Szlachta polsko-litewska i jej państwo. Wolność, władza i społeczeństwo w Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1300-OG-SIP-FS
I. Prawo:
1. „Prawo królem, prawo senatorem, prawo szlachcicem” – prawo, kultura prawna i rządy prawa w Rzeczypospolitej przedrozbiorowej
2. Leges sunt immortales” – prawa fundamentalne i kardynalne Rzeczypospolitej.
3. „Spólna i niepodzielna Rzeczpospolita” – charakterystyka ogólna unii polsko-litewskich i ich znaczenie
II. Społeczeństwo
1. „Naród polityczny” – wolności i przywileje stanu uprzywilejowanego
2. „Aby wątpliwość żadna około gruntów szlacheckich nie była” – własność i osiadłość szlachecka oraz poddaństwie chłopów
3. „Którzy jesteśmy dissidentes de religione Christiana” – sytuacja prawna innowierców a solidarność stanowa szlachty i jej przemiany
4. „Państwo świeckie czy księże” – relacje szlachty i duchowieństwa
5. Szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie” – o równości i nierównościach w ramach stanu szlacheckiego
6. „Bąk się przebije a na muchę wina” – pozycja magnaterii, klientelizm oraz fakcje i stronnictwa polityczne
7. „Wiele tedy niepewnych nowin” – obieg informacji i propaganda w szlacheckiej kulturze politycznej
8. „Pułapka niemożności” – o kulturze miejskiej i roli miast mieszczaństwa w strukturze władzy w Rzeczypospolitej
9. „Nie tylko o retenta wielkie skarży się wojsko” – armia koronna i litewska jako siła polityczna i społeczna w Rzeczypospolitej
III. Władza:
1.„Dei Gratia Electionis Rex” – król i jego pozycja w Rzeczypospolitej
2. „Okrom zezwolenia sejmowego” – o ograniczeniach władzy królewskiej
3. „Z władzy y powinności urzędów swych” – aparat władzy królewskiej (senat, rady senatu, urzędnicy centralni i dwór królewski)
4. „Chleb zasłużonych” – monopol szlachecki na urzędy publiczne a administracja i sądownictwo Rzeczypospolitej.
5. „Ostatni wolności naszej klejnot” – Sejm walny i jego pozycja w Rzeczypospolitej
6.. „Libera vox” – kultura parlamentarna, delibaracja i liberum veto
7. „Rządy Sejmikowe”– sejmiki i demokracja bezpośrednia w Rzeczypospolitej
8. „Explikował stateczną swoję w rokoszu perseverancyją”– konfederacje i rokosze jako sposób zarządzania konfliktami politycznymi
9. „Sine iustitia żyć niechemy” – wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej
10. „Vulnera Reipublicae leczyć” – egzorbitancje i kontrola władzy w kulturze szlacheckiej
11. „Uczynić kraj kwitnący” – projekty i postulaty reform ustrojowych w XVIII wieku i ich ocena.
12. „Poznawszy zadawnione rządu naszego wady” – reformy czasów stanisławowskich, konstytucja 3go maja i upadek państwa
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
Kryteria oceniania
Metody oceniania:
- na podstawie napisanego eseju napisanego na podstawie podanych zagadnień i tekstów źródłowych.
Kryteria oceniania: W1, W2, W3, U1, U2, K1, K2; K3
- zaliczenie na ocenę: dst. – dst. plus – zagadnienie opracowane w stopniu podstawowym; ocena db. – db. plus – zagadnienie opracowane w stopniu zadowalającym; ocena bdb. – zagadnienie opracowane wyczerpująco.
Literatura
Polecane prace syntetyczne:
1. Urszula Augustyniak, Historia Polski 1572-1795 (jakiekolwiek wydanie)
2. Robert Kołodziej, "Ostatni wolności naszej klejnot". Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego (2014)
3. Izabela Lewandowska-Malec, Demokracje polskie (2016)
4. Edward Opaliński, Kultura polityczna szlachty polskiej w latach 1587–1652. System parlamentarny a społeczeństwo obywatelskie (1995)
5. Wojciech Stanek, Konfederacje generalne koronne w XVIII wieku (1991)
5. Wacław Uruszczak, Historia Państwa i Prawa Polskiego (966-1795) (jakiekolwiek wydanie)
6. Michał Zwierzykowski, Samorząd sejmikowy województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696-1732 (2010)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: