Prawa człowieka 1351-PCZ-4SJ

WYKŁAD (wykaz zagadnień):

1. ZAGADNIENIA WSTĘPNE
- pojęcie praw człowieka, ich rola i miejsce w systemie prawa; źródło materialne – godność; geneza i historia praw człowieka do II WW (w tym koncepcje filozoficzne, przejście od konceptualizacji do normatywizacji na poziomie prawa krajowego i międzynarodowego); Liga Narodów, MOP

2. WSPÓŁCZNESNA KONCEPCJA PMPCZ (PO II WW)
- powstanie ONZ + KNZ + PDPC + pierwsze traktaty
- powstanie organizacji regionalnych
- przełamanie zasady samowładności i całowładności państwa, zobowiązania erga omnes, brak zasady wzajemności zobowiązań
- prawa człowieka jako dział prawa międzynarodowego publicznego, obok działów pokrewnych: prawo humanitarne i międzynarodowe prawo karne

3.ORGANIZACJE MIĘDZYNARODOWE I SYSTEM OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA – ZAGADNIENIA INSTYTUCJONALNE
- ONZ
- Regionalne
- UE

4. ŹRÓDŁA FORMALNE PRAW CZŁOWIEKA
- w systemie prawa międzynarodowego publicznego (zwyczaj, jus cogens, traktaty, soft law)
- w systemie prawa UE
- w systemie prawa krajowego

5. KONSTRUKCJA NORMATYWNA MIĘDZYNARODOWO CHRONIONYCH PRAW CZŁOWIEKA i JEJ EWOLUCJA
- normy a zobowiązania
- podmioty zobowiązane i uprawnione z tytułu praw człowieka
- treść zobowiązań (zakres przedmiotowy)
- systematyka praw człowieka (rodziny/generacje itd.)
- rodzaje zobowiązań: negatywne, pozytywne, proceduralne / obowiązek poszanowania, ochrony i wypełniania (protect/respect/fulfill)

6. ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNOMIĘDZYNARODOWA

7. GWARANCJE PROCEDURALNE W SYSTEMIE ONZ

8. GWARANCJE PROCEDURALNE W SYSTEMIE RE

9. GWARANCJE PROCEDURALNE W SYSTEMIE UE

10. ZOBOWIĄZANIA MIĘDZYNARODOWE W DZIEDZINIE PRAW CZŁOWIEKA A KRAJOWY PORZĄDEK PRAWNY
- zasada subsydiarności
- wpływ na stanowienie i stosowanie prawa krajowego
- wykonywanie wyroków
- implementacja zalecań z uwag końcowych Komitetów ONZ itp.

11. ZASADY OGÓLNE (PODSTAWOWE) PMPCZ
- zasada uniwersalizmu a regionalizm
- zasady niepodzielności, współzależności i wzajemnego powiązania praw człowieka
- zasada równości i niedyskryminacji
- zasada solidarności

12. MEOTDY WYKŁADNI (INTERPRETACJI) TRAKTATÓW PRAW CZŁOWIEKA
- metody klasyczne z VCLT
- metody specyficzne wykładni traktatów praw człowieka: pojęcia autonomiczne, wykładania ewolucyjna (living instrument), in dubio pro homine, zasada skuteczności praw człowieka

13. GRANICE WYMAGALNOŚCI PRAW CZŁOWIEKA
- zastrzeżenia
- wyjątki ex definitione
- derogacja
- klauzule limitacyjne (w tym koncepcja marginesu swobody oceny państwa)

14. PRAWNOMIĘDZYNARODOWA OCHRONA VOULNERABLE GROUPS

15. WYBRANE AKTUALNE PROBLEMY PRAW CZŁOWIEKA

ĆWICZENIA:
Znajomość uniwersalnego i europejskiego systemu ochrony praw człowieka. Omówienie poszczególnych praw i wolności, ze szczególnym uwzględnieniem systemu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz orzecznictwa ETPCz.

Całkowity nakład pracy studenta

4 pkt ECTS = 120 godzin pracy W tym: - godziny kontaktu (wykład) - 30 h - ćwiczenia -15 h - godziny kontaktowe konsultacje, zaliczenie i egzamin – 5 h - praca własna studenta (czytanie wskazanej literatury, analiza wybranych dokumentów i orzecznictwa - 40 h - przygotowanie do egzaminu i zaliczenia- 30 h.

Efekty uczenia się - wiedza

W zakresie wiedzy: - pogłębiona wiedza o przedmiocie i specjalistycznej terminologii z zakresu prawa międzynarodowego praw człowieka oraz świadomość jego roli i znaczenia dla właściwego wykonywania zawodu prawnika K_W01 - pogłębiona wiedza o zasadach organizacji i funkcjonowania organizacji międzynarodowych, których zadaniem jest ochrona i zapewnienie poszanowania praw człowieka; wiedza o instytucjonalnych, normatywnych i proceduralnych elementach systemów ochrony praw człowieka K_W02 - pogłębiona wiedza o specyfice traktatów praw człowieka, specyfice stosunków prawnych zachodzących między różnymi podmiotami w skali państwowej i międzynarodowej, a także o wpływie standardów praw człowieka (traktatów, soft law i orzecznictwa) na prawo i praktykę krajową K_W03 - dogłębna znajomość znaczenia różnorodnych instytucji i konstrukcji prawnych oraz terminologii stosowanej w prawie międzynarodowym praw człowieka oraz znajomość rodzajów wykładni norm prawnych należących do prawa międzynarodowego (w tym prawa międzynarodowego praw człowieka) K_W04 - pogłębiona wiedza o jednostce jako o podmiocie systemu ochrony praw człowieka K_W05

Efekty uczenia się - umiejętności

W zakresie umiejętności: - umiejętność wykorzystania pogłębionej wiedzy teoretycznej do wnikliwego i krytycznego analizowania konkretnych przykładów naruszeń praw człowieka K_U02 - umiejętność stosowania standardów praw człowieka do interpretacji prawa krajowego (z zakresu różnych gałęzi prawa) oraz oceny rozstrzygnięć organów krajowych K_U05 - umiejętność wykorzystywania zdobytej wiedzy do krytycznej analizy dylematów pojawiających się w pracy zawodowej i do samodzielnego ich rozstrzygania K_U06 - umiejętność samodzielnego doskonalenia nabytej wiedzy i umiejętności oraz rozszerzania ich o wymiar interdyscyplinarny, aby w sposób profesjonalny wykonywać pracę zawodową K_U13

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

W zakresie kompetencji społecznych: - umiejętność identyfikacji problemów moralnych i dylematów etycznych związanych z wykonywaniem zawodu i rozstrzygania ich zgodnie ze standardami praw człowieka K_K03

Koordynatorzy przedmiotu

Julia Kapelańska-Pręgowska
Piotr Sadowski

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Kryteria oceniania

EGZAMIN
TEST składający się z 2 części:
1) Pytania jednokrotnego wyboru – 10 pytań, po 1 pkt
2) Pytania otwarte i półotwarte – 5 pytań (od 1 do 3) pkt

W sumie do uzyskania 20 pkt
Poniżej 50% - ndst
50%- 10 pkt – dst
60% - 12 pkt – dst+
70% - 14 pkt – db
80% - 16 pkt – db+
90% - 18 pkt - bdb

K_W01, K_W02, K_W03, K_W04, K_W05

ĆWICZENIA - zaliczenie na podstawie różnych form aktywności na zajęciach: udział w dyskusji, przygotowanie do zajęć, rozwiązywanie kazusów, moot courts.

Praktyki zawodowe

Brak.

Literatura

Literatura podstawowa:
- Gronowska B., Jasudowicz T., Balcerzak M., Lubiszewski M., Mizerski R., Prawa człowieka i ich ochrona, Toruń 2010;
- Balcerzak M., Podstawy międzynarodowej ochrony praw człowieka. Zarys wykładu z materiałami źródłowymi, Toruń 2017;
- Balcerzak M., Q&A. Międzynarodowa ochrona praw człowieka. Przed egzaminem, Warszawa 2025 (Wolters Kluwer)

Literatura dodatkowa:
- Brzozowski W., Krzywoń A., Wiącek M. (red.), Prawa człowieka, wyd. 2, Warszawa 2019.
- Orzeszyna K., Skwarzyński M., Tabaszewski R., Prawo międzynarodowe praw człowieka, wyd. 2, Warszawa 2022;
- Nowicki M.A., Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do EKPC, Kraków 2017;
- Garlicki L. (red.), Komentarz do Konwencji o Ochronie Podstawowych Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Warszawa 2011;
- Balcerzak M., Sykuna S. (red.), Leksykon praw człowieka, Warszawa 2010;
- Jasudowicz T., Bartoszewicz J., Fordoński R. (red.), Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach polskich, Olsztyn 2012;
- Gronowska B., Europejski Trybunał Praw Człowieka - w poszukiwaniu efektywnej ochrony praw jednostki, Toruń 2011;

Dokumenty:
- Międzynarodowa ochrona praw człowieka. Wybór źródeł, oprac. M. Balcerzak, Toruń 2007;
- Prawa człowieka. Wybór dokumentów międzynarodowych, oprac. B. Gronowska, T. Jasudowicz, C. Mik, Toruń 1999.

Wyroki:
- Europejski Trybunał Praw Człowieka – HUDOC;
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - CURIA.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1351-PCZ-4SJ w USOSweb