Tworzenie autorskich pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem iPada, prezentacja multimedialna wykonana w aplikacji Keynote.
4. AI w pracy nauczyciela religii – ćwiczenia z wykorzystaniem katolickiej sztucznej inteligencji magisterium.com.
5. Przygotowanie ankiety ewaluacyjnej, diagnoza wstępna grupy uczniowskiej.
6. Praktyki śródroczne: obserwacja lekcji w szkole ponadtpodstawowej i omówienie obserwowanych zajęć.

Całkowity nakład pracy studenta

Łączny nakład pracy studenta wynosi 120 godz., co odpowiada 4 punktom ECTS. • Udział w wykładach (w przypadku nieobecności przeczytanie lektury dodatkowej) = 45 godz. • Aktywny udział w ćwiczeniach = 25 godz. • Obserwacji lekcji (tzw. praktyka śródroczna) = 5 godz. • Przygotowanie sprawozdań z obserwowanych lekcji = 2 godz. • Przeczytanie literatury obowiązkowej i przygotowanie do kolokwium pisemnego = 35 godz. • Przygotowanie recenzji wybranego przewodnika metodycznego i podręcznika dla ucznia = 6 godz. • Konsultacje indywidualne = 2 godz.

Efekty uczenia się - wiedza

W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: W1: D.1/E.1.W2. podstawę programową danego przedmiotu, cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu lub prowadzonych zajęć na poszczególnych etapach edukacyjnych, przedmiot lub rodzaj zajęć w kontekście wcześniejszego i dalszego kształcenia, strukturę wiedzy w zakresie przedmiotu nauczania lub prowadzonych zajęć oraz kompetencje kluczowe i ich kształtowanie w ramach nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć. W2: D.1/E.1.W3. integrację wewnątrz- i międzyprzedmiotową; zagadnienia związane z programem nauczania – tworzenie i modyfikację, analizę, ocenę, dobór i zatwierdzanie oraz zasady projektowania procesu kształcenia oraz rozkładu materiału. W3: D.1/E.1.W4. kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, w tym potrzebę zawodowego rozwoju, także z wykorzystaniem technologii informacyjnokomunikacyjnej, oraz dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania aktywności poznawczej uczniów, w tym kreowania sytuacji dydaktycznych; znaczenie autorytetu nauczyciela oraz zasady interakcji ucznia i nauczyciela w toku lekcji; moderowanie interakcji między uczniami; rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy oraz znaczenie współpracy nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym. W4: D.1/E.1.W5. konwencjonalne i niekonwencjonalne metody nauczania, w tym metody aktywizujące i metodę projektów, proces uczenia się przez działanie, odkrywanie lub dociekanie naukowe oraz pracę badawczą ucznia, a także zasady doboru metod nauczania typowych dla danego przedmiotu lub rodzaju zajęć; W5: D.1/E.1.W6. metodykę realizacji poszczególnych treści kształcenia w obrębie przedmiotu lub zajęć – rozwiązania merytoryczne i metodyczne, dobre praktyki, dostosowanie oddziaływań do potrzeb i możliwości uczniów lub grup uczniowskich o różnym potencjale i stylu uczenia się, typowe dla przedmiotu lub rodzaju zajęć błędy uczniowskie, ich rolę i sposoby wykorzystania w procesie dydaktycznym. DW6: 1/E.1.W7. organizację pracy w klasie szkolnej i grupach: potrzebę indywidualizacji nauczania, zagadnienie nauczania interdyscyplinarnego, formy pracy specyficzne dla danego przedmiotu lub rodzaju zajęć: wycieczki, zajęcia terenowe i laboratoryjne, doświadczenia i konkursy oraz zagadnienia związane z pracą domową. W7: D.1/E.1.W8. sposoby organizowania przestrzeni klasy szkolnej, z uwzględnieniem zasad projektowania uniwersalnego: środki dydaktyczne (podręczniki i pakiety edukacyjne), pomoce dydaktyczne – dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych, w tym elektronicznych i obcojęzycznych, edukacyjne zastosowania mediów i technologii informacyjno-komunikacyjnej; myślenie komputacyjne w rozwiązywaniu problemów w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć; potrzebę wyszukiwania, adaptacji i tworzenia elektronicznych zasobów edukacyjnych i projektowania multimediów; W8: D.1/E.1.W9. metody kształcenia w odniesieniu do nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, a także znaczenie kształtowania postawy odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej; W9: D.1/E.1.W10. rolę diagnozy, kontroli i oceniania w pracy dydaktycznej; ocenianie i jego rodzaje: ocenianie bieżące, semestralne i roczne, ocenianie wewnętrzne i zewnętrzne; funkcje oceny; W10: D.1/E.1.W11. egzaminy kończące etap edukacyjny i sposoby konstruowania testów, sprawdzianów oraz innych narzędzi przydatnych w procesie oceniania uczniów w ramach nauczanego przedmiotu. W11: D.1/E.1.W12. diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia w kontekście nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów; potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania problemów, i wykorzystywania wiedzy; metody i techniki skutecznego uczenia się; metody strukturyzacji wiedzy oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności; W12: D.1/E.1.W13. znaczenie rozwijania umiejętności osobistych i społeczno-emocjonalnych uczniów: potrzebę kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów oraz budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów, a także kształtowania kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych; W13: D.1/E.1.W14. warsztat pracy nauczyciela; właściwe wykorzystanie czasu lekcji przez ucznia i nauczyciela; zagadnienia związane ze sprawdzaniem i ocenianiem jakości kształcenia oraz jej ewaluacją, a także z koniecznością analizy i oceny własnej pracy dydaktyczno-wychowawczej; W14: D.1/E.1.W15. potrzebę kształtowania u ucznia pozytywnego stosunku do nauki, rozwijania ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej, logicznego i krytycznego myślenia, kształtowania motywacji do uczenia się danego przedmiotu i nawyków systematycznego uczenia się, korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu, oraz przygotowania ucznia do uczenia się przez całe życie przez stymulowanie go do samodzielnej pracy.

Efekty uczenia się - umiejętności

W zakresie umiejętności absolwent potrafi: U1: D.1/E.1.U2. przeanalizować rozkład materiału. U2: D.1/E.1.U3. identyfikować powiązania treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć z innymi treściami nauczania. U3: D.1/E.1.U4. dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów. U4: D.1/E.1.U5. kreować sytuacje dydaktyczne służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy. U5: D.1/E.1.U6. podejmować skuteczną współpracę w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym. U6: D.1/E.1.U7. dobierać metody pracy klasy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby edukacyjne. U7: D.1/E.1.U8. merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i w domu. U8:D.1/E.1.U9. skonstruować sprawdzian służący ocenie danych umiejętności uczniów. U19: D.1/E.1.U10. rozpoznać typowe dla nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć błędy uczniowskie i wykorzystać je w procesie dydaktycznym. U10: D.1/E.1.U11. przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: K1: D.1/E.1.K1. adaptowania metod pracy do potrzeb i różnych stylów uczenia się uczniów; K2: D.1/E.1.K2. popularyzowania wiedzy wśród uczniów i w środowisku szkolnym oraz pozaszkolnym; K3: D.1/E.1.K3. zachęcania uczniów do podejmowania prób badawczych oraz systematycznej aktywności fizycznej; K4: D.1/E.1.K4. promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej; K5: D.1/E.1.K5. kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów; K6: D.1/E.1.K6. budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów oraz kształtowania ich kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych; K7: D.1/E.1.K7. rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz logicznego i krytycznego myślenia; K78: D.1/E.1.K8. kształtowania nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu; K9: D.1/E.1.K9. stymulowania uczniów do uczenia się przez całe życie przez samodzielną pracę.

Koordynatorzy przedmiotu

Beata Bilicka

Metody dydaktyczne

Wykład z prezentacją i wykorzystaniem Internetu.

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- doświadczeń

Wymagania wstępne

Przed rozpoczęciem nauki student powinien posiadać: • Wiedzę i umiejętności zdobyte na wykładach z "Dydaktyki I" (rok III). • Wiedzę i umiejętności zdobyte podczas praktyk przedmiotowo-metodycznych (rok III). • Umiejętność posługiwania się komputerem i Internetem.

Kryteria oceniania

Metody sprawdzania efektów:
• Efekty uczenia się z zakresu wiedzy sprawdzane są na kolokwium pisemnym za pomocną testu wyboru i pytań otwartych.
• Efekty uczeni się z zakresu umiejętności są sprawdzane na ćwiczeniach, w czasie których student wykonuje zadania mające na celu kształtowanie umiejętności praktycznych niezbędnych w zawodzie nauczyciela religii.
• Efekty uczenia z zakresu kompetencji społecznych są sprawdzane na ćwiczeniach, w czasie których student wykonuje zadania mające na celu kształtowanie kompetencji społecznych niezbędnych w zawodzie nauczyciela religii.

Kryteria oceniania:
Student otrzymuje zaliczenie z WYKŁADÓW, gdy:
• Uczestniczył w wykładach - obecność na wykładach jest obowiązkowa i warunkuje dopuszczenie studenta do pisemnego testu. Dopuszcza się 3 godz. nieobecności nieusprawiedliwionej, wszystkie pozostałe nieobecności muszą być obowiązkowo usprawiedliwione (zwolnienie lekarskie itp.).
• Zaliczył z pozytywnym wynikiem kolokwium pisemne (test wyboru i pytania otwarte), odpowiedzi na pytania są oceniane w skali punktowej; ocena z kolokwium jest ostateczną oceną z wykładów.
bdb: 42 – 45 pkt.
db plus: 38 – 41 pkt.
db: 34 – 37 pkt.
dst plus: 30 – 33 pkt.
dst: 27 – 29 pkt.
ndst: 26 i mniej pkt. (tzn. poniżej 60%)

Student otrzymuje zaliczenie z ĆWICZEŃ z pozytywną oceną, gdy uzyska min. 16 punktów. Punkty przyznaje się wg następującego kryterium:
• Brał aktywny udział w ćwiczeniach na Wydziale Teologicznym; 1 godz. ćwiczeń = 1 pkt, max. liczba punktów za udział w ćwiczeniach wynosi 25.
• Uczestniczył w lekcjach w szkole ponadpodstawowej; 1 godz. obserwacji lekcji = 1 pkt., max. liczba punktów za udział w lekcjach wynosi 5.
• Oddał pisemne sprawozdania z obserwowanych lekcji; 1 sprawozdanie = 1 pkt, max. liczba punktów za sprawozdania wynosi 5.
• Przygotował recenzję wybranego podręcznika metodycznego i podręcznika dla ucznia, max. liczba punktów za pracę wynosi 15 (na liczbę punktów wpływają: staranność, poprawność, oryginalność wykonania pracy).
Maksymalna liczba punktów z ćwiczeń wynosi 50
bdb: 47-50 pkt.
db plus: 43-46 pkt.
db: 39-42 pkt.
dst plus: 35-38 pkt.
dst: 31-34 pkt.
ndst: 30 i mniej (tzn. poniżej 60%).

Praktyki zawodowe

W ramach ćwiczeń student uczestniczy w praktykach śródrocznych – obserwacja lekcji religii w szkole ponadpodstawowej (5 godz.).
We wrześniu student odbywa praktykę przedmiotowo-metodyczną (ciągłą) w szkole ponadpodstawowej (60 godz.). Zaliczenie odbywa się zgodnie z wymaganiami zapisanymi w "Instrukcji praktyk" i sylabusie "Praktyka II".

Literatura

Literatura podstawowa - obowiązkowa:
• B. Bilicka, Jaki podręcznik do nauki religii dla młodzieży w XXI wieku?, „Teologia i Człowiek” 17 (2011), s. 161-176.
• Ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw - rozdział 3a (Dz. U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239) z późn. zm.
• Rozporządzenie MENiS w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli z dnia 3 sierpnia 2000 r. (Dz. U. z 2000 Nr 70, poz. 825) z późn. zm.
• Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, Zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii rzymsko-katolickiej w szkołach, „Katecheta” 52 (2008) nr 10, s. 4-7.
• T. Panuś, Uwagi odnośnie do „Zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych z religii rzymsko-katolickiej w szkołach”, „Katecheta” 52 (2008) nr 10, s. 8-10.

Literatura uzupełniająca:
B. Bilicka, „Multimedialny katechizm dla dzieci” nowym narzędziem katechetycznym, „Teologia i Człowiek” (2005) nr 5, s. 189-201; J. Robertson, Jak zapewnić dyscyplinę, ład i uwagę w klasie, Warszawa 1998; R. Chałupniak, J. Kostorz, J. Kochel, Dyscyplina w szkole i na katechezie, (Seria: Opolska Biblioteka Teologiczne, t. 67), Opole 2003; C. H. Edwards, Dyscyplina i kierowanie klasą, Warszawa 2006; J. Kostorz (red.), Podręcznik do nauki religii – sens czy bezsens?, (Seria: Sympozja, t. 78), Opole 2009; J. Mastalski, Zasady edukacyjne w katechezie, Kraków 2002; A. Niwiński, Środki informatyczne w katechetycznej działalności Kościoła, Kraków 2004; R. Podpora (red.), Wyzwania współczesnej edukacji – e-nauczanie, Lublin 2006; B. Siemieniecki (red.), Technologia informacyjna w polskiej edukacji, Toruń 2003.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1500-DREL-2-SJ-22 w USOSweb