Praktyczne aspekty ochrony dziedzictwa kulturowego w prawie krajowym i międzynarodowym 1402-PA-1L-S2

Zapoznanie studentów z prawem ochrony dziedzictwa kulturowego - na przykładzie prawa krajowego i prawa międzynarodowego.
Omówienie genezy prawa ochrony zabytków w Europie, określenie katalogu aktów prawnych regulujących tą gałąź prawa, z uwzględnieniem dokumentów organizacji międzynarodowych, które mają wpływ na treść aktów prawnych.
Szczególny nacisk kładziony będzie na to, aby poszczególne zagadnienia miały swoje uzupełnienie w przykładach z praktyki- w szczególności z praktyki urzędowej, muzealnej i konserwatorskiej w odniesieniu do bieżących wydarzeń.
Szczególny nacisk kładziony będzie na to, aby omawiane zagadnienia miały swoje uzupełnienie w przykładach z praktyki urzędowej, muzealnej i konserwatorskiej, a także w odniesieniu do orzecznictwa sądowego oraz bieżących wydarzeń.
Analiza aktu prawnego, odwołania od decyzji oraz kazusy mają pomóc przyswoić zdobytą wiedzę w praktyce oraz przybliżyć specyfikę pracy urzędnika zajmującego się ochroną dziedzictwa, pracownika placówki muzealnej czy dysponenta zabytku, zobowiązanego do zapewnienia właściwej opieki nad nim, będącego stroną postępowania administracyjnego. Poruszone zostaną też zagadnienia prawa autorskiego oraz umów cywilnoprawnych.
1-2. Wstęp i powtórzenie podstawowych zagadnień z teorii prawa
3-4. Geneza prawa ochrony dziedzictwa w Europie, typologia aktów prawnych regulujących prawo ochrony dziedzictwa na arenie międzynarodowej; rola wykładni prawa na przykładzie problematyki definicji legalnych pojęć: zabytek, dobro kultury, dziedzictwo na podstawie aktów prawnych obowiązujących w Polsce.
5-6. Szczegółowe omówienie wybranych problemów prawnych na podstawie praktycznego zastosowania ustaw i innych aktów normatywnych oraz wytycznych GKZ w odniesieniu do bieżących problemów ochrony zabytków.
7. Charakterystyka postępowania administracyjnego i sądowo administracyjnego oraz postępowania egzekucyjnego w administracji (na przykładach z zakresu ochrony dziedzictwa)
8-10. Wskazanie aktów prawnych prawa międzynarodowego, regulujących dziedzinę ochrony zabytków i dziedzictwa z uwzględnieniem dokumentów organizacji międzynarodowych, które mają wpływ na treść aktów prawnych.
11-12. Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury (Dz.U. 2017 poz. 1086) i wybrane zagadnienia z problematyki restytucji oraz działalności instytucji państwowych w aspekcie rewindykacji dóbr kultury; Prawo zamówień publicznych
13-14. Wybrane zagadnienia prawa autorskiego w kontekście ochrony dziedzictwa kulturowego i pracy muzeów.
15. Podstawy prawa cywilnego i gospodarczego - umowy na prace badawcze i podstawy działalności gospodarczej.

W cyklu 2023/24L:

Planowane jest spotkanie w Oddziale terenowym NID w Toruniu w celu poznania działalności instytucji.

W cyklu 2024/25L:

Planowane jest spotkanie w Oddziale terenowym NID w Toruniu w celu poznania działalności instytucji.

W cyklu 2025/26L:

Planowane jest spotkanie w Oddziale terenowym NID w Toruniu w celu poznania działalności instytucji.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli ( 38 h/1,5 ECTS): np. - udział w wykładach - 30 - omówienie zagadnień prawnych zgłaszanych przez grupę - 5,5 - egzamin - 2,5 Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (40 h/1,5 ECTS): np. - przygotowanie do wykładu (pobranie aktów prawnych, zaznajomienie z ich strukturą, dokończenie zadań realizowanych podczas zajęć) - 3 - czytanie literatury/aktów prawnych - 20 - przygotowanie do egzaminu - 17 Łącznie: 78 godz. (3 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1 Zna w stopniu pogłębionym współczesne problemy prawne i kierunki rozwoju ochrony dziedzictwa kulturowego w prawie krajowym i międzynarodowym (K_W03; K_W06, K_W07). W2 Zna w sposób poszerzony najważniejsze zagadnienia wybranych aktów prawnych i dokumentów międzynarodowych w/w zakresie (K_W07). W3 Rozumie w sposób pogłębiony pojęcia pojęcia prawne, wpływ uwarunkowań prawnych na organizację i funkcjonowanie instytucji i urzędów związanych z ochroną dziedzictwa (K_W01; K_W06; K_W07).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 Potrafi zastosować wiedzę z zakresu prawa do zadań związanych z problematyką konserwatorską i ochroną zabytków w zakresie wykonywania dokumentacji, opracowywania wniosków i wytycznych konserwatorskich, współpracy z urzędami i instytucjami zw. z ochroną zabytków i dziedzictwa, przygotowywania dokumentów i opracowań zw. z w/w problematyką (K_U03; K_U04). U2 Rozumie znaczenie norm prawnych dla prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony, jak i ochrony konkretnego obiektu będącego dobrem kultury (K_U02; K_U03). U3 Potrafi wyprowadzić normę prawną do kazusa o pogłębionej problematyce z zakresu ochrony dziedzictwa.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 Docenia znaczenie funkcjonowania prawa ochrony dóbr kultury dla zachowania zabytków i dziedzictwa w kraju i za granicą (K_K03; K_K04) K2 Potrafi dostrzec i ocenić niewłaściwe postępowanie w w/w zakresie (K_K04). K3 Ma świadomość odpowiedzialności prawnej i własnych możliwości w kwestiach formalno-prawnych (K_K05). K4 jest przygotowany do poszukiwania rozwiązań problemów zw. z ochroną dziedzictwa w oparciu o źródła prawa krajowego i międzynarodowego (K_K04; K_K05; K_K06).

Metody dydaktyczne

Wykład informacyjny, konwersatoryjny z prezentacją multimedialną, wykład problemowy, klasyczna metoda problemowa, ćwiczeniowa, studium przypadku 1 zajęcia - wizyta w terenowym oddziale NID w Toruniu lub spotkanie z zaproszonym gościem. 2 zajęcia możliwe są do przeprowadzenia zdalnie w formie synchronicznej, na platformie MSTeams. Termin zajęć zostanie uzgodniony z grupą oraz zostanie przesłany link do zespołu.

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- ćwiczeniowa
- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Organizacyjno-prawne problemy ochrony zabytków (Znajomość Ustawy o ochronie zabytków i Ustawy o muzeach)

Koordynatorzy przedmiotu

Karolina Zimna-Kawecka

Kryteria oceniania

Aktywny udział w zadaniach konwersatoryjnych (W1, W2, U1-U3, K1-K4)
Egzamin pisemny (W1-W3, U1-U3, K2, K4)
Kryteria oceniania:
Wykład: egzamin pisemny w formie pytań otwartych i testowych, analizy dokumentów oraz rozwiązania kazusów
ndst - 18 pkt (50 %)
dst-18,5-22 pkt (51-61%)
dst plus-22,5-26 pkt (62-72%)
db- 26,5-30 pkt (73-83%)
db plus-30,5-33,5 pkt (84-93%)
bdb-34-36 pkt (94-100%)

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura obowiązkowa (wybrane fragmenty wymienionych pozycji):
1. Dekret Rady Regencyjnej z 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury z komentarzem, czyli eseje o prawie ochrony dziedzictwa kultury, red. K. Zeidler, M. Marcinkowska, Gdańsk 2017.
2. Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe. Materiały pokonferencyjne, red. A. Rottermund, Warszawa 2014.
3. Dziedzictwo, dobra kultury, zabytki, ochrona i opieka w prawie, red. P. Dobosz, K. Szepelak, W. Górny, Kraków 2015.
4. Konwencje UNESCO w dziedzinie kultury. Komentarz, red. K. Zalasińska, wyd. Wolters Kluwer Warszawa 2014.
5. Łada P., Prawo autorskie w muzeum. Przewodnik ze wzorami umów, Wolters Kluwer 2018.
6. Międzynarodowe teksty doktrynalne ochrony i konserwacji zabytków, oprac. B. Szmygin 2023..
7.Ochrona zabytków - aspekty materialnoprawne i procesowe. Studium Konserwatorskie, red. K. Zalasińska, Warszawa 2021.
8. Przyborowska-Klimczak A., Rozwój ochrony dziedzictwa kulturalnego w prawie międzynarodowym na przełomie XX i XXI wieku, Lublin 2011.
9. Zalasińska K., Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, C.H.Beck 2020.
10. Zalasińska K., Zeidler K., Wykład prawa ochrony zabytków, Warszawa-Gdańsk 2015.
11. Zeidler K., Zabytki. Prawo i praktyka, Gdańsk-Warszawa 2017.
12. Zeidler K., Prawo ochrony dziedzictwa kultury, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2007.
Literatura uzupełniająca:
1. Dekret Rady Regencyjnej z 1918 r. o opiece nad zabytkami kultury i sztuki z komentarzem czyli eseje o prawie ochrony dziedzictwa kultury, red. Kamil Zeidler, Magdalena Marcinkowska, Gdańsk 2017.
2. Dobosz P., Aktualne problemy prawne i finansowe ochrony zabytków w Polsce w dobie przekształceń ustrojowych państwa, Ochrona Zabytków 2000, nr 1, s. 12-17.
3. Drela M. Własność zabytków, Warszawa 2006.
4. Filipowicz P., Rola zaleceń konserwatorskich w procesie inwestycyjnym realizowanym w obiekcie zabytkowym w świetle oczekiwań projektanta i inwestora, „Kurier Konserwatorski”, 2010, nr 6, s. 5-10.
5. Pruszyński J., Dziedzictwo kultury Polski. Jego straty i ochrona prawna, t.1- 2, Kraków 2001.
6. Stawecki T., Winczorek P., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2003.
7. Wronkowska S., Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2005
8. Zalasińska K., Charakter prawny zaleceń konserwatorskich, "Kurier Konserwatorski", 2010, nr 6, s. 11-15.
9. Zalasińska K., Interes indywidualny a interes publiczny – konflikt wartości w prawnej ochronie zabytków, „Ochrona Zabytków”, R. 2008, nr 2, s. 83-87.
10. Zalasińska K., Ochrona zabytków, Warszawa 2010.
11. Zimmermann J., Prawo administracyjne, Warszawa 2018.

Czasopismo: „Kurier Konserwatorski”, “Ochrona Zabytków"

Wykaz aktów normatywnych, do których odnoszą się treści wykładów
Konwencje
1. Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego wraz z regulaminem wykonawczym do tej Konwencji oraz Protokół o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, podpisane w Hadze dnia 14 maja 1954 r. (Dz.U. 1957, nr 46, poz. 2012).
2. Protokół drugi do konwencji haskiej z 1954 r. o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, Haga, 26 marca 1999 r. (Dz.U. 2012 r.,poz. 248).
3. Konwencja dotycząca środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury, sporządzona w Paryżu dnia 17 listopada 1970 r. (Dz.U. 1974 r., nr 20, poz. 106).
4. Konwencja w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjęta w Paryżu w dn.16 XI 1972 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 32, poz. 190 i 191).
5. Konwencja o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego sporządzona w Paryżu dnia 2 listopada 2001 r. (Dz.U. 2021 poz. 1302).
6. Konwencja w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2003 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 172, poz.1018).
7. Konwencja w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2005 r. (Dz.U. 2007, nr 215, poz. 1585).
8. Europejska Konwencja Kulturalna sporządzona w Paryżu 19 grudnia 1954 r. (Dz.U. 1990 nr 8,poz. 44)
9. Europejska Konwencja o Ochronie Dziedzictwa Architektonicznego Europy, sporządzona w Grenadzie 3 października 1985 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 210)
10. Europejska Konwencja o Ochronie Dziedzictwa Archeologicznego, sporządzona w La Valetta 16 stycznia1992 (Dz. U. 1996, nr 120, poz. 564).
11. Europejska Konwencja Krajobrazowa, sporządzona we Florencji dnia 20 października 2000 (Dz. U. 2006 nr 14 poz. 98).
12. Konwencja ramowa Rady Europy w sprawie znaczenia dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa, przyjęta w Faro dnia 27 października 2005 r. (Dz.U. 2023 poz. 397).
Wykaz aktów normatywnych
1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 2 IV 1997 r. (Dz.U. z 16 VII 1997 r. Nr 78 poz.483).
2. Ustawa z dn. 23 VII 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2024 poz. 1292 z późn. zm.).
3. Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz.U. 2022 poz. 385 z późn. zm.)
4. Ustawa z dn. 14 VI 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572 z późn. zm.).
5. Ustawa z dn. 25 X 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. 2024 poz. 87 z późn. zm.).
6. Ustawa z dn. 7 VII 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2025 poz. 418 z późn. zm.).
7. Ustawa z dn. 27 III 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2024 poz. 1130 z późn. zm.).
8. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. 2015 poz. 774, 1688 z późn. zm.).
9. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz.U. 2024 poz. 278 z późn. zm.).
10. Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury (Dz.U. 2019 poz. 1591 z późn. zm.).
11. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2024 poz. 1320 z późn. zm.)
12. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. Nr 113 poz.661).
13. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 września 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. 2019, poz. 1886).
14. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie wywozu zabytków za granicę (Dz. U. Nr 98 poz. 510).
15. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz.U. 2018 poz. 1609).
16. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 sierpnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz.U. 2019 poz. 1721).
17. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie krajowego rejestru utraconych dóbr kultury (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1275).
18. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawie pozwoleń na czasowy wywóz za granicę muzealiów, które nie stanowią zabytków oraz są wpisane do inwentarza muzealiów w muzeach będących instytucjami kultury (Dz.U. 2017 poz. 1693).
19. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Rady do Spraw Muzeów i Miejsc Pamięci Narodowej, sposobu powoływania jej członków oraz Przewodniczącego (Dz.U. 2017 poz. 494).
20. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 września 2014 r. w sprawie zabezpieczania zbiorów muzeum przed pożarem, kradzieżą i innym niebezpieczeństwem grożącym ich zniszczeniem lub utratą (Dz.U. 2014 poz. 1240).
21. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie warunków, sposobu i trybu przenoszenia muzealiów (Dz.U. 2008, nr 91 poz. 569).
22. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 października 2015 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o wwiezieniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wzoru zawiadomienia o wywiezieniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rzeczy ruchomej o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, wypożyczanej z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, objętej ochroną prawną (Dz.U. 2015, poz. 1769).
23. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 11 lutego 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzoru zawiadomienia o wwiezieniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wzoru zawiadomienia o wywiezieniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rzeczy ruchomej o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, wypożyczanej z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, objętej ochroną prawną (Dz.U. 2019, poz. 305).

Uwagi

W cyklu 2022/23L:

W przypadku przepisów nakazujących formę zdalną wykład będzie prowadzony w formie synchronicznej na platformie MSTeams. Link zostanie przesłany do uczestników przed zajęciami.
W przypadku braku możliwości odbycia zajęć w danym terminie zostanie wyznaczony nowy termin lub, o ile dopuszczą to przepisy, zostanie zamieszczona prezentacja z komentarzami w formie asynchronicznej z możliwością dodatkowych konsultacji w razie pytań uczestników zajęć.
20% godzin zajęć możliwych jest do przeprowadzenia zdalnie w formie synchronicznej, na platformie MSTeams. Termin zajęć zostanie uzgodniony z grupą oraz zostanie przesłany link do zespołu.
Egzamin zostanie przeprowadzony w formie pisemnej stacjonarnej lub zdalnej.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1402-PA-1L-S2 w USOSweb