Prawo autorskie i dobra osobiste w społeczeństwie informacyjnym 1300-PA-DO-1FN

Celem przedmiotu jest przybliżenie studentom tematyki ochrony dóbr osobistych oraz praw autorskich w realiach komunikacji elektronicznej. Zagadnienia te zostaną omówione ze szczególnym uwzględnieniem miarodajnego orzecznictwa sądów polskich, sądów państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W trakcie wykładu poruszone zostaną zagadnienia ogólne (w ramach wstępu do wykładu), a w szczególności związane z rozwojem myśli i teorii prawa a tym zakresie a także kształtowaniem się nowych linii orzeczniczych związanym z wyłanianiem się nowych możliwości i nowych technologii.

W cyklu 2024/25Z:

1. Zajęcia wprowadzające:
- definicje pojęcia "społeczeństwo informacyjne" (nauki społeczne, ekon., prawn.);
- prawo autorskie a nowe technologie - wyzwania, kierunki zmian;
- dobra osobiste a nowe technologie - wyzwania, kierunki zmian;
- historia sieci teleinformatycznych w Polsce i na świecie (skrót);
- statystyki - portret przeciętnego polskiego użytkownika Internetu (na podstawie raportu IAB Polska);
- prawne aspekty społeczeństwa informacyjnego (ochrona danych osobowych, phising, cloud computing).
2. Utwór - przedmiot prawa autorskiego:
- zagadnienia wstępne (10 min wykładu) - pojęcie, definicja legalna, omówienie przesłanek oraz zakresu ochrony;
- wytwory generowane komputerowo a autorstwo pośrednie, wytwory sztucznej inteligencji;
- idea a sposób wyrażenia - granica między monopolem twórcy a domeną publiczną (na przykładzie muzyki).
3. "Relacje" między utworami i ich konsekwencje prawne (utwory samoistne, utwory niesamoistne, prawa zależne) - omówienie na przykładzie demotywatorów, coverów, mash-upów, samplingu oraz fan fiction;
4. Uprawnieni:
- domniemanie autorstwa w odniesieniu do kopii cyfrowych;
- status prawny utworów pracowniczych, pracowniczych programów komputerowych, utworów zbiorowych, utworów naukowych a ruch Open Access;
- dzieła osierocone - rozwiązania prawne;
- regulaminy instytucji oświatowych dot. własności intelektualnej (Regulamin UMK) - szczegółowe omówienie postanowień Regulaminu oraz ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.
5. Treść praw autorskich, ze szczególnym uwzględnieniem:
- prawa komunikowania utworu publiczności w orzecznictwie TS UE(w tym usługa odesłań hipertekstowych);
- wyczerpania praw aut. majątkowych w obrocie elektronicznym (tzw. e-wyczerpanie);
- geoblokada a prawo autorskie.
6. Dozwolony użytek chronionych utworów:
- różnice paradygmatu między instytucjami dozwolonego użytku a fair dealing i fair use;
- konstrukcja dozwolonego użytku;
- dozwolony użytek prywatny w obrocie elektronicznym (relacje wirtualne, media społecznościowe, sieci peer-to-peer);
- wyjątki: reprograficzny i na użytek prywatny a opłaty reprograficzne.
7. Umowy dot. praw autorskich, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. wolnych licencji (Licencje CC, GNU, GPL).
8. Odpowiedzialność za naruszenia, w szczególności odpowiedzialność dostawców usług sieciowych i dostawców dostępu do Internetu (środki zabezpieczające roszczenia i dowody). Omówienie środków ochrony praw autorskich mających szczególne znaczenie w obrocie cyfrowym - tzw. website blocking injunctions - w orzecznictwie TSUE oraz ETPCz. Odpowiedzialność operatorów otwartych sieci wi-fi z dostępem do Internetu.
9. Dobra osobiste a obrót elektroniczny (pojęcie prasy w obrocie elektronicznym, granice mowy nienawiści, sposoby walki z mową nienawiści, odpowiedzialność za zniesławiające komentarze użytkowników).
10. Naruszenia wielomiejscowe - problem jurysdykcji i prawa właściwego.
11. Dziedziczenie konta na facebooku w świetle orzecznictwa sądów niemieckich.
12. Elementy ochrony danych osobowych w Internecie.
13. Dyrektywa o dostarczaniu treści cyfrowych - omówienie podstawowych zagadnień.
14. Podsumowanie rozważań. Dyskusja.

W cyklu 2025/26Z:

W cyklu 2026/27Z:

Całkowity nakład pracy studenta

40 godzin (12 godzin – udział w wykładach, 18 godzin – przygotowanie do kolokwium, 5 godzin – konsultacje i praca z nauczycielem akademickim) Łącznie: 40 godzin (2 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Po odbyciu zajęć słuchacz: W1: zna i rozumie podstawowe pojęcia i zasady z zakresu ochrony praw autorskich i praw pokrewnych oraz dóbr osobistych, w szczególności rozumie ich funkcjonowanie w środowisku cyfrowym; K_W10 (1); W2: rozumie konieczność zarządzania zasobami własności intelektualnej, także w odniesieniu do treści tworzonych przez użytkowników (user-generated content) oraz zamieszczanych przez użytkowników w mediach społecznościowych, K_W10 (2);

Efekty uczenia się - umiejętności

Po odbyciu zajęć słuchacz: U1: wykorzystuje zdobytą wiedzę do krytycznej analizy dylematów pojawiających się w pracy zawodowej i do samodzielnego ich rozstrzygania, K_U07;

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Po odbyciu zajęć słuchacz: K1: udziela porad prawnych w zakresie podstawowej problematyki prawa autorskiego oraz dóbr osobistych w środowisku cyfrowym; K_K01; K2: ocenia postanowienia umowne pod kątem ich zgodności z przepisami prawa autorskiego oraz kodeksu cywilnego, także w odniesieniu do tzw. elektronicznych pól eksploatacji; K_K02

Koordynatorzy przedmiotu

Daria Różycka

Metody dydaktyczne

Wykład, konwersatorium (proporcje 1:1)

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Znajomość podstawowych instytucji prawa cywilnego oraz prawa autorskiego.

Kryteria oceniania

Wykład: W1, W2, U1, K1, K2
Podstawą uzyskania oceny z przedmiotu jest napisanie testu zaliczeniowego. Test składa się z 12 (po 1 pkt) pytań jednokrotnego wyboru oraz 1 pytania otwartego (4 pkt, 4 pkt za wyczerpującą odpowiedź, odpowiednio mniejsza liczba pkt zależności od stopnia wyczerpania tematu w rozważaniach studenta).
Skala ocen jest następująca:
15-16 pkt - bdb (5);
14 pkt - db+ (4+);
12-13 pkt - db (4);
11 pkt - dst+ (3+);
9-10 pkt - dst (3).

Kryteria oceny odpowiedzi na pytanie otwarte:
- poprawność definicji zjawiska - 1 pkt;
- poprawność wskazania problemów praktycznych wiążących się ze zjawiskiem - 3 pkt.

Dla osób uzyskujących jedynie zaliczenie - zal. od 8 pkt.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura podstawowa:
A.Matlak, Prawo autorskie w społeczeństwie informacyjnym, Kraków 2004;
D.Lubasz, M.Namysłowska, W.Chomiczewski, Świadczenie usług drogą elektroniczną oraz dostęp warunkowy. Komentarz do ustaw, Warszawa 2011;
Dobra osobiste w XXI wieku: nowe wartości, zasady, technologie, pod red. J.Balcarczyk, Warszawa 2012;
J.Barta, R.Markiewicz, Internet a prawo, Kraków 1998;
J.Barta, R.Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2010;
J.Barta, R.Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2013;
J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2016;
J.Sieńczyło-Chlabicz, Prawo własności intelektualnej, Warszawa 2010;
M.M. Zieliński, Odpowiedzialność deliktowa pośredniczących dostawców usług internetowych, Warszawa 2013;
M.Świerczyński, Naruszenie prawa własności intelektualnej w prawie prywatnym międzynarodowym, Warszawa 2013;
P.Podrecki, Środki ochrony własności intelektualnej, Warszawa 2010;
Prawo Internetu pod red. P.Podreckiego, Warszawa 2004;
System Prawa Autorskiego pod red. M.Kępińskiego, Warszawa 2010;
System prawa prywatnego. Tom 13. Prawo autorskie, pod red. J.Barty i R.Markiewicza, Warszawa 2007;
X.Konarski, Komentarz do ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Warszawa 2004;
K. Chałubińska-Jentkiewicz, M. Karpiuk, Prawo nowych technologii. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2015;
artykuły publikowane w Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z prawa własności intelektualnej; Glosie oraz Przeglądzie Prawa Handlowego;

oraz literatura wskazywana na bieżąco podczas zajęć.

W cyklu 2024/25Z:

jak w części A

+ J. Kępiński (red.), Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi w związku z implementacją Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE

W cyklu 2025/26Z:

jak w części A

+ J. Kępiński (red.), Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi w związku z implementacją Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE

W cyklu 2026/27Z:

jak w części A

+ J. Kępiński (red.), Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi w związku z implementacją Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE

Uwagi

W cyklu 2024/25Z:

brak

W cyklu 2025/26Z:

brak

W cyklu 2026/27Z:

brak

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1300-PA-DO-1FN w USOSweb