Teoria prawa 1352-TP-4NJ

Materia wykładu poświęcona jest analizie teorii tworzenia, stosowania i wykładni prawa. Akt stosowania prawa jakim jest wyrok czy decyzja administracyjna jako efekt finalny praktycznie aplikowanych powyższych teorii, analizowany jest z uwzględnieniem rozumowań prawnych poprzedzających wydanie tego rodzaju aktu stosowania prawa. Omówieniu podlega więc proces szeroko rozumianej egzegezy prawa i rozstrzygania przypadków nieoczywistej subsumpcji stanu faktycznego pod normę prawną. Wykład ma dostarczyć studentowi narzędzia radzenia sobie w praktyce z sytuacjami tzw. luzów decyzyjnych. Najobszerniejszemu omówieniu podlega moment interpretacji normy prawnej jako najczęściej konfrontowany przez urzędnika problem związany z wydaniem decyzji administracyjnej.
Wykład rozpoczyna omówienie zagadnień podstawowych dla problematyki stosowania prawa w tym jego wykładni. Omówieniu podlega więc problem relacji norma prawna-przepis prawny w kontekście procesu formułowania normy indywidualno-konkretnej w ramach decyzji administracyjnej z uwzględnieniem różnic teorii klaryfikacyjnej i derywacyjnej wykładni (jako teorii najbardziej reprezentatywnych z punktu widzenia orzecznictwa sądów administracyjnych). W ramach ogólnej analizy problematyki zagadnień prawnych ujawniających się w ramach formułowania decyzji administracyjnej podejmowany jest również problem rozważań walidacyjnych i ocena w jakim zakresie proces stosowania prawa ma cechy subsumpcji a w jakim jest to proces dyskursywny (argumentacyjny).
W ramach problematyki podmiotów dokonujących wykładni, omówieniu podleją: wykładnia autentyczna, wykładnia legalna, wykładnia operatywna oraz wykładnia doktrynalna.
Szczegółowa charakterystyka dyrektyw wykładni przeprowadzona jest w ramach przyjętego podziału wykładni na wykładnię sensu stricto oraz wykładnię sensu largo. W ramach tej pierwszej omówieniu podlegają: dyrektywy wykładni językowej, wykładni systemowej, wykładni funkcjonalnej. Przyjęta kolejność wynika z paradygmatycznej dla praktyki zasady pierwszeństwa wykładni językowej oraz subsydiarności wykładni systemowej i funkcjonalnej.
Omówienie dyrektyw interpretacyjnych należących do reguł wykładni sensu stricto zamyka prezentacja kwestii związanych z zasadami stosowania wykładni literalnej, rozszerzającej i zwężającej oraz szersza problematyka językowa ujawniająca się w związku ze stosowaniem tekstu prawnego (tj. problem definicji w prawie, rozróżnienia typu regulacji pranej z uwagi na jej miejsce w akcie pranym, gałęzi prawa, systemie prawnym).
Zagadnienie dyrektyw wykładni sensu largo, obejmie przede wszystkim rozwiązywanie problemów ze stosowaniem reguł wnioskowań prawniczych ( np. analogii, argumentum a contrario ) oraz dyrektyw kolizyjnych ( lex superior, lex posteriori, lex specialis ) czyli przede wszystkim problematykę eliminacji luk w prawie oraz potencjalnej czy faktycznej sytuacji podpadania stanu faktycznego pod więcej niż jedną normę.
Wykład kończy problematyka domniemań interpretacyjnych, która obejmuje domniemanie zgodności norm z konstytucją, domniemanie zgodności normy niższego rzędu z normą hierarchicznie wyższą, domniemanie racjonalności prawodawcy oraz reguły typu in dubio.Wykład rozpoczyna się od omówienia głównych kierunków filozofii prawa tj. pozytywizmu prawniczego ,normatywizmu i analitycznej filozofii prawa oraz zasadniczo odmiennych od tych kierunków, szkół prawa natury i realizmu prawniczego. Wykład obejmuje również nieco mniej wpływowe z punktu widzenia ich aplikacji w określonych rozwiązaniach systemowych kierunki filozoficznoprawne: hermeneutykę prawniczą, integracyjną koncepcję prawa, argumentacyjną koncepcję prawa i historyczną szkołę prawa. W ramach analizy kierunków filozoficznoprawnych przedstawiana jest również szeroko rozumiana zależność pomiędzy rozwojem myśli filozoficznej i jej źródłowość dla szkół folizoficznoprawnych. Dla współczesnej jurysprudencji najistotniejszymi będą kantyzm, heglizm i hermeneutyka. W ramach najistotniejszych zagadnień z zakresu filozofii polityki na wykładzie omawiana jest szeroko oś różnicy jakie dla tworzenia prawa stanowi opozycja myśli liberalnej i komunitarystycznej (republikańskiej) oraz możliwe koncepcje idei rządów prawa oraz istotność faktycznej realizacji jej standardów.
W ramach analizy podstawowych zagadnień teoretycznoprawnych omawiane są na wykładzie:koncepcje stosowania prawa, teoria precedensu, klasyczna i postklasyczna koncepcja procesu; rozwój alternatywnych wobec procesu sądowego form wymiaru sprawiedliwość. W ramach teorii wykładni podejmowana jest problematyka: zasad prawa, konstytucyjności prawa, aktywizmu w interpretacji.

Literatura podstawowa:
L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006 lub następne wydania
Literatura uzupełniająca:
M. Zieliński, Wykładnia prawa.Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002
L. Leszczyński, Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy z orzecznictwa, Zakamycze 2004

Alternatywnym dla wskazanej literatury źródłem materii wykładu są notatki studentów obejmujące materię wykładu.

Alternatywnym dla wskazanej literatury źródłem materii wykładu są notatki studentów obejmujące materię wykładu.

Alternatywnym dla wskazanej literatury źródłem materii wykładu są notatki studentów obejmujące materię wykładu.

Alternatywnym dla wskazanej literatury źródłem materii wykładu są notatki studentów obejmujące materię wykładu.