Najsłynniejsze sprawy w historii Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych 1300-OG-NS-FS
Przedmiotem wykładu będą najważniejsze sprawy rozstrzygane przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych jest niejednokrotnie uznawany za organ władzy sądowniczej o największej władzy politycznej na świecie. Jego orzecznictwo, często kontrowersyjne, współkształtuje ustrój Stanów Zjednoczonych, ale wywiera też wpływ na tworzenie i stosowanie prawa w innych państwach. W dorobku orzeczniczym SN USA znajdują się zarówno orzeczenia stanowiące fundamenty dla współczesnego konstytucjonalizmu, jak i rozstrzygnięcia nie znajdujące akceptacji w obecnym stanie rozwoju demokracji liberalnej. Na wykładzie w pierwszej kolejności zostaną omówione podstawowe kwestie związane z konstytucjonalizmem USA oraz historią Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (kształtowaniem się jego roli ustrojowej, kompetencji, składu oraz etapami rozwoju orzecznictwa). Dalsza część wykładu poświęcona zostanie analizie konkretnych rozstrzygnięć SN. Zostaną one zaprezentowane w porządku chronologicznym, uwzględniającym zmiany polityczne, społeczne i światopoglądowe w Stanach Zjednoczonych. Jednocześnie wybrane orzeczenia zostaną przedstawione w szerszym kontekście orzeczniczym, który pozwoli uwypuklić ich, znaczenie, niekiedy rewolucyjne, zarówno w odniesieniu do wcześniejszego, jak i późniejszego case-law SN. Na wykładzie omówione zostaną sprawy: Chisholm v. Georgia (pierwsza istotna sprawa rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych i jej wpływ na uchwalenie 11 poprawki do Konstytucji USA); Glass v. The Sloop Betsey (G. Washington, deklaracja neutralności i odmowa wydawania opinii doradczych.
Marbury v. Madison (wpływ na amerykański model kontroli, Lochner v. New York (kontrowersje wokół granic wolność działalności gospodarczej i wpływ na późniejsze orzecznictwo w sprawach gospodarczych: Adkins v. Children's Hospital , West Coast Hotel Co. v. Parrish ), Korematsu v. United States (problem obozów jenieckie wobec obywateli amerykańskich japońskiego pochodzenia); Brown v. Board of Education (zakaz segregacji rasowej w szkołach publicznych na tle wcześniejszego orzecznictwa SN); Engel v. Vitale ograniczona rola religii w szkołach publicznych; Griswold v. Connecticut (legalność antykoncepcji i prawo do prywatności w kontekście rewolucji obyczajowej i wpływ na późniejsze orzecznictwo); Roe v. Wade (legalność przerywania ciąży, wpływ na późniejsze orzecznictwo); Furman v. Georgia i Gregg v. Georgia (kontrowersje wokół dopuszczalności kary śmierci); Bush v. Gore (2000) (legalność procedury wyborów prezydenckich w USA z 2000 r.) Lawrence v. Texas i Obergefell v. Hodges (legalność związków homoseksualnych i małżeństw osób tej samej płci.)
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
Metody oceniania:
- zaliczenie na ocenę - W1, W2 W3, U1, U2, K1, K2
Kryteria oceniania:
Zaliczenie na ocenę w formie testu jednokrotnego wyboru (20 pytań) oraz jedno pytanie otwarte (max. 10 punktów).
ndst – 0-15 pkt
dst - 16-18 pkt
dst plus -19-21 pkt
db - 22-24 pkt
db plus – 25-27 pkt
bdb - 28-30 pkt
Literatura
1. Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, Pułło (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2002,
2. L. Garlicki, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki: konstytucja – polityka – prawa obywatelskie, Warszawa – Wrocław 1982,
3. P. Laidler, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki: od prawa do polityki, Kraków, 2011
4. Ł. Machaj, Pozycja ustrojowa Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (w:) Identyfikacja granic wolności i praw. Prawnoporównawcza analiza tożsamego przypadku pod kątem praktyki stosowania prawa amerykańskiego i polskiego, red. M. Jabłoński, Wrocław 2016
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: