Znawstwo sztuki w różnych kontekstach badawczych 1402-ZS-1L-MZ-S2

Przedmiot obejmuje zajęcia studyjne, analizę wybranych przykładów w oparciu o projekty badawcze i najnowszą literaturę z zakresu historii sztuki dawnej i zagadnień konserwatorskich, oraz ćwiczenia terenowe przy obiektach zabytkowych.
Nacisk położony na interdyscyplinarność i transdyscyplinarność badań nad sztuką: zagadnienia wymagające procesu dowodowego czerpanego z różnych dyscyplin, a nawet – dziedzin nauki.

1. OPERACJE ANALIZY ZNAWCZEJ DLA POTRZEB NAUKOWYCH (tzw. pierwsza historia sztuki): definicja i wprowadzenie do kwestionariusza badawczego; podstawy metodologiczne, ćwiczenia wstępne (autopsja zabytku: rozpoznanie struktury i wstępna analiza stanu zachowania. Ocena autentyczności i integralności);

2. NAJNOWSZE METODY ROZPOZNANIA MATERIAŁOZNAWCZEGO I BUDOWY TECHNICZNEJ DZIEŁA SZTUKI ORAZ NARZĘDZIA DATOWANIA w odniesieniu do dzieł malarstwa i rzeźby

3. POTENCJAŁ ANALIZ ZNAWCZYCH na przykładach z najnowszych badań światowych i regionalnych

4. Ćwiczenia terenowe i wizyty laboratoryjne (zależne od możliwości w danym cyklu).

W cyklu 2024/25L:

ZAGADNIENIA OGÓLNE
1. Zagadnienia metodologii badań nad sztuką dawną
2. Istota badań zabytkoznawczych
3. Ćwiczenia wstępne z zakresu zabytkoznawstwa sztuki i rzemiosła artystycznego (Muzeum Diecezjalne w Toruniu)
4. Zalety i ograniczenia tradycyjnych badań ikonograficznych i analizy genetyczno-formalnej na wybranych przykładach
5. Antropologia obrazu i studia nad funkcja dzieła sztuki (dzieło sztuki jako źródło historyczne) - perspektywa poznawcza sztuki w służbie religii
6. Nowe metody badań nad zabytkami w ramach pierwszej historii sztuki - przegląd
7. Po co historykowi sztuki kostiumologia

CASE STUDIES - NAJNOWSZE PROJEKTY BADAŃ INTERDYCYPLINARNYCH
8. Interdyscyplinarne badania nad kodeksem iluminowanym
9. Problemy interpretacji architektury na przykładzie kościoła NMP w Toruniu
10. Rzeźba - materiał i technika a rozpoznanie proweniencyjne na przykładzie najnowszych badań nad średniowieczną rzeźba kamienną
11. Integralność obiektu a historyczna wartość przekształceń i nawarstwień na przykładzie ołtarza św. Rozalii z katedry toruńskiej
12. Badania - digitalizacja - udostepnienie na przykładzie Pelplińskiej Biblii Gutenberga

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela - udział w zajęciach – (30 godz.): - konsultacje z nauczycielem akademickim podczas dyżurów – (2 godz.) Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta - czytanie zadanych tekstów, przygotowanie do kolokwium, wykonanie ćwiczenia grupowego (28 godz.): Łącznie: 60 godz./ 2 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

Studiujący: W1. Zna zakres problemowy analizy znawczej stosowanej do celów naukowego rozpoznania dzieł sztuki dawnej i rzemiosła artystycznego (K_W01). W2. Ma pogłębioną wiedzę o specyfice operacji badawczych, stosowanych w ramach rozpoznania dzieł sztuki (K_W01). W3. Zna metody i możliwości nowoczesnych badań materiałoznawczych i fizykochemicznych stosowane do analiz obiektów zabytkowych, rozumie potrzebę integrowania interdyscyplinarnych metod w analizie znawczej, zwraca uwagę na ich przydatność dla rozwiązania konkretnych zadań z kwestionariusza badawczego (KW_01). W4. Zna i rozumie potrzebę projektowania badań zespołowych przy obiektach zabytkowych (KW_01).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1. Potrafi zaplanować i przeprowadzić analizę zabytkoznawczą uwzględniając złożoność kwestionariusza (wnikliwe badania strukturalne z autopsji, kwerendy historyczne, analizy genetyczno-formalne oraz ikonograficzne, określenie materiału, budowy technicznej i warsztatu za pomocą nowoczesnych narzędzi poznawczych) (K_U01) U2. Projektując badania materiałoznawcze i fizykochemiczne przy obiekcie zabytkowym, potrafi ocenić ich przydatność poznawczą i odpowiednio dobrać narzędzia z poszanowaniem substancji zabytkowej (K_U02, K_U03)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1. Planując wielostronne rozpoznanie obiektu zabytkowego wspomagane badaniami budowy technicznej, kieruje się fachową wiedzą i poszanowaniem dobra substancji zabytkowej (K_K03, K_K04).

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Brak

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2024/25L:

Monika Jakubek-Raczkowska

W cyklu 2022/23L:

Juliusz Raczkowski

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszczalne 2 nieobecności), aktywny udział w zajęciach (przygotowanie z zadanych zagadnień i ćwiczeń grupowych), napisanie kolokwium zaliczeniowego z treści omawianych na zajęciach.

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

zob. opis przedmiotu w cyklu

W cyklu 2024/25L:

KOLEJNOŚĆ WEDŁUG KOLEJNOŚCI OMAWIANIA NA ZAJĘCIACH
ob .- obowiązkowa, uzup. - uzupełniająca

temat 1-2
--- BIAŁOSTOCKI J., Historia sztuki wśród nauk humanistycznych, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, 1980 [Ob] (ostatni rozdział)
--- LEŚNIAKOWSKA M., Bezmiar i nadmiar. Neurotyczna osobowość historii
sztuki, czyli historia sztuki jako źródło cierpienia, online https://rcin.org.pl/Content/62045/PDF/WA248_79091_P-I-2524_lesniakow-bezmiar_o.pdf [Uzup.]
--- SKUBISZEWSKI P., O dwóch podstawowych sposobach uprawiania historii sztuki, w: Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacje, 5 (17), 1974 online: https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/teksty-teoria-literatury-krytyka-interpretacja/1974-numer-5-17/teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1974-t-n5_17-s57-85.pdf [Ob.]
---- MALINOWSKI K., ‘Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo’, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, 1, 1966, pp. 3–11 [Ob.]
---- SKUBISZEWSKI P., ‘Elementy metodologii’, w:Wstęp do historii sztuki, ed. P. SKUBISZEWSKI, Warszawa 1973, s. 213–306 [ob.] https://kpbc.umk.pl/publication/265457
---- ROUBA B., ‘Autentyczność i integralność zabytków’, Ochrona Zabytków, 4, 2008, s. 37–57, onlne: https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/ochrona-zabytkow/2008-tom-56-numer-4-243/ochrona_zabytkow-r2008-t56-n4_243-s37-57.pdf

temat 4
----- KALINOWSKI L., Ikonologia czy ikonografia? Termin ikonologia w badaniach nad sztuką Erwina Panofskiego, "Zeszyty Naukowe UJ", Prace z historii sztuki 10, 1972, s. 5-33. Dostęp online: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/phs1972/0011/image. [Uzup.]
---- PANOFSKY E., Ikonografia i ikonologia, [w:] IDEM, Studia z historii sztuki, Warszawa 1971, s. 11-32. [Ob.]
---- RACZKOWSKI J., Poliptyk Toruński. Studium zabytkoznawczo-konserwatorskie, Toruń 2016, [Uzup.] https://www.academia.edu/40761772/Poliptyk_Toru%C5%84ski_Studium_zabytkoznawczo_konserwatorskie_The_Toru%C5%84_Poliptych_The_Art_Expertise_and_Conservation_Study
---- SEIDEL-GRZESIŃSKA Agnieszka, STANICKA-BRZEZICKA Ksenia,
Wyczerpujący opis wszechświata – dawne i współczesne metody opisu treści dzieła sztuki, „Studia o Książce i Informacji”, 28, 2009, s. 39-49. Dostęp online: http://bibl.sjol.eu/preview/-109 [Uzup.]
------ KRUSZELNICKA J., Dawny ołtarz Pięknej Madonny Toruńskie, Teka Komisji Historii Sztuki , t. 4, 1968 [Ob.]

temat 5
--- H. Belting, Obraz i kult. Historia obrazu przed erą sztuki, Gdańska 2007, fragmenty [Ob.]
--- M. BRYL, ‘Historia sztuki na przejściu od kontekstowej Funktionsgeschichte ku antropologicznej Bildwissenschaft (casus Hans Belting)’, Artium Quaestiones 11, 2000, s. 237–293. [Ob.]
---- D. FREEDBERG, Potęga wizerunków. Studia z historii sztuki i teorii oddziaływania, przekł. E KLEKOT, Kraków, 200, wybrane fragmenty [Ob.]
---- A. ZEIDLER-JANISZEWSKA,‘Visual Culture Studies czy antropologicznie zorientowana Bildwissenschaft. O kierunkach zwrotu ikonicznego w naukach o kulturze’, Teksty Drugie, 4, 2006, s. 9–30 [Uzup.]

temat 6
https://www.mskgent.be/en/exhibitions/restoration-ghent-altarpiece http://closertovaneyck.kikirpa.be/

temat 8
Ewangelistarz – Złoty Kodeks Gnieźnieński, red. Michał Sołomieniuk, Kraków 2016 [Uzup.]
FIGURSK P. I IN, Liturgica Poloniae: katalog polskich rękopisów liturgicznych, w: Codices et Fragmenta. Średniowieczny kodeks rękopiśmienny w aspekcie historycznego trwania, red. M. Jakubek-Raczkowska i M. Czyżak, Toruń 2024, s. 199-224 [Uzup.]
SKUBISZEWSKI P., Piotr, Malarstwo karolińskie i przedromańskie, Warszawa 1973 [Uzup.]
Pelpliński Graduał L13. Dzieło – badania – konserwacja, red. M. i J. Raczkowscy, Toruń 2019 [Ob.]

Uwagi

W cyklu 2022/23L:

brak

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1402-ZS-1L-MZ-S2 w USOSweb