Sztuka, architektura i wystroje w ujęciu historycznym starożytnośći wczesne chrześcijaństwo 1401-SA-St-1L-AW-SJ

https://moodle.umk.pl/course/view.php?id=9479

Zakres tematów:

1. PERIODYZACJA DZIEJÓW I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA KULTUROWA świata starożytnego na obszarze śródziemnomorskim

2. SZTUKA STAROŻYTNEGO EGIPTU - zarys chronologii, cechy i przmeiny stylu w malartiwe i rzeźbie wolno stojącej.
2a / ARCHITEKTURA FUNERALNA W STAROŻYTNYM EGIPCIE I JEJ WYPOSAŻENIE (w tym: charakterystyka eschatologii i rytu grzebalnego od Starego do Nowego Państwa. / Groby osób prywatnych i urzędników, ich wystrój i wyposażenie. / Pochówki faraonów)
2b / ARCHITEKTURA ŚWIĄTYNNA W STAROŻYTNYM EGIPCIE I JEJ WYPOSAŻENIE Świątynie bóstw – przestrzeń i rytuał / Świątynie w kulcie faraonów w okresie Nowego Państwa. / Case study: Teby.
2c / EGIPSKIE BUDOWNICTWO MIESZKALNE Domy prywatne – organizacja przestrzenna i wyposażenie.

3. ARCHITEKTURA I ORGANIZACJA PRZESTRZENI SPOŁECZNEJ W KULTURZE EGEJSKIEJ Materiały i techniki. / Kultura pałacowa Krety – architektura, ornamentyka, wystroje wnętrz - freski (Knossos). / Warowne cytadele mykeńskie – materiał, konstrukcja, funkcja, wystroje wnętrz - freski.

4. SZTUKA STAROŻYTNEJ GRECJI. Zarys historii cywilizacji. Zarys chronologii stylów w rzeźbie i malarstwie wazowym. Materiały, techniki, ornamentyka, porządki w architekturze.
4a / ARCHITEKTURA ŚWIĄTYNNA W KULTURZE GRECKIEJ. Sanktuaria – dyspozycja i funkcje (Olimpia i Delfy). / Case study: Ateny jako miasto idealne (architektura i urbanistyka). Case study: Pergamon.
4b / BUDOWNICTWO MIESZKALNE W STAROŻYTNEJ GRECJI. Rozwój przestrzenny / organizacja / wystroje i wyposażenie

5. BUDOWNICTWO ETRUSKÓW I JEGO ROLA DLA CYWILIZACJI STAROŻYTNEGO RZYMU. Świątynia w porządku toskańskim – materiał, konstrukcja, wystrój. / Grobowce, ich wystroje - freski, i wyposażenie (rzeźba nagrobna, dzieła rzemiosła).

6. SZTUKA STAROŻYTNEGO RZYMU. Periodyzacja dziejów Rzymu, charakterystyka kulturowa; instytucje publiczne z okresu Republiki, kult cesarski. Charakterystyka zdobyczy artystycznych (typy w rzeżbie wolnostojącej) oraz technicznych osiągnięć w architekturze.
6a / Geneza i forma rzymskiej architektury świątynnej
6b / RZYM – ORGANIZACJA PRZESTRZENNA 'WIECZNEGO MIASTA' W STAROŻYTNOŚCI
6c / RZYMSKA ARCHITEKTURA MIESZKALNA, JEJ WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE, w tym: typy architektury mieszkalnej w mieście i na wsi (insulae i wille) / Organizacja i wystrój domostwa w świetle rzymskiego obyczaju. / Posadzki. / Dekoracje ścienne (style pompejańskie w malarstwie ściennym).

7. CHRZEŚCIJAŃSKA SZTUKA PÓŹNOANTYCZNA I POANTYCZNA W RZYMIE. Przestrzenie sakralne cywilizacji wczesnego chrześcijaństwa (domus ecclesiae, katakumby i ich wystrój malarski, sarkofagi wczesnochrześcijańskie). / Architektura sakralna Rzymu po edykcie mediolańskim – bazyliki rzymskie. / Budowle Ziemi Świętej za Konstantyna Wielkiego). Konstantynopol jako Nowy Rzym. Rzym papsieki Rawenna cesarska w V wieku.

Efekty uczenia się - wiedza

Student: W1: Ma ogólną wiedzę z zakresu historii sztuki starożytnej, w stopniu podstawowym rozumie czynniki, warunkujące ich przemiany (myśl filozoficzna i estetyka, aspekty religijne i światopoglądowe, funkcje i in.) (K_W01). W2: Zna problematykę architektury, wystrojów i najważniejszych elementów wyposażenia wnętrz w ujęciu historycznym od starożytności do współczesności (K_W02). W3: Zna chronologogię sztuki starożytnej i jej najistotnijesze przejawy (rzeźba, malarstwo, rzemiosło artystyczne). W4: Rozumie zależność pomiędzy dyspozycją wnętrz a ich funkcją w architekturze w starożytności (K_W03).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Identyfikuje okresy i style w sztuce starożytnej (K_U02). U2: Rozpoznaje i datuje najważniejsze dzieła architektury i rzeźby starożytnej (K_U02). U3: Charakteryzuje dzieła sztuk plastycznych i rzemiosła w ich relacji do architektury, wystroju oraz w funkcji wyposażenia wnętrza (K_U02). U4: Wykorzystując wiedzę z zakresu historii sztuki potrafi zidentyfikować historyczne inspiracje we współczesnym designie (K_U03). U5: Jest zdolny zaadaptować wiedzę z dziejów sztuki do twórczego projektowania wystrojów wnętrz (K_U02, K_U07).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Ma świadomość doniosłości dziedzictwa kultury materialnej i jest zdolny czerpać z wiedzy o nim inspiracje do własnych działań twórczych (K_K05). K2: Jest zdolny do samodzielnego integrowania nabytej wiedzy oraz podejmowania w zorganizowany sposób nowych kompleksowych działań, także w warunkach ograniczonego dostępu do potrzebnych informacji (K_K08).

Koordynatorzy przedmiotu

Monika Jakubek-Raczkowska

Metody dydaktyczne

Zajęcia prowadzone są jako wykład informacyjny, uporządkowany w układzie chronologicznym. W obrębie epok materiał ułożony jest problemowo. Wykładowi towarzyszy prezentacja multimedialna (z wykorzystaniem fotografii, rysunków architektonicznych).

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Ogólna znajomość historii cywilizacji starożytnej na poziomie ponadpodstawowym.

Kryteria oceniania

Egzamin pisemny

Kryteria oceniania:
Próg zaliczenia 50%
1. Rozpoznawanie i datowanie dzieł na slajdach (K_U02) - 15 ilustracji. Obowiązuje datowanie do stulecia, w przypadku starożytnego Egiptu – do epoki.
2. Objaśnianie terminologii dotyczącej dziejów sztuki wraz ze wskazniem cywilizacji/epoki do której należą, wg wykładów oraz podanych opracowań słownikowo-encyklopedycznych] (K_W02; K_U01) - 15 terminów.
3. Przygotowanie krótkiego case study z zakresu związku współczesnego designu ze sztuką starożytną (K_W02; K_W03; K_U01; K_U02). Forma prezentacji ppt z opisem.

UWAGA: obecność na wykładach nie jest obowiązkowa, ALE za uczestnictwo na poziomie 80 procent, poświadczone wpisem na listę (dopuszczalne trzy nieobecności) będzie można uzyskać podwyższenie oceny o pół stopnia.

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

Literatura podstawowa

 BERNHARD M. L., „Historia starożytnej sztuki greckiej”, t. I–IV, Warszawa 1989–1993 (wybrane fragmenty).
 BOARDMAN J., „Sztuka grecka”, Toruń 1999.
 DOBROWOLSKI W. „Sztuka Etrusków“, Warszawa 1971.
 „Egipt. Świat faraonów”, red. R. SCHULZ, M. SEIDEL, Köln 2001.
 „In the light of Amarna – 100 Years of the Nefertiti Discovery”, Hg. F. SEYFRIED, Petersberg 2012.
 JASTRZĘBOWSKA E., „Sztuka wczesnochrześcijańska”, Warszawa 2008.
 „Konstantynopol Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyńskim”, red. M. J. LESZKO, T. WOLIŃSKA, Warszawa 2011.
 KOZAKIEWICZ S., Słownik terminologiczny sztuk pięknych (dowolne wydanie).
 LIPIŃSKA J., „Sztuka starożytnego Egiptu”, Warszawa 2008.
 MAZZOLENI D., „Domus: Wall painting in the Roman house”, Los Angeles 2004.
 OSTROWSKI J. A., „Starożytny Rzym. Polityka i sztuka”, Kraków 1999.
 PAPUCI-WŁADYKA E., „Sztuka starożytnej Grecji”, Kraków 2011 (rozdz. poświęcone architekturze i urbanistyce).
 PRESS L., „Budownictwo egejskie”, Warszawa 1986.
 RACHET G., Słownik cywilizacji egipskiej, Warszawa 1992
 RUTKOWSKI B., „Sztuka egejska”, Warszawa 1987.
 SADURSKA A., „Archeologia starożytnego Rzymu”, t. 1–2, Warszawa 1980.
 SADURSKA A., „Sztuka rzymska”, [w:] „Sztuka świata”, t. 2, Warszawa 1990, s. 211–305.
 TWARDECKI A., „Mały słownik sztuki starożytnej Grecji i Rzymu”, Warszawa 1998.
 VALAVANIS P. D., „Games and sanctuaries in ancient Greece: Olympia, Delphi, Isthmia, Nemea, Athens”, Los Angeles 2004, zwł. s. 20–161 (Olimpia), 162–266 (Delfy), 337–391 (Ateny).
 WUJEWSKI T., „Symbolika architektury greckiej”, Poznań 1995.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

 AMERY C., CURRAN B., „The lost world of Pompeii”, Los Angeles 2002.
 BOWE P., „Gardens of the Roman world”, Los Angeles 2004.
 „BUNTE GÖTTER: DIE FARBIGKEIT ANTIKER SKULPTUR“. Kat. Ausstellung der Staatlichen Antikensammlungen und Glyptothek München, 16. Dezember 2003 bis 29. Februar 2004, 15. Juni – 5. September 2004, Hg. V. BRINKMANN; R. WÜNSCHE, München 2004.
 CIECHANOWICZ J., „Rzym. Ludzie i budowle”, Warszawa 1989.
 GRASSNIK M. (Hg)., „Antike“, Kaiserslautern 1978 (materiał rysunkowy).
 ESCHEBACH H., „Pompeji: Erlebte antike Welt“, Leipzig 1984.
 FARIOLI R., „Ravenna romana e bizantina”, Ravenna 1977.
 FORTOVA-SAMALOVA P., VILIMKOVA M., „Das Aegyptische Ornament", Praha 1963.
 KEESLING K. M., „The votive statues of the Athenian Acropolis”, Cambridge 2003 [dostęp online: http://catdir.loc.gov/catdir/samples/cam041/2002073693.pdf]
 KEESLING K. M., „Patrons of Athenian Votive Monuments
of the Archaic and Classical Periods: Three Studies”, >Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens<, 74/3 (2005), s. 395-426 [dostęp Jstor]
 KOLB F., „Ideał późnoantycznego władcy. Ideologia i autoprezentacja”, Poznań 2008 (fragmenty związane z Konstantynem i Teodozjuszem).
 KRAUTHEIMER R., „Early Christian and Byzantine architecture”, Pelican History of Art 1965.
 „L'art egyptien au temps des Pyramides”, cat. exposition, Paris – Galeries Nationales du Grand Palais, 6 Avril–12 Juillet 1999, New York – The Metropolitan Museum Of Art, 16 Sept., Paris 1999.
 LESSING E., VARONE A., „Pompeii”, Paris 1996.
 MORRISON C. (red.), „Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641” (seria: Świat Bizancjum, t.1), Kraków 2007.
 MUSIAŁ D., „Świat grecki od Homera do Kleopatry”, Warszawa 2008
 OŻÓG M., „Kościół starożytny wobec świątyń i posągów bóstw”, Kraków 2009.
 PAUZANIASZ, „Wędrówki po Helladzie. W świątyni i w micie”, wstęp i komentarz J. NIEMIRSKA-PLISZCZYŃSKA, B. FILARSKA, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973.
 PAWŁOWSKA B., „Urbs sacra. Pielgrzymki i podróże religijne do Rzymu w starożytności chrześcijańskiej (IV-VII w.)”, Kraków 2007.
 „PERGAMON. PANORAMA DER ANTIKEN METROPOLE“, Hg. R. GRÜSSINGER et al., Petersberg 2011.
 SEAR F. „Roman architecture”, New York 1982.
 SIMON M., „Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa I–IV w.”, Warszawa 1992.
 ZANKER P., „August i potęga obrazów”, Poznań 1999.

NETOGRAFIA

 „The Ancient City of Athens”
http://www.stoa.org/athens/index.html
 Projekt „Partenon 3D”
http://www.dkv.columbia.edu/vmc/acropolis/index.html
 Projekt „Pergamon 3D”
http://www.pergamon.secondpage.de/index_en.html
 „Digital Roman Forum”
http://dlib.etc.ucla.edu/projects/Forum/
 „The Imperial Fora”
http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/imperialfora/imperialfora.html
 „Rome Reborn”
http://romereborn.frischerconsulting.com/
 „Byzantium 1200“
http://www.byzantium1200.com/index.html

WIĘCEJ MATERIAŁÓW CYFROWYCH DOSTĘNYCH JEST NA PLATFORMIE MOODLE

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1401-SA-St-1L-AW-SJ w USOSweb