Zajęcia fakultatywne specjalistyczno-kierunkowe (architektura, rzeźba i sztuki użytkowe 1402-ZF-HS-AR-Z

Harmonogram spotkań:

1. Zajęcia wprowadzające

2. Nie tylko Zaha Hadid - kobiety współczesnej architektury

3. Szycie miejskiej tkaniny

4. Architektura ciała

5. Architektura przyszłości

6. Współczesna architektura w kinie

7. Budowanie kolorem

8. Architektura jako performance

9. Bioinspiracje w architekturze

10. Współczesna architektura efemeryczna

11. Less is less - architektura wobec zmian klimatycznych

12. Zero waste we współczesnej architekturze

13. Zajęcia terenowe: zwiedzanie gmachu CKK Jordanki, Instytutu Psychologii oraz Kopernikańskiego Ośrodka Integracji

14-15. Zaliczenie w formie prezentacji na wybrany temat (ok. 25-30 min.):

Ocenie podlega:
- podział zadań w 3-osobowej grupie
- zgromadzenie merytorycznych informacji na temat wybranego zagadnienia
- zebranie materiału ilustracyjnego i jego prezentacja w formie pokazu slajdów
- umiejętność zbudowania przekonującej argumentacji
- umiejętność pokazania wybranego zjawiska jako wieloaspektowego

Przykładowe obszary tematyczne:
1. Krytyka architektury współczesnej: krytyka wybranego projektu lub obiektu arch. (najlepiej zrealizowanego w Polsce): należy omówić mocne i słabe strony wybranego projektu/obiektu oraz zaproponować alternatywne rozwiązania; analiza m.in. funkcji, formy, materiałów, zastosowanych innowacji oraz kontekstu urbanistycznego. Analiza kontrowersyjnych budynków i projektów, które wzbudziły silne emocje wśród społeczeństwa i krytyków sztuki. Kwestia odpowiedzialności etycznej architektów w kontekście projektowania przestrzeni publicznych i budynków; gentryfikacja a architektura.

2. Spojrzenie w przyszłość: koncepcja budynku przyszłości, który mógłby odpowiadać na zmiany klimatyczne i nowe potrzeby społeczne, z uwzględnieniem kwestii materiałów, technologii oraz interakcji z otoczeniem. Wizja architektury w kontekście eksploracji przestrzeni kosmicznej oraz kolonizacji innych planet.

3. Przestrzeń publiczna w miastach współczesnych: pomysł na rewitalizację przestrzeni miejskiej: wybór przykładu zdegradowanej przestrzeni miejskiej, dla której zostanie opracowany program rewitalizacji. Warto w prezentacji uwzględnić aspekty społeczne, ekonomiczne i środowiskowe, a także przedstawić koncepcje projektowe oraz plan realizacji. Architektura jako narzędzie aktywizacji społecznej: jak architektura może wspierać więzi międzyludzkie i integrację społeczną? Czy nowoczesne budynki i przestrzenie publiczne uwzględniają potrzeby wszystkich grup społecznych? Architektura a projektowanie inkluzywne.

4. Architektura a zdrowie psychiczne: Jak projektowanie budynków i przestrzeni może wpływać na dobrostan psychiczny i samopoczucie ich użytkowników? Analiza wybranego projektu/-ów z nurt biophilic design, parków, przestrzeni rekreacyjnych i ich wpływu na zdrowie psychiczne.

5. Architektura a tożsamość kulturowa: jak współczesne budynki odzwierciedlają lokalne kultury i tradycje? Analiza przykładu/-ów budynku/-ów, które harmonijnie łączą nowoczesność z lokalną historią.

SZTUKA ULICZNA W POLSKIEJ PRZESTRZENI PUBLICZNEJ

1. Wprowadzenie do street artu – historia, najważniejsze pojęcia;

2. Rozwój sztuki ulicznej w Polsce – od XX-lecia międzywojennego po czasy najnowsze;

3. Twórca streetartowy dawniej i dziś;

4. Festiwale sztuki ulicznej;

5. Najważniejsi polscy twórcy street artu I;

6. Najważniejsi polscy twórcy street artu II;

7. Przegląd wybranych artystów zagranicznych i ich prac;

8. Kobieca strona street artu;

9. Spacer tematyczny – toruński street art;

10. Sztuka uliczna jako miejsce i narzędzie debaty społecznej;

11. Street art jako przejaw wandalizmu;

12. Street art poza miastem, czyli rural art;

13. Wyjazd tematyczny;

14. Problemy współczesnego street artu;

15. Zaliczenie.

SZTUKA BIEDERMEIERU: MIĘDZY KLASYCYZMEM A HISTORYZMEM

Wprowadzenie do epoki biedermeieru. Miejsce biedermeieru w historiografii austriackiej i niemieckiej.
Biedermeier pod zaborami a romantyzm na ziemiach polskich.
Ogólna charakterystyka sztuki biedermeieru - dziedziny sztuki, zakres geograficzny i czasowy.
Biedermeier w meblarstwie - uproszczony klasycyzm? relacje z historyzmem?
Biedermeier w innych dziedzinach rzemiosła artystycznego - związki z klasycyzmem i historyzmem. Biedermeier w architekturze?
Recepcja sztuki biedermeieru na ziemiach polskich.
Referaty studentów na temat sztuki biedermeieru.

Harmonogram zajęć:

1. Narodziny nowoczesnej propagandy: obraz, naród i „rząd dusz” w XIX wieku

2. Fotografia między prawdą a manipulacją: od dokumentu do fake'u

3. Państwo na pokaz: wizualna narracja nowoczesności w okresie międzywojennym

4. Język propagandy w reklamie okresu międzywojennego

5. Sztuka ulicy, mural, graffiti: miasto jako pole walki

6. (Re)konstruowanie pamięci: pomniki i kontrmonumenty

7. Wystawa jako akt władzy — muzea, kolekcje i strategie wystawiennicze

8. Wizerunek kobiety na plakacie okresu II wojny światowej

9. Propagandowy film animowany czasów II wojny światowej

10. Polski komiks powojenny jako medium pamięci i ideologii

11. Kosmiczny wyścig i jego echa w sztuce polskiej lat 60-tych XX wieku

12. Ideologia codzienności. Design, styl życia i nowoczesność w PRL

13. Artyści na barykadach – sztuka protestu dawniej i współcześnie

14. Propagandowe oblicze współczesnej architektury

15. Zaliczenie

Literatura podstawowa (wybrane fragmenty):

Dymna E., Rutkiewicz M., Polski street art, Warszawa 2010.

Dymna E., Rutkiewicz M., Polski street art, część 2. Między anarchią a galerią, Warszawa 2012.

Frąckiewicz S., Żeby było ładnie. Rozmowy o boomie i kryzysie street artu w Polsce, Poznań 2015.

Gralińska-Toborek A., Graffiti i street art. Słowo, obraz, działanie, Łódź 2019.

Kwiatkowski P., Street art Polska, Warszawa 2022.

Łabądź J.W., Street art. Sztuka ulicy, Warszawa 2024.

Niżyńska A., Street art jako alternatywna forma debaty publicznej w przestrzeni miejskiej, Warszawa 2011.

Sikorski T., Rutkiewicz M., Graffiti w Polsce 1940-2010, Warszawa 2011.

Literatura dodatkowa (wybrane fragmenty):

Franczak K., Demokratyczny potencjał sztuki publicznej w przestrzeni miejskiej, [w:] O miejskiej sferze publicznej, red. M. Nowak, P. Pluciński, Kraków 2011.

Howorus-Czajka M., Destrukcja dzieła jako metoda twórcza, [w:] Zniszczyć obraz.

Ikonoklazm europejski. Akt destrukcji i akt twórczy, pod red. A. Saar-Kozłowskiej,

Warszawa 2024.

Niżyńska A., Miejska ekologia wizualna, [w:] Miasto na żądanie, pod red. Ł. Bukowieckiego, M. Obarskiej, X. Stańczyka, Warszawa 2014, s. 269-273.

Orłowski J., Monumental Art. Festiwal Malarstwa Monumentalnego, Gdańsk 2015.

Polskie mury. Graffiti – sztuka czy wandalizm, red. Gregorowicz M., Toruń 1991.

Sławek-Czochra M., Zmiany w aksjologii polskiego street artu podczas pandemii COVID-19, "Zeszyty Naukowe KUL", nr 3, 2021, s. 31-49.

Stępień B., Łódzkie murale. Niedoceniona grafika użytkowa PRL-u, Łódź 2010.

Street art. Między wolnością a anarchią, red. M. Duchowski, E.A. Sekuła, Warszawa

2011.

Sztuka na marginesie. Trójmiejskie graffiti i murale, red. M. Howorus-Czajka, Gdańsk 2013.

Wojna i pokój. Konflikt społeczno-polityczny a sztuka ulicy, red. M. Kaźmierczak, M.

Waras, Szczecin 2020.

Wołodźko A., Czytając mury. Książka fotograficzna, Gdańsk 2013.

Literatura podstawowa:

HÜBNER, Milena. "Biedermeier as Classicism, Romanticism, and Realism: The Development of Polish Perspectives and Research on Biedermeier Art." Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung 73/2 (2024): 205-237.
KOZAK, Anna i Agnieszka ROSALES-RODRIGUEZ, red. Biedermeier. Warszawa 2017.
ROSALES-RODRIGUEZ, Agnieszka. Polski biedermeier – romantyzm „udomowiony”. Warszawa 2018.
WILKIE, Angus. Biedermeier. Poznań 2006.
WOCH, Joanna. Biedermeier. Przewodnik dla kolekcjonerów. Warszawa 2006.

Literatura uzupełniająca:

BAHNS, Jörn. Biedermeier Möbel. Enstehung, Zentren, Typen. München 1979.
DOLCZEWSKI, Zygmunt, M. FAULHABER, B. KAŹMIERSKA-LATZKE, M. MICHAŁOWSKA. Biedermeier. Rzemiosło i przemysł artystyczny I poł. XIX w. Katalog wystawy. Słupsk: Muzeum Pomorza Środkowego, 1981.
EGGER, Gerhart. Vienna in the Age of Schubert. The Biedermeier Interior 1815-1848, tłum. Rita Moore. London: The Victoria & Albert Museum, 1979.
FRODL, Gerbert. Wiener Malerei der Biedermeierzeit. Rosenheim 1987.
GEISMEIER, Willi. Biedermeier. Das Bild vom Biedermeier, Zeit und Kultur des Biedermeier, Kunst und Kunstleben des Biedermeier. Leipzig 1979.
HUSSLEIN-ARCO, Agnes i Sabine Grabner, red. Is that biedermeier? Amerling, Waldmüller, and More. Vienna: Belvedere, 2016.
OTTOMEYER, Hans, U. LAUFER, D. ALBERT, red. Biedermeiers Glück und Ende: die gestörte Idylle. München: Stadtmuseum, 1987.
OTTOMEYER, Hans, Klaus Albrecht SCHROEDER i Laurie WINTERS, red. Biedermeier. The Invention of Simplicity. Milwaukee Art Museum, Hatje Cantz Verlag, 2006.
ROSS-PAZDYK, Edyta, Anna FLOREK i Justyna STASIEK-HARABIN, red. Dworki, pejzaże, portrety: twórczość Bronisławy Rychter-Janowskiej. Katalog wystawy w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu. Nowy Sącz 2022.
VONDRACEK, Radim, red. Biedermeier. Art and Culture in the Bohemian Lands 1814-1848, tłum. Anna Bryson, Rosana Murcott, Prague 2010.
WAISSENBERGER, Robert, red. Bürgersinn und Aufbegehren. Biedermeier und Vormärz in Wien 1815-1848. Wien: Museum der Stadt, 1987.

Bibliografia (wybrane fragmenty):

Anderson B., Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Kraków 1997.

Czarnecka D., „Pomniki wdzięczności” Armii Czerwonej w Polsce Ludowej i w III Rzeczypospolitej. Warszawa 2015.

Demska A., Frąckiewicz A., Maga A., Chcemy być nowocześni. Polski design 1955–1968 (katalog MNW) Warszawa 2011.

Drexlerowa A., Olszewski A.K., Polska i Polacy na powszechnych wystawach światowych 1851–2000, Warszawa 2000.

Dyckhoff T., Epoka spektaklu. Perypetie architektury i miasta XXI wieku, Warszawa 2018.

Edensor T., Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne, Kraków 2004.

Hooper-Greenhill E., Museums and the Interpretation of Visual Culture, London 2000 (lub późniejsze wyd.)

Jelewska A., Krawczak M., Trudne relacje sztuki, nauki i technologii w Polsce, [w:] Sztuka i technologia w Polsce. Od cyberkomunizmu do kultury makerów, red. A. Jelewska, Poznań 2014.

Kosmos wzywa! Sztuka i nauka w długich latach sześćdziesiątych, red. J. Kordjak-Piotrowska, Warszawa 2014.

Kotras M., Społeczne reprezentacje chorób wenerycznych na plakatach z okresu I i II wojny światowej, [w:] Wojna, obraz, propaganda: socjologiczna analiza plakatów wojennych, red. T. Ferenc, W. Dymarczyk, P. Chomczyński, Łódź 2014.

Muzeum sztuki: od Luwru do Bilbao, red. Maria Popczyk, Katowice 2006.

Piotrowski P., Awangarda w cieniu Jałty: sztuka w Europie Środkowo-Wschodniej, Warszawa 2005.

Rusek A., Od Łapigrosza do Funky’ego Kovala. Historia komiksu polskiego do roku 1989, Warszawa 2021.

Rypson P., Nie gęsi. Polskie projektowanie graficzne 1919–1949, Warszawa 2017.

Savage K., Standing Soldiers, Kneeling Slaves: Race, War, and Monument in Nineteenth-Century America, 1997.

Sitkiewicz P., Małe wielkie kino. Film animowany od narodzin do końca okresu klasycznego, Gdańsk 2009.

Sontag S., O fotografii, Kraków 2023.

Sudjic D., Kompleks gmachu: architektura władzy, Warszawa 2015.

Wejbert-Wąsiewicz E., Żona, matka, święta, żołnierka, ladacznica, „głupia gęś” – w poszukiwaniu kobiet na plakacie wojennym, [w:] Socjologia wizualna w praktyce. Plakat jako narzędzie propagandy wojennej, red. T. Ferenc, W. Dymarczyk, P. Chomczyński, Łódź 2011.

Young A., Street Art, Public City: Law, Crime and the Urban Imagination, New York 2014.

Zaliczenie na ocenę:

- wygłoszenie podczas zajęć referatu na wybrany przez studenta temat;

- systematyczne i aktywne uczestnictwo w zajęciach (dopuszczalne 2 nieobecności nieusprawiedliwione).

Metody i kryteria oceniania:

Referat ustny połączony z prezentacją multimedialną na wybrany temat z zakresu sztuki biedermeieru, złożony następnie w wersji pisemnej.
Obecność (max. 2 nieobecności), aktywność.