Państwo prawa w pigułce – perspektywa historyczno-prawna 1300-PPP-1FS

Szczegółowy przebieg zajęć:

1/ Wprowadzenie organizacyjne. Zagadnienia wstępne. Wprowadzenie terminologiczne: pojęcie „państwo prawa”, „państwo praworządne”, „Rechtstaat”, „rule of law” – 2 godz.
2/ Filozoficzne korzenie koncepcji podległości organów władzy prawu. Charakterystyka anglosaskiego pojmowania państwa prawa – rule of law – 2 godz.
3/ Ukształtowanie zasad trójpodziału władzy – między Sieyes a Montesquieu, i mechanizmów odpowiedzialności władzy – 2 godz.
4/ Ukształtowanie i ewolucja teorii państwa prawa w XIX w. Niemczech. Kryzys państwa praworządnego. Koncepcje alternatywne w dobie nazizmu niemieckiego. – 2 godziny
5/ Wzrost popularności teorii niepozytywistycznych po II Wojnie Światowej. Pozytywizacja praw człowieka i obywatela w systemach krajowych (m.in. przykład RFN), regionalnych (Rada Europy, Europejska Konwencja Praw Człowieka, UE) i globalnych – wybrane zagadnienia – 2 godz.
6/ Wybrane komponenty w zakresie instytucjonalnych gwarancji praworządności – rozwój sądownictwa administracyjnego w zarysie historycznym – 2 godz.
7/ Konstytucjonalizm i zasada konstytucyjności aktów prawnych. Modele sądownictwa konstytucyjnego. Judicial review i europejskie kontynentalne sądownictwo konstytucyjne – 3 godz.
8/ Zasada demokratycznego państwa prawnego w Konstytucji RP i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Skarga konstytucyjna – 2 godz.
9/ Inne gwarancje konstytucyjne: prawo petycji, działalność ombudsmanów, parlament europejski a zasada praworządności – 2 godz.
10/ Współczesne zagrożenia, z którymi mierzy się państwo prawa w ujęciu otwartej dyskusji - 1 godz.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Wykład tradycyjny - godziny kontaktowe - 20 godz. 2. Kontakt z wykładowcą, zapoznawanie się ze źródłami udostępnianymi przez wykładowcę, zaliczenie – 10 godz. 3. Przygotowanie do testu zaliczeniowego / przygotowanie zadań zaproponowanych przez wykładowcę, lektura samodzielna, powtarzanie materiału - 20 godz. Łącznie 2 punkty ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

WIEDZA: W01: 1. Student ma podstawową wiedzę z zakresu historii ewolucji koncepcji praworządności i jej obecności w nowoczesnym konstytucjonalizmie od końca XVIII po wiek XXI., i rozumie wpływ tych tej koncepcji na kształt polityczno-ustrojowy dzisiejszej Europy i Stanów Zjednoczonych (S1A_W01) W09: 2. Student ma uporządkowaną wiedzę o elementach teorii koncepcji praworządności: klauzuli państwa prawnego, zasadzie demokratyzmu, gwarancjach instytucjonalnych zasady praworządności, jak badanie konstytucyjności aktów prawnych, w tym kontekście - o elementach sądownictwa konstytucyjnego, i administracyjnego w ich historycznej ewolucji (S1A_W09)

Efekty uczenia się - umiejętności

UMIEJĘTNOŚCI: U01: 1. Student potrafi samodzielnie wskazać praktyczne dylematy zasady praworządności w drodze interpretacji tekstu źródłowego na wybranych przykładach (teksty doktryny, akty prawne, przykłady orzecznictwa). Student potrafi, wykorzystując wiedzę teoretyczną, wskazać kluczowe cechy realizacji zasady praworządności w akcie konstytucyjnym. (S1A_U01) U02: 2. Student zdobywa umiejętność przestrzennej orientacji w elementach realizacji koncepcji praworządności na gruncie ustrojowym, rozpoznaje współzależności między tymi elementami, uzyskuje umiejętność ich niepogłębionej analizy oraz rozpoznawania zagrożeń praworządności. (S1A_U08)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

KOMPETENCJE SPOŁECZNE: K01: 1. Student ma świadomość poziomu swojej wiedzy, rozumie konieczność doskonalenia swojej wiedzy teoretycznej i umiejętności. (S1A_K01) K06: 2. Student wie, w jaki sposób doskonalić własną wiedzę poprzez samokształcenie - zna stosowne źródła wiedzy teoretycznej i praktycznej (S1A_K06)

Metody dydaktyczne

Wykład konwersatoryjny, z wykorzystaniem metody problemowej, referatu. Wykorzystanie metod online: prezentacji treści, wymiany i dyskusji

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- referatu
- klasyczna metoda problemowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody służące prezentacji treści
- metody wymiany i dyskusji

Wymagania wstępne

Brak.

Kryteria oceniania

Do wyboru przez słuchacza:
- zaliczenie na podstawie aktywnej obecności (odnotowane "plusy" oraz wykonania zadań zleconych przez prowadzącego wykład (esej, głos/ dwugłos w dyskusji na platformie, referat problemowy):
- referat/ prezentacja wykorzystujący szeroki zakres źródeł, właściwie wykorzystanych, odpowiednio szerokie spectrum problemów - ocena bdb
- referat/ prezentacja wykorzystujący ograniczony zakres źródeł, poprawnie wykorzystanych, selektywny dobór problemów - ocena db
- referat/ prezentacja wykorzystujący podstawowe źródła, sposób wykorzystania dostateczny, wąskie spectrum zagadnień - ocena dostateczna
LUB
- zaliczenie w postaci testu pisemnego, obejmującego pytania zamknięte z jedną poprawną odpowiedzią lub typu prawda/fałsz, pytania półotwarte (typu uzupełnij, podaj przykładowo...) oraz pytania otwarte, problemowe (max. 2)
Uzyskanie 50% poprawnych odpowiedzi oznacza realizację efektów kształcenia w wystarczającym stopniu (ocena dostateczna).
- zaliczenie na ocenę na podstawie wyników testu (zal. od 50%)
ndst – 0-9 pkt (0-45%)
dst- 10-12pkt (50-60%)
dst plus-13 pkt (65%)
db- 14-16pkt (70-80%)
db plus-17 pkt (85%)
bdb- 18-20pkt (90-100%)

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Wybrana literatura przedmiotu:

Monografie, prace zbiorowe:
• Maciąg Zbigniew, Kształtowanie zasad państwa demokratycznego, prawnego i socjalnego w Niemczech (do 1949 r.), Białystok 1998
• Wronkowska Sławomira (red.), Zasada demokratycznego państwa prawnego w Konstytucji RP, Warszawa 2006
• Costa Pietro, The Rule of Law: A Historical Introduction [w:] Costa P., Zolo D. (eds) The Rule of Law History, Theory and Criticism. Law and Philosophy Library, vol 80. Springer, Dordrechts 2007, s. 73-149
• Wróblewska Iwona, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010
• Palombella, Gianluigi, Morlino, Leonardo, Rule of Law and Democracy: Inquiries Into Internal and External Issues, 2010 / dostęp elektroniczny
• Grzybowski Marian, Tuleja Piotr (red), Państwo demokratyczne, prawne i socjalne. Studia konstytucyjne, t. I, Kraków 2014, w szczególności prace Adama Jamroza, Jerzego Malca, Tadeusza Biernata, Tomasza Wieciecha
• Jastrzębski Bronisław, Problemy demokratycznego państwa prawnego. Polemiki i dyskusje, Toruń 2016 – pozycja eseistyczna, jako inspiracja do dyskusji

Artykuły:
• Wróblewska Iwona, Skarga konstytucyjna a wykładnia zasady państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, [w:] Edukacja Prawnicza, Nr 4/2007, s. 38-40
• Wróblewska Iwona, Formuła Radbrucha pojęcie i zastosowanie w orzecznictwie, [w:] Wykładnia prawa i inne problemy filozofii prawa / pod red. Lecha Morawskiego, Toruń 2005, s. 171-185

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1300-PPP-1FS w USOSweb