Prawo międzynarodowe publiczne 1352-PMP-3NJ
Prawo międzynarodowe publiczne.
Rozdział I Podstawowe zagadnienia prawa międzynarodowego
§ 1. Społeczność międzynarodowa a prawo międzynarodowe
1. Pojęcie i skład społeczności międzynarodowej
2. Cechy charakterystyczne społeczności międzynarodowej
3. Społeczność międzynarodowa a wspólnota.
Uniwersalizm a regionalizm
§ 2. Pojęcie i istota prawa międzynarodowego
1. Definicja
2. Nazwa
3. Systematyka
4. Podstawa obowiązywania prawa międzynarodowego
5. Sankcje
§ 3. Prawo międzynarodowe a prawo wewnętrzne
1. Jedność czy odrębność. Monizm a dualizm
2. Stosunek prawa międzynarodowego do prawa wewnętrznego w praktyce międzynarodowej
3. Stosowanie umów międzynarodowych w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej
Rozdział II Zarys historii prawa międzynarodowego
§ 1. Starożytność
1. Typy historyczne prawa międzynarodowego
2. Bliski Wschód
3. Grecja
4. Chiny
5. Rzym
6. Poglądy na prawo międzynarodowe
§ 2. Średniowiecze
1. „Rodzina narodów chrześcijańskich”
2. Stosunki z państwami muzułmańskimi
3. Rozwój kontaktów międzynarodowych
4. Nauka prawa międzynarodowego
5. Nauka prawa międzynarodowego w Polsce
§ 3. Od średniowiecza do XVIII w.
1. Formowanie się nowego układu politycznego i „klasycznego” prawa międzynarodowego
2. Wojna trzydziestoletnia
3. Dalsze zmiany w prawie międzynarodowym
4. Nauka prawa międzynarodowego
§ 4. Wiek XIX i początek XX w.
1. Oddziaływanie rewolucji francuskiej
2. Kongres wiedeński
3. Doktryna Monroego
4. Ekspansja społeczności międzynarodowej
5. Ekspansja kolonialna
6. Traktat paryski
7. Inne zmiany polityczne
8. Rozwój współpracy międzynarodowej i prawa międzynarodowego
9. Konferencje haskie
10. Rozstrzyganie sporów. Rozkwit arbitrażu
11. Nauka prawa międzynarodowego
12. Nauka prawa międzynarodowego w Polsce
§ 5. Okres po pierwszej wojnie światowej
1. Pierwsza wojna światowa
2. Okres międzywojenny. Liga Narodów
3. Druga wojna światowa
4. Rozpad imperiów kolonialnych
5. Okres powojenny
6. Nauka prawa międzynarodowego
7. Nauka prawa międzynarodowego w Polsce
Rozdział III
Źródła prawa międzynarodowego
§ 1. Pojęcie źródeł prawa międzynarodowego
§ 2. Umowa międzynarodowa
1. Źródła prawa traktatów
2. Pojęcie i rodzaje umów międzynarodowych
3. Forma umów międzynarodowych
§ 3. Procedura zawierania umów międzynarodowych
1. Uwagi wstępne
2. Pełnomocnictwa
3. Ustalenie tekstu, umocowanie tekstu i podpisanie umowy
4. Parafowanie i podpisanie umowy
5. Zgoda państwa na związanie się umową
6. Ratyfikacja i wejście w życie
7. Przystąpienie do umowy
8. Wejście w życie umowy międzynarodowej
9. Rejestracja i publikacja umów
10. Zastrzeżenia
11. Typowe klauzule występujące w umowach międzynarodowych
§ 4. Obowiązywanie, przestrzeganie i moc obowiązująca umów międzynarodowych
1. Obowiązywanie umów w czasie (ratione temporis) i przestrzeni (ratione loci)
2. Zakres obowiązywania pacta sunt servanda
3. Środki zabezpieczające wykonanie umów
4. Interpretacja umów międzynarodowych
5. Zakres mocy obowiązującej umów wobec państw trzecich
§ 5. Nieważność, wygaśnięcie i zawieszenie stosowania umów
1. Nieważność umów
2. Wygaśnięcie umowy
3. Wypowiedzenie umowy
4. Zawieszenie stosowania umowy
5. Wpływ wybuchu wojny na umowy międzynarodowe
§ 6. Zwyczaj międzynarodowy
1. Prawo zwyczajowe w katalogu źródeł prawa międzynarodowego
2. Uzasadnienie mocy obowiązującej prawa zwyczajowego
3. Element obiektywny: praktyka
4. Element subiektywny: akceptacja
5. Kurtuazja międzynarodowa (comitas gentium)
§ 7. Akty jednostronne
§ 8. Uchwały organów organizacji międzynarodowych
§ 9. Zasady ogólne prawa
1. Pojęcie
2. Praktyka MTS
3. Koncepcje doktrynalne
4. Charakterystyka zasad ogólna prawa
§ 10. Orzecznictwo sądów i trybunałów
§ 11. Doktryna
§ 12. Co nie jest źródłem prawa międzynarodowego?
§ 13. Kodyfikacja prawa międzynarodowego
1. Rozwój historyczny
2. Kodyfikacja prawa międzynarodowego po drugiej wojnie światowej
3. Następstwa kodyfikacji
Rozdział IV Podmioty prawa międzynarodowego
§ 1. Pojęcie podmiotowości w prawie międzynarodowym
1. Dyskusja dotycząca podmiotowości
2. Pojęcie podmiotowości
3. Podmiotowość a suwerenność
4. Podmiotowość pierwotna i wtórna
5. Podmiotowość a zdolność prawna
§ 2. Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego
1. Elementy składowe i istota państwa
2. Powstawanie i upadek państw. Zagadnienie sukcesji
§ 3. Rodzaje państw z uwagi na ich strukturę
1. Państwa jednolite
2. Państwa złożone
3. Palestyna
4. ZSRR
5. Wspólnota Niepodległych Państw
6. Wspólnota Narodów (brytyjska)
§ 4. Rodzaje państw ze względu na ograniczenie zdolności do czynności prawnych w stosunkach międzynarodowych
1. Państwa zależne
2. Minipaństwa
3. Państwa trwale neutralne
§ 5. Inne podmioty prawa międzynarodowego
1. Podmiotowość narodu
2. Podmiotowość organizacji międzynarodowych
3. Podmiotowość Stolicy Apostolskiej
4. Podmiotowość osób fizycznych i prawnych
§ 6. Uznanie międzynarodowe
1. Pojęcie i formy uznania
2. Uznanie państwa
3. Uznanie rządu
4. Uznanie za stronę wojującą i za powstańców
5. Uznanie za naród
§ 7. Odpowiedzialność międzynarodowa państwa
1. Pojęcie
2. Dwie koncepcje odpowiedzialności
3. Odpowiedzialność za delikt (responsibility)
4. Przesłanki wyłączające bezprawność
5. Formy odpowiedzialności
6. Odpowiedzialność za konsekwencje czynów niestanowiących naruszenia prawa (liability)
Rozdział V Organy państwa w����stosunkach międzynarodowych
§ 1. Uwagi wstępne
§ 2. Organy wewnętrzne
1. Głowa państwa
2. Parlament
3. Rząd i szef rządu (premier)
4. Minister i ministerstwo spraw zagranicznych
§ 3. Organy zewnętrzne
1. Stałe przedstawicielstwa dyplomatyczne
2. Misje specjalne
3. Przedstawicielstwa handlowe
4. Przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych
5. Urzędy konsularne
6. Misje wojskowe
§ 4. Stosunki dyplomatyczne
1. Normy regulujące stosunki dyplomatyczne
2. Ustanowienie stosunków dyplomatycznych
3. Funkcje misji dyplomatycznej
4. Klasy szefów misji i zagadnienie precedencji
5. Personel misji dyplomatycznej
§ 5. Przywileje i immunitety dyplomatyczne
1. Pojęcie przywilejów i immunitetów
2. Podstawa przywilejów i immunitetów dyplomatycznych
3. Przywileje i immunitety misji
4. Przywileje i immunitety osobowe
§ 6. Obowiązki przedstawicieli dyplomatycznych wobec państwa przyjmującego
§ 7. Korpus dyplomatyczny
§ 8. Koniec misji dyplomatycznej
§ 9. Stosunki konsularne
1. Normy regulujące stosunki konsularne
2. Ustanowienie stosunków konsularnych. Początek i koniec funkcji konsularnych
3. Funkcje konsularne
4. Immunitety i przywileje konsularne
5. Immunitety i przywileje placówki
6. Immunitety i przywileje osobowe
7. Klasy szefów placówek konsularnych. Korpus konsularny
8. Konsulowie zawodowi i honorowi
Rozdział VI Terytorium w����prawie międzynarodowym
§ 1. Wprowadzenie
1. Pojęcie terytorium
2. Rodzaje terytoriów
§ 2. Terytorium państwowe
1. Znaczenie terytorium państwowego
2. Istota prawna terytorium państwowego
3. Skład terytorium państwowego
4. Ochrona integralności terytorialnej państwa w prawie międzynarodowym
§ 3. Zwierzchnictwo terytorialne
1. Pojęcie i istota zwierzchnictwa terytorialnego
2. Obowiązki wynikające ze zwierzchnictwa terytorialnego
§ 4. Szczególne ograniczenia wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego
1. Serwituty
2. Demilitaryzacja i neutralizacja terytorium
3. Bazy wojskowe
4. Dzierżawa
5. Tranzyt
§ 5. Nabycie i utrata terytorium państwowego
1. Tytuł do terytorium
2. Zasady podstawowe
3. Nabycie terytorium (tytuły do terytorium)
4. Utrata terytorium
§ 6. Granice
1. Pojęcie i rodzaje granic
2. Delimitacja granicy państwowej
3. Demarkacja granicy państwowej
4. Administracja granicy państwowej
5. Nienaruszalność granic
§ 7. Kształtowanie się granic polski po drugiej wojnie światowej
1. Granica wschodnia
2. Granica polsko-niemiecka
3. Granica polsko-czeska i polsko-słowacka
§ 8. Rzeki międzynarodowe
1. Pojęcie rzeki międzynarodowej
2. Swoboda żeglugi
3. Umowy międzynarodowe dotyczące rzek
4. Inne sposoby wykorzystania rzek międzynarodowych
§ 9. Międzynarodowe prawo morza
1. Wprowadzenie
2. Obszary morskie wchodzące w skład terytorium państwowego
3. Obszary morskie podlegające ograniczonej jurysdykcji lub suwerenności państwa nadbrzeżnego
4. Obszary morskie poza granicami jurysdykcji państwowej
5. Międzynarodowe cieśniny i kanały morskie
6. Pojęcie międzynarodowego kanału morskiego
§ 10. Obszary podbiegunowe
1. Arktyka
2. Antarktyka
§ 11. Przestrzeń powietrzna
1. Wolność żeglugi powietrznej przed pierwszą wojną światową
2. Zasada całkowitego i wyłącznego zwierzchnictwa państwowego
3. Status prawny przestrzeni powietrznej
4. Międzynarodowa żegluga powietrzna
5. Reżim prawa międzynarodowego prywatnego
6. Reżim bezpieczeństwa lotów cywilnych
§ 12. Przestrzeń kosmiczna
1. Status prawny przestrzeni kosmicznej
2. Granice przestrzeni kosmicznej
3. Reżim odpowiedzialności za szkody kosmiczne
4. Problemy prawne wykorzystania sztucznych satelitów Ziemi
5. COPOUS
Rozdział VII Ludność w����prawie międzynarodowym
§ 1. Uwagi wstępne
§ 2. Obywatelstwo
1. Pojęcie i znaczenie obywatelstwa
2. Nabycie i utrata obywatelstwa
3. Podwójne lub wielorakie obywatelstwo i bezpaństwowość
4. Uchodźstwo
§ 3. Cudzoziemcy
1. Dopuszczenie i pobyt cudzoziemców na terytorium innego państwa
2. Prawa i obowiązki cudzoziemców
§ 4. Azyl terytorialny (polityczny) i dyplomatyczny
§ 5. Ekstradycja
Rozdział VIII Międzynarodowa ochrona praw człowieka (osobny przedmiot w ramach studiów - niewymagany na potrzeby egzaminu z prawa międzynarodowego publicznego)
§ 1. Antecedencje
§ 2. Międzynarodowy system ochrony praw człowieka
§ 3. Zasada poszanowania praw człowieka w Karcie Narodów Zjednoczonych
§ 4. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
§ 5. Międzynarodowe pakty praw człowieka
§ 6. Traktaty antydyskryminacyjne i sektorowe
§ 7. Inne traktaty powiązane z ochroną praw człowieka
§ 8. Kontrola przestrzegania praw człowieka w systemie ONZ
§ 9. Kontrola przestrzegania praw człowieka w regionalnych systemach ochrony
1. Europejski system ochrony praw człowieka
2. Międzyamerykański system ochrony praw człowieka
3. Afrykański system ochrony praw człowieka
Rozdział IX Organizacje międzynarodowe
§ 1. Pojęcie i rodzaje organizacji międzynarodowych
1. Podział organizacji na rządowe i pozarządowe
2. Struktura międzynarodowych organizacji rządowych
3. Organizacje wyspecjalizowane ONZ
§ 2. Międzynarodowe organizacje międzyrządowe
1. Rozwój historyczny
2. Podmiotowość prawnomiędzynarodowa
3. Funkcje organizacji międzyrządowych
12 Spis treści
§ 3. Uchwały podejmowane przez organy międzynarodowych organizacji międzyrządowych
1. Charakter prawny uchwał
2. Rodzaje uchwał
§ 4. Organizacja Narodów Zjednoczonych
1. Karta Narodów Zjednoczonych
2. Cele i zasady Narodów Zjednoczonych
3. Członkostwo w ONZ
4. Organy ONZ
5. Podział kompetencji między Zgromadzenie Ogólne i Radę Bezpieczeństwa
6. Sankcje
7. Pokojowe operacje ONZ
8. Układy i organizacje regionalne
9. Funkcje Rady Gospodarczo-Społecznej
10. Status konsultacyjny organizacji pozarządowych
11. Terytoria powiernicze i obszary niesamodzielne
12. Funkcje Sekretarza Generalnego ONZ
13. Funkcjonariusze ONZ
14. Siedziba i finanse ONZ
§ 5. Międzynarodowe organizacje rządowe poza systemem ONZ
1. Organizacje współpracy politycznej i wojskowej
2. Europejskie organizacje regionalne
3. Pozaeuropejskie organizacje regionalne
4. Inne organizacje regionalne
Rozdział X Pokojowe rozwiązywanie sporów międzynarodowych
§ 1. Uwagi terminologiczne
§ 2. Pojęcie i podział sporów międzynarodowych
1. Definicja sporu i konfliktu międzynarodowego
2. Rodzaje sporów międzynarodowych
§ 3. Środki pokojowego rozwiązywania sporów
1. Podział środków załatwiania sporów
2. Rokowania bezpośrednie (negocjacje)
3. Dobre usługi i mediacja
4. Komisje badań
5. Koncyliacja
§ 4. Sądy międzynarodowe
1. Rozwój historyczny arbitrażu; powstanie STSM i MTS
2. Arbitraż międzynarodowy
3. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości
4. Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza
§ 5. Stałe sądy regionalne
§ 6. Rozwiązywanie sporów w świetle statutów i praktyki organizacji międzynarodowych
1. Rozwiązywanie sporów w świetle Karty Narodów Zjednoczonych
2. Rozwiązywanie sporów w innych organizacjach międzynarodowych
3. Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych
§ 7. Środki przymusu niebędące wojną
Rozdział XI Prawo konfliktów zbrojnych
§ 1. Wojna, konflikt zbrojny, użycie siły, agresja
§ 2. Zakaz użycia siły zbrojnej w rozwoju historycznym
1. Doktryna wojny sprawiedliwej
2. Pakt Ligi Narodów
3. Pakt paryski z 1928 r.
§ 3. Zakaz użycia siły zbrojnej we współczesnym prawie międzynarodowym
1. Karta Narodów Zjednoczonych i Deklaracja Zasad Prawa Międzynarodowego
2. Zasada nieinterwencji
3. Samoobrona indywidualna i zbiorowa
4. Definicja agresji (napaści)
§ 4. Ogólne zagadnienia prawa wojennego (ius in bello)
1. Cechy szczególne prawa wojennego
2. Rozwój historyczny prawa wojennego
3. Zakres mocy obowiązującej prawa wojennego
4. Rozpoczęcie wojny
5. Porozumienia między państwami wojującymi
6. Mocarstwa opiekuńcze
7. Organizacje Czerwonego Krzyża
8. Jeńcy
9. Ranni i chorzy
10. Ochrona ludności cywilnej
11. Zakończenie wojny i likwidacja skutków wojny
12. Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne i inne naruszenia prawa międzynarodowego
§ 5. Wojna lądowa
1. Siły zbrojne uczestniczące w wojnie lądowej
2. Metody i środki walki
3. Okupacja wojenna
§ 6. Wojna morska
1. Odrębności wojny morskiej
2. Metody i środki wojny
3. Prawo łupu
4. Kontrabanda wojenna
§ 7. Wojna powietrzna
§ 8. Konflikty zbrojne niemające charakteru międzynarodowego
1. Rozwój historyczny
2. Konwencje genewskie z 1949 r.
3. Drugi Protokół dodatkowy z 1977 r.
4. Umiędzynarodowione konflikty wewnętrzne
14 Spis treści
§ 9. Neutralność wojenna
1. Pojęcie neutralności wojennej
2. Prawa i obowiązki państw neutralnych
3. Neutralność wojenna w świetle Karty Narodów Zjednoczonych
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne podające
- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
Metody dydaktyczne poszukujące
- giełda pomysłów
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
1. Wykład kończy się egzaminem pisemnym w wyznaczonym terminie.
2. Egzamin jest z materii przedstawianej na wykładzie przez prowadzącego oraz na podstawie treści podręcznika Prawo Międzynarodowe Publiczne, R. Bierzanek, J. Symonides, M. Balcerzak., M. Kałduński (Wolters Kluwers)
3. Test jednokrotnego wyboru (obecność obowiązkowa – egzamin odbywa się na terenie WPiA):
Pytań 21
0-10 – ndst.
11-13 =3.0
14-15 = 3.5
16-17 = 4.0
18- 19 = 4.5
20-21 =5
4. Ćwiczenia zaliczane są na podstawie a) obecności b) aktywności
5. Na ćwiczeniach obecność jest obowiązkowa. Do ich zaliczenia należy być na co najmniej 2 z 3 spotkań.
6. Aktywność studentów polega w szczególności na wybraniu, przygotowaniu oraz przedstawieniu kazusu (sprawa MTS)
Literatura
Na wykład:
Prawo Międzynarodowe Publiczne, R. Bierzanek, J. Symonides, M. Balcerzak., M. Kałduński (Wolters Kluwers)
Na ćwiczenia:
Dowolny podręcznik (np. Prawo Międzynarodowe Publiczne, R. Bierzanek, J. Symonices (Wolters Kluwe) Wyd. 7 lub nowsze.) omawiający pokojowe sposoby rozwiązywania sporów w prawie międzynarodowym
Referat do przygotowania nt. orzeczenia STSM/MTS (lista spraw dostępna na stronie: https://www.icj-cij.org/en/contentious-case
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: