Metodyka konserwacji zabytków - metal 1402-MKZ-M-4Z-SJ

Zajęcia 1: Przedstawienie zasad zaliczenia przedmiotu, BHP P-POŻ. Pokaz materiałów dydaktycznych pracowni, umożliwiający rozpoznanie gatunku metalu i techniki wykonania. Omówienie możliwych badań.

Zajęcia 2-3: Skrócone ćwiczenia z metodyki obejmujące podstawowe czynności i wiedzę konserwatorską dotyczącą konserwacji zabytków metalowych.
Tematyka skoncentrowana na zagadnieniach usuwania nawarstwień, chemicznym patynowaniu (w zależności od zabytku), antykorozyjnym zabezpieczeniu zabytków wykonanych ze stopów węglowych żelaza oraz stopów miedzi, w oparciu o problematykę konserwatorską poszczególnych zabytków z metalu lub rzemiosło użytkowe z kolekcji muzealnych (m.in. zabytki archeologiczne, rzemiosło artystyczne lub użytkowe).

Zajęcia 4-15: Konserwacja zabytków metalowych:
Wykonywanie prostych czynności konserwatorskich. Nauczenie indywidualnego podejścia do zabytku oraz rozwiązywanie różnych dylematów konserwatorskich. Zaznajomienie z metodami antykorozyjnego zabezpieczania, stabilizacją procesów korozyjnych oraz używania inhibitorów, a także z warunkami i sposobami przechowywania zabytków.

Praca własna pod kierunkiem prowadzącego zajęcia:
- Prace konserwatorsko-restauratorskie przy powierzonym obiekcie/obiektach.
- Dokumentacja konserwatorska:
Inwentaryzacja obiektów zabytkowych z naciskiem na określenie materiału oraz techniki ich wykonania, opis formalny i stanu zachowania, ze szczególnym naciskiem na procesy korozyjne, nawarstwienia i kondycję rdzenia metalicznego, opracowanie programu postępowania konserwatorskiego, wykonanie dokumentacji fotograficznej.

Istnieje możliwość odpracowania nieobecności podczas dyżuru prowadzącego po uprzednim umówieniu się.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny kontaktowe: 30 godz. (1 ECTS) 2. Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta: łącznie 30 godz. (1 ECTS) - 20 godz. - przygotowanie do zajęć, przygotowanie dokumentacji konserwatorskiej - 10 godz. - zapoznanie z literaturą przedmiotu Łącznie: 60 godz. (2 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

- W1: ma szczegółową wiedzę teoretyczną i praktyczną z metodyki działań konserwatorskich w zakresie zabytków metalowych (zgodnie z K_W04), - W2: zna mechanizmy oddziaływania fizycznych, chemicznych i biologicznych czynników środowiskowych na zabytki metalowe (zgodnie z K_W05), - W3: posiada wiedzę w zakresie materiałoznawstwa zabytkowych metali oraz historycznych i współczesnych materiałów konserwatorskich stosowanych w ich konserwacji (zgodnie z K_W06), - W4: posiada wiedzę dotyczącą dawnych technik metaloplastycznych (zgodnie z K_W09).

Efekty uczenia się - umiejętności

- U1: umie określić stan zachowania oraz przyczyny zniszczeń zabytków metalowych (zgodnie z K_U01), - U2: potrafi rozpoznać i opisać budowę techniczną zabytków metalowych (zgodnie z K_U02), - U3: potrafi określać główne i szczegółowe cele służące realizacji zadania konserwatorskiego z uwzględnieniem kontekstu kulturowego zabytku metalowego (K_U03), - U4: posiada umiejętność wykorzystania wiedzy konserwatorskiej, technologicznej oraz wiedzy z zakresu nauk humanistycznych i przyrodniczych dla przygotowania projektu konserwatorskiego zabytku metalowego (zgodnie z K_U04), - U5: posiada umiejętność wykonania zabiegów konserwatorskich i restauratorskich w zabytku metalowym (zgodnie z K_U05), - U6: potrafi określić zasady profilaktyki i minimalizacji niszczącego oddziaływania fizycznych, chemicznych i biologicznych czynników środowiskowych na zabytki metalowe (zgodnie z K_U06), - U7: posiada umiejętność wykonania dokumentacji badań zabytku metalowego (zgodnie z K_U07), - U8: potrafi zaplanować, zinterpretować i powiązać wyniki badań chemicznych i fizycznych obiektu metalowego z konserwatorskimi i technologicznymi z wykorzystaniem wiedzy na temat dawnych i współczesnych technik oraz tradycji warsztatowych (zgodnie z K_U08), - U9: posiada umiejętność opracowania kompleksowej dokumentacji konserwatorskiej zabytku z metalu (zgodnie z K_U09), - U10: rozpoznaje rodzaje technik metaloplastycznych (zgodnie z K_U10), - U11: potrafi wykorzystać umiejętności i wiedzę na temat dawnych i współczesnych technologii i technik metaloplastycznych w pracach konserwatorsko-restauratorskich (zgodnie z K_U13), - U12: potrafi wykorzystać umiejętności plastyczne i zastosować wiedzę z obszaru sztuk plastycznych w pracach konserwatorskich i restauratorskich w zabytku metalowym (zgodnie z K_U14), - U13: jest przygotowany do współdziałania z innymi osobami w ramach prac zespołowych (zgodnie z K_U17).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

- K1: ma świadomość znaczenia wartości (artystycznej, historycznej, emocjonalnej itd.) dzieł sztuki i zabytków z metalu, ich nieodtwarzalności i obowiązku ich respektowania w procesie konserwacji-restauracji (zgodnie z K_K01), - K2: ma świadomość znaczenia profesjonalizmu i konieczności przestrzegania zasad etyki zawodowej (zgodnie z K-K02), - K3: ma świadomość i rozumie aspekty i skutki działań konserwatorskich, ich wpływ na dzieło sztuki lub zabytek z metalu oraz świadomość związanej z tym odpowiedzialności za podejmowane decyzje (zgodnie z K_K03), - K4: ma świadomość i rozumie konieczność uwzględnienia kontekstu kulturowego dzieła sztuki i zabytku z metalu w decyzjach konserwatorskich (zgodnie z K_K04), - K5: zna ograniczenia własnej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę dalszego kształcenia oraz włączania specjalistów z innych dziedzin do rozwiązywania szczególnie złożonych zagadnień (zgodnie z K_K05).

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Piotr Maćko

W cyklu 2026/27Z:

Piotr Maćko

W cyklu 2024/25Z:

Agata Ogińska

Metody dydaktyczne

Metody dydaktyczne eksponujące: - pokaz - wystawa (określenie techniki wykonania i stanu zachowania obiektu zabytkowego) Metody dydaktyczne podające: - opis - pogadanka Metody dydaktyczne poszukujące: - ćwiczeniowa - doświadczeń - klasyczna metoda problemowa - obserwacji - projektu - studium przypadku (założenia konserwatorskie i ustalenie metodyki zabiegów konserwatorskich, zaproponowanie projektu konserwatorskiego przydzielonego obiektu zabytkowego, opis techniki wykonania, stanu zachowania, przebiegu prac konserwatorskich w ramach dokumentacji konserwatorskiej, wykonanie prób w celu dobrania materiałów konserwatorskich, wykonanie zabiegów konserwatorskich)

Metody dydaktyczne eksponujące

- wystawa
- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- pogadanka
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- ćwiczeniowa
- projektu
- doświadczeń
- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Znajomość chemii i materiałoznawstwa z zakresu przedmiotów: Chemia w konserwacji zabytków (zwłaszcza podstawy elektrochemii), Żywice sztuczne w konserwacji zabytków, Technologia i techniki sztuk plastycznych Znajomość historii sztuki z zakresu przedmiotów: Historia sztuki starożytnej, Historia sztuki średniowiecznej, Historia sztuki nowożytnej

Kryteria oceniania

Metody weryfikacji i oceny:
- dyskusja podczas zajęć, pytania otwarte - ocena efektów kształcenia z zakresu wiedzy (W1-W4) za pomocą tzw. "wejściówek" [punktacja: poniżej 3 pkt brak zaliczenia; 4-6 pkt ocena 3; 7-8 pkt ocena 4; 8,5-9 pkt ocena 5]
- projekt konserwatorski (U4, U6-10)
- aktywność (W1-W4)
- wykonywanie zadań realizowanych na zajęciach (U1-U13, K1-K4)
- przygotowanie dokumentacji prac konserwatorskich do wydruku (W1-W4, U4, U6-U10)
- ocena właściwego doboru i zastosowania materiałów i technik, staranności wykonania projektu/pracy/realizacji zadania (W1-W4, U11-U13)
- ocena poziomu umiejętności wykorzystania materiałów i narzędzi oraz technologii warsztatu (W1, K2, K5, U8-U13);
- ocena poziomu estetyki wykonawstwa pracy (U4-U5, U11-U12)

Ocena przedmiotu jest oceną ciągła. Składają się na nią: wykonanie ćwiczeń zleconych przez prowadzącego (10% oceny końcowej), poprawne wykonanie prac konserwatorskich przy powierzonym obiekcie (40%), poprawne wykonanie dokumentacji konserwatorskiej w określonym terminie (30%), ocena składowa uzyskanej wiedzy - wejściówki (20%).

Brak obecności na więcej niż 2 zajęciach uniemożliwia ocenę wszystkich powyższych aspektów i może skutkować niezaliczeniem przedmiotu. Sytuacja ta nie dotyczy osób przebywających na urlopach zdrowotnych i posiadających IOS - w tych przypadkach formę zaliczenia zajęć ustala się indywidualnie.

Praktyki zawodowe

nie przewiduje się

Literatura

Literatura obowiązkowa (wybrane fragmenty):
- Zabytki kamienne i metalowe, ich niszczenie i konserwacja profilaktyczna pod red. Domasłowskiego Wiesława. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2011.
- Gradowski Michał. Dawne złotnictwo. Technika i terminologia. Warszawa: PWN, 1984.

Literatura uzupełniająca (wybrane fragmenty):
- Bylica Andrzej, Furmanek Waldemar, Walat Wojciech. Świat metali. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
- Gradowski Michał, Żygulski Zdzisław. Słownik uzbrojenia historycznego. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998 lub nowsze.
- Tomaszewska-Szewczyk Alina. Szkłem malowane. Problematyka konserwatorska emalierstwa. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2021.
- Krause Janusz. Zastosowanie taniny do stabilizacji procesów korozyjnych w zabytkowych obiektach żelaznych o minimalnym stopniu zachowania rdzenia metalicznego część 1, AUNC, Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo XIV, Nauki Humanistyczno-Społeczne, z.189, 1989, s.143-164.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1402-MKZ-M-4Z-SJ w USOSweb