Prowadzony w cyklach: 2025/26Z, 2026/27Z

Kod ISCED: 0222

Punkty ECTS: 3

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Sztuk Pięknych

Konwersatorium z okresów historii sztuki (średniowiecze) 1402-HS-KHS-Z

Poruszane zagadnienia:

1. Wprowadzenie w problematykę zajęć (wprowadzenie podstawowych pojęć)
2. Rzeźba gotycka a problem stanu zachowania
3. Rzeźba gotycka – potencjał badań archiwalnych
4. Rzemieślnik/artysta późnego średniowiecza i proces twórczy
5. Sztuka późnogotycka i znaczenie wzorców graficznych
6. Rzeźba gotycka jako przedmiot handlu – produkcja na skład, zamówienia, problem eksportu/importu
7. Rzeźba gotycka a konstrukty historyczno-artystyczne
8. Średniowieczna rzeźba w ruchu – wieloaspektowość funkcji
9. Późnośredniowieczne ośrodki produkcji rzeźbiarskiej – studium przypadku Torunia
10. Poliptyk fromborski i tryptyk św. Wolfganga (studium przypadku)
11. Późnośredniowieczne ośrodki produkcji rzeźbiarskiej – studium przypadku Mechelen
12. Rzeźba gotycka w nowożytności – wtórne konteksty
13. Trwałość średniowiecznych funkcji – wytwory produkcji dewocyjnej pocz. XX w.
14. Zajęcia terenowe (muzeum/kościół)
15. Zajęcia terenowe (muzeum/kościół)

W cyklu 2025/26Z:

Poruszane zagadnienia:

1. Wprowadzenie w problematykę zajęć (wprowadzenie podstawowych pojęć)
2. Rzeźba gotycka a problem stanu zachowania
3. Rzeźba gotycka – potencjał badań archiwalnych
4. Rzeźba gotycka a konstrukty historyczno-artystyczne
5. Sztuka późnogotycka i problem jej oryginalności
6. Rzemieślnik/artysta późnego średniowiecza i proces twórczy
7. Rzeźba gotycka jako przedmiot handlu – problem eksportu/importu
8. Późnośredniowieczne ośrodki produkcji rzeźbiarskiej – studium przypadku Torunia
9. Późnośredniowieczne ośrodki produkcji rzeźbiarskiej – studium przypadku Mechelen
10. Tryptyk św. Wolfganga (studium przypadku)
11. Tzw. poliptyk fromborski (studium przypadku)
12. Rzeźba gotycka w nowożytności – wtórne konteksty
13. Trwałość średniowiecznych funkcji – wytwory produkcji dewocyjnej pocz. XX w.
14. Zajęcia terenowe (muzeum/kościół)
15. Zajęcia terenowe (muzeum/kościół)

W cyklu 2026/27Z:

Jak w części ogólnej.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela (30 godz.): - uczestnictwo w zajęciach 30 godz. – 1 pkt. ECTS Czas (60 godz.) na pracę indywidualną studenta (2 ECTS): czytanie literatury na zajęcia - 35 godz. opracowanie pracy zaliczeniowej: szukanie i czytanie literatury do referatu– 15 godz., przygotowanie referatu – 10 godz. Razem 90 godzin - 3 punkty ECTS.

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Studentka/Student potrafi wskazać i omówić przykłady dzieł poszczególnych epok oraz ewolucję form artystycznych omawianych na zajęciach (K_W01, K_W09). W2: Studentka/Student zdobywa wiedzę na podstawie wielu źródeł informacji oraz potrafi porównywać, a także wartościować poszczególne argumenty, wywody badaczy. Rozumie konieczność interdyscyplinarnego podejścia do dzieł sztuki, stosowania różnych metod badawczych (K_W03, K_W04, K_W07). W3: Studentka/Student opisując i przeprowadzając analizy dzieł sztuki średniowiecznej stosuje odpowiednią terminologię fachową zaczerpniętą także z prac syntetycznych oraz szczegółowych, przedmiotów dyskusji problemowej na zajęciach (K_W11).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Studentka/Student potrafi w ramach przygotowań do zajęć i zgłębiania tematu sztuki średniowiecznej samodzielnie oraz refleksyjnie, krytycznie korzystać z wielu źródeł informacji, zdobywając tym samym własny, szeroki obraz epoki oraz poszczególnych zagadnień artystycznych (K_U01, K_U02, K_U03, K_U06, K_U07). U2: Studentka/Student potrafi rozpoznać najważniejsze, omawiane na zajęciach dzieła sztuki, zadatować je, określić twórców oraz sformułować na ich temat wypowiedź, w tym także na temat problematyki powiązanej z dziełami sztuki (K_U05). U3: Studentka/Student potrafi oprzeć swoją własną ustną lub pisemną wypowiedź na podstawie uważnego oglądu dzieł sztuki, zapoznania się z literaturą naukową i popularnonaukową oraz na podstawie dyskusji problemowej na zajęciach konwersatoryjnych (K_U08).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Studentka/Student dostrzega, że omawiane dzieła sztuki średniowiecznej mają wartość daleko wykraczającą poza ich wartość materialną. Traktuje dorobek artystyczny z szacunkiem. Wie, że zadaniem historyka sztuki jest również dokumentacja, opis, uprzystępnianie innym dorobku artystycznego, wyjaśnianie jego sensu i znaczenia (K_K01, K_K03). K2: Studentka/Student potrafi wziąć udział w dyskusji o omawianej sztuce średniowiecznej rzetelnie formułując własne argumenty oraz bezstronnie podchodząc do argumentacji osób mających inne zdanie. W sumienny oraz obiektywny sposób formułuje oraz przedstawia własne badania jak również zabiera głos w dyskusji problemowej (K_K02, K_K06, K_K07). K3: Studentka/Student korzysta z wielu podejść badawczych w historii sztuki. Rozumie potrzebę interdyscyplinarnego podejścia do analizy dzieł sztuki. Dostrzega poprzez własną, odpowiedzialną postawę szansę na powiększenie roli jaką w społeczeństwie odgrywają obiekty artystyczne (K_K04).

Koordynatorzy przedmiotu

Wiktor Binnebesel

Metody dydaktyczne

Wykład konwersatoryjny, dyskusja, pokaz, studium przypadku, referat, praca z tekstem, praca w grupie.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- studium przypadku
- referatu
- laboratoryjna

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Ogólna znajomość zjawisk w sztuce średniowiecznej.

Kryteria oceniania

1. Metody weryfikacji efektów uczenia się:

- Aktywność i udział w dyskusji podczas zajęć (W2, W3, U3, K2)

- Przygotowanie i prezentacja referatu (W1, W2, U1, U2, U3, K1, K3)

Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia jest obecność na zajęciach – dopuszczalne są maksymalnie 2 nieusprawiedliwione nieobecności.

2. Kryteria oceniania:

bdb: Bardzo wysoka aktywność podczas dyskusji na zajęciach. Bardzo dobre przygotowanie i zaprezentowanie referatu, charakteryzujące się dojrzałą i samodzielną analizą zabytku oraz biegłym posługiwaniem się literaturą i terminologią naukową.

db plus: Aktywny udział w dyskusjach. Bardzo dobre przygotowanie referatu, poprawna i wnikliwa analiza materiału badawczego oraz bardzo dobra znajomość literatury przedmiotu.

db: Aktywność na zajęciach na dobrym poziomie. Referat przygotowany w sposób staranny, spójny i logiczny, w oparciu o zalecaną literaturę naukową.

dst plus: Umiarkowana aktywność podczas zajęć. Referat przygotowany poprawnie, spełniający podstawowe wymogi merytoryczne i formalne.

dst: Sporadyczna aktywność. Referat przygotowany w sposób dostateczny, ujawniający pewne braki w analizie problemu lub literaturze, ale pozwalający na pozytywną ocenę efektów uczenia się.

ndst: Brak przygotowania i zaprezentowania referatu, brak aktywności na zajęciach lub rażące błędy merytoryczne uniemożliwiające uznanie osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:

Jan Białostocki, Sztuka XV wieku od Parlerów do Dürera, Warszawa 2010, s. 151 - 179 (Rozdział V o Obrazy graficzne i ich przekaz);

Wiktor Binnebesel, Badania proweniencyjne – losy późnogotyckiej rzeźby Madonny z Dzieciątkiem ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu, Rocznik Toruński, T. 49 (2022): Towarzystwo Miłośników Torunia/Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, s. 175–195;

Wiktor Binnebesel, Późnogotycka rzeźba Marii z Dzieciątkiem ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu – nierozpoznane dzieło warsztatów z Mechelen, „Rocznik Muzeum Okręgowego w Toruniu” T. 20 (2023): Muzeum Okręgowe w Toruniu, s. 55–68;

Wiktor Binnebesel, Późnogotycki tryptyk św. Wolfganga z toruńskiej fary staromiejskiej i prace konserwatorskie kierowane przez Conrada Steinbrechta w świetle nieznanej korespondencji, [w:] Studia Zamkowe, T. XI (2024), s. 101–119.

Fanny Cayron, Delphine Steyaert, Made in Malines. Les statuettes malinoises ou poupées de Malines de 1500–1540. Étude matérielle et typologique, (Scientia Artis Vol. 16) Bruxelles 2019

Monika Czapska, Od zamówienia do gotowego dzieła, czyli proces tworzenia rzeźby drewnianiej w średniowieczu, [w:] Święci orędownicy. Rzeźba gotycka na zamku w Malborku. Katalog wystawy [kat. wyst.], red. Monika Czapska, Malbork 2013, s. 147–163.

Tadeusz Dobrowolski, Życie, twórczość i znaczenie społeczne artystów polskich i w Polsce pracujących w okresie późnego gotyku (1440–1520). Z pogranicza historii, teorii i socjologii, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Józef Flik i Janina Kruszelnicka, Zbiory gotyckiej rzeźby i malarstwa Muzeum Okręgowego w Toruniu. Katalog, Toruń 1968 (wybrane hasła).

Grażyna Jurkowlaniec, Epoka nowożytna wobec średniowiecza. Pamiątki przeszłości, cudowne wizerunki, dzie-ła sztuki, (Monografie Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Seria humanistyczna), Wrocław 2008 (szczególnie Cz. I, s. 109-272).

Adam Labuda, Malarstwo – zleceniodawca – malarz. Gatunek, funkcje, konteksty, twórczości artystycznej, [w:] Malarstwo gotyckie w Polsce (Dzieje sztuki polskiej, T. II, cz. 3), T. 1: Synteza, red. Adam Labuda, Krystyna Secomska, Warszawa 2004, s. 17–68.

Jerzy Łoziński, Dzieło sztuki w "terenie", [w:] Wstęp do historii sztuki. Przedmiot - metodologia - zawód, Warszaw 1973, s. 107–127.

Mittelalterliche Skulpturen in Bewegung. Praymobil, hrsg. Michael Rief, Dagmar Preising, Petersberg 2025 (wybrane fragmenty).

Catheline Perier-D'Ieteren, Roland Recht, Art for export: enamels, alabasters and altarpieces, [w:] The Great Workshop. Pathways of Art in europe (5th–18th Centuries), red. Roland Recht, Brussels 2007, s. 118–133.

Literatura dodatkowa:

Wiktor Binnebesel, Późnogotycka rzeźba snycerska na dawnej ziemi chełmińskiej po 1466 roku, niepublikowana rozprawa doktorska, UMK w Toruniu, Toru 2025.

Literatura do opracowania prac zaliczeniowych:

dobrana indywidualnie do opracowywanego obiektu.

W cyklu 2025/26Z:

Jan Białostocki, Sztuka XV wieku od Parlerów do Dürera, Warszawa 2010, s. 151 - 179 (Rozdział V o Obrazy graficzne i ich przekaz);

Monika Czapska, Od zamówienia do gotowego dzieła, czyli procestworzenia rzeźby drewnianiejw średniowie-czu, [w:] Święci orędownicy. Rzeźba gotycka na zamku w Malborku. Katalog wystawy [kat. wyst.], red. Monika Czapska, Malbork 2013, s. 147–163.

Józef Flik i Janina Kruszelnicka, Zbiory gotyckiej rzeźby i malarstwa Muzeum Okręgowego w Toruniu. Katalog, Toruń 1968.

Jerzy Łoziński, Dzieło sztuki w "terenie", [w:] Wstęp do historii sztuki. Przedmiot - metodologia - zawód, Warszaw 1973, s. 107-127.

Literatura dodatkowa:

Wiktor Binnebesel, Późnogotycka rzeźba snycerska na dawnej ziemi chełmińskiej po 1466 roku, niepublikowana rozprawa doktorska, UMK w Toruniu, Toru 2025.

Literatura do opracowania prac zaliczeniowych:

dobrana indywidualnie do opracowywanego obiektu.

W cyklu 2026/27Z:

Jak w części ogólnej.

Uwagi

W cyklu 2025/26Z:

Zaliczenie
– obecność (maksymalnie 2 nieobecności)
– Aktywność podczas zajęć
– Przygotowanie i prezentacja referatu

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1402-HS-KHS-Z w USOSweb