Nowoczesne technologie w badaniach nad historią regionu bałtyckiego 1202-SB-NTB-S1

Przedmiot łączy elementy klasycznej geografii historycznej, skupiającej się na rozwoju przestrzennym władztw terytorialnych i państw oraz charakterystyce poszczególnych krain historycznych, regionów, miast itp., z elementami wiedzy o nowoczesnych technologiach wykorzystywanych w badaniach nad historią regionu Morza Bałtyckiego. Studenci i studentki zdobywają wiedzę na temat wybranych krain historycznych wokół Morza Bałtyckiego oraz zmieniających się z czasem granic państwowych, etnicznych, kulturowych, językowych i innych. Poznają też nowoczesne techniki i metody badawcze stosowane w geografii historycznej, takie jak GIS czy LIDAR, a także nowe technologie wykorzystywane w badaniach z zakresu historii, archeologii i historii sztuki w odniesieniu do regionu bałtyckiego. Prezentowane technologie, metody i podejścia badawcze dotyczą m.in. palinologii, dendrochronologii, analizy izotopowej, badań nieniszczących (NDT) zabytków sztuki, nieinwazyjnych badań archeologicznych oraz rekonstrukcji warunków klimatycznych i pogodowych w przeszłości.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela akademickiego: - udział w zajęciach – 30 godz. (1 ECTS) - konsultacje z nauczycielem akademickim – 15 godz. (0,5 ECTS) Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta: - przygotowanie do udziału w zajęciach poprzez czytanie wskazanej literatury – 15 godz. (0,5 ECTS) - przygotowanie referatu i prezentacji do przedstawienia w trakcie zajęć – 30 godz. (1 ECTS) - przygotowanie się do pisemnego sprawdzianu końcowego – 30 godz. (1 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Student opanował podstawową terminologię z zakresu geografii historycznej i pokrewnych obszarów badawczych pomocnych w badaniu przeszłości regionu Morza Bałtyckiego – K_W02 W2: Student zna terminologię z zakresu historii i kultury wybranych krain historycznych położonych wokół Morza Bałtyckiego – K_W08 W3: Student zna podstawowe metody i narzędzia badawcze należące do warsztatu badacza regionu bałtyckiego oraz podstawowe sposoby upowszechniania wiedzy o tym regionie – K_W09 W4: Student zna różne źródła informacji, zarówno te będące wytworami cywilizacji, jak i tzw. archiwa natury. Rozumie ich przydatność w badaniach nad dziejami krajów regionu bałtyckiego – K_W11 W5: Student posiada podstawową wiedzę geograficzną o różnych krainach historycznych w regionie Morza Bałtyckiego – K_W21

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Student zdobywa wiedzę w sposób uporządkowany i systematyczny pod kierunkiem opiekuna naukowego, wykorzystując do tego wyniki badań opartych na nowoczesnych technologiach, metodach i narzędziach badawczych – K_U01 U2: Student posiada umiejętność posługiwania się mapą w kontekście geografii historycznej – K_U02 U3: Student potrafi wykorzystać źródła kartograficzne do oceny i analizy zjawisk społeczno-gospodarczych strefy Bałtyku – K_U03 U4: Student potrafi zdefiniować i zastosować w mowie i w piśmie podstawową terminologię z zakresu geografii historycznej i pokrewnych obszarów badawczych pomocnych w badaniu przeszłości regionu Morza Bałtyckiego – K_U04 U5: Student prezentuje efekty swojej pracy indywidualnej w przejrzystej, usystematyzowanej formie, z zastosowaniem prezentacji multimedialnej – K_U05

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Student ma świadomość zakresu swojej wiedzy na temat geografii historycznej i nowoczesnych technologii w badaniach nad przeszłością, a także własnych umiejętności warsztatowych – K_K01 K2: Student rozumie potrzebę umiejętnego i aktywnego propagowania wiedzy historycznej i kultury pamięci o różnych krainach historycznych regionu bałtyckiego – K_K04. K3: Student docenia i szanuje, jak też jest gotów promować tradycje oraz dziedzictwo historyczne i kulturowe różnych krain historycznych położonych w regionie Morza Bałtyckiego – K_K09 K4: Student docenia rolę nauk historycznych i pokrewnych dla kształtowania więzi społecznych na poziomie regionalnym, narodowym i ponadnarodowym – K_K12

Koordynatorzy przedmiotu

Piotr Kołodziejczak

Metody dydaktyczne

Metody dydaktyczne eksponujące: - pokaz. Metody dydaktyczne podające: - opis, - opowiadanie, - pogadanka. Metody dydaktyczne poszukujące: - ćwiczeniowa, - klasyczna metoda problemowa, - referatu.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- pogadanka
- opowiadanie
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- referatu

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Brak

Kryteria oceniania

Sprawdzian pisemny – W1, W2, W3, W4, W5, U1, U4
Prezentacje (referaty) – W2, W4, W5, U1, U2, U3, U4, U5, K2, K3
Aktywność – K1, K2, K3, K4

Ocenę końcową oblicza się jako średnią arytmetyczną ocen uzyskanych przez studenta/studentkę ze sprawdzianu pisemnego dotyczącego nowoczesnych technologii w badaniach nad przeszłością regionu bałtyckiego i prezentacji (referatu) dotyczącej wybranej krainy historycznej położonej w tym regionie. Ocena końcowa może zostać podniesiona o 0,5 lub 1 stopień na podstawie aktywności w trakcie zajęć.

Kryteria oceniania sprawdzianu pisemnego:
- bardzo dobry (5) – 4,5–5 pkt
- dobry plus (4+) – 4 pkt
- dobry (4) – 3,5 pkt
- dostateczny plus (3+) – 3 pkt
- dostateczny (3) – 2,5 pkt
- niedostateczny (2) – < 2,5 pkt

Kryteria oceniania prezentacji (referatu) obejmują: logiczność i spójność wywodu, wszechstronność (kompletność) omówienia danej krainy historycznej, stopień wykorzystania dostępnej literatury przedmiotu i źródeł kartograficznych, poprawność i klarowność języka, a także umiejętność wykorzystania prezentacji multimedialnej do przedstawienia (także graficznego) zagadnień związanych z geografią historyczną danej krainy.

Skala ocen za prezentację (referat):
- bardzo dobry (5)
- dobry plus (4+)
- dobry (4)
- dostateczny plus (3+)
- dostateczny (3)
- niedostateczny (2)

Praktyki zawodowe

Brak

Literatura

Wybrane mapy i atlasy historyczne zostaną dostarczone przez prowadzącego/prowadzącą.

Literatura poświęcona wybranym krainom historycznym regionu bałtyckiego, potrzebna studentom i studentkom do przygotowania referatu i prezentacji, zostanie ustalona indywidualnie z pomocą prowadzącego/prowadzącej.

Literatura poświęcona nowoczesnym technologiom:
- Bogumił Szady, Dawna mapa jako źródło w badaniach geograficzno-historycznych w Polsce, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 66: 2018, nr 2, s. 129–141.
- Radosław Golba, Agnieszka Pilarska, Roman Czaja, The Concept of a Georeferential Spatial Database of Topographic-Historical Objects (GSDoT-HO): A Case Study of the Cadastral Map of Toruń (Poland), ISPRS International Journal of Geo-Information, vol. 12: 2023, no. 2, s. 1–16, https://doi.org/10.3390/ijgi12020026.
- Ole Risbøl, Daniel Langhammer, Esben Schlosser Mauritsen, Oula Seitsonen, Employment, Utilization, and Development of Airborne Laser Scanning in Fenno-Scandinavian Archaeology – A Review, Remote Sens, vol. 12: 2020, no. 9, https://doi.org/10.3390/rs12091411.
- Adam Izdebski, Grzegorz Koloch, Tymon Słoczyński, Marta Tycner, Historia przyrodniczo-gospodarcza Polski w świetle analizy ilościowej danych palinologicznych, Historyka. Studia Metodologiczne, t. 45: 2015, s. 127–160.
- Anna Elzanowska, Arkadiusz Koperkiewicz, History written in charcoals. Dendrochronology of Barczewko, npj Heritage Science, vol. 13: 2025, article no. 454, https://doi.org/10.1038/s40494-025-02009-x.
- Aleksander Pluskowski [et al.], The Baltic Crusades and ecological transformation: The zooarchaeology of conquest and cultural change in the Eastern Baltic in the second millennium AD, Quaternary International, vol. 510: 2019, s. 28–43, https://doi.org/10.1016/j.quaint.2018.11.039.
- Juliusz Raczkowski, Gotyckie malowidło z Ukrzyżowaniem w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu w świetle najnowszych badań, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, t. 51: 2020, s. 44–69, https://doi.org/10.12775/AUNC_ZiK.2020.002.
- Krzysztof Misiewicz [et al.], Wyniki badań nieinwazyjnych na zamkach krzyżackich w Starogrodzie, Unisławiu, Zamku Bierzgłowskim i Lipienku, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia, t. 36: 2020, s. 95–117, https://doi.org/10.12775/AUNC_ARCH.2020.006.
- Piotr Oliński, Rajmund Przybylak, Rekonstrukcje klimatu na ziemiach polskich a zjawiska gospodarcze. Możliwości i ograniczenia badawcze, [in:] Człowiek twórcą historii, t. 1: Człowiek i praca w procesie modernizacji społecznej i gospodarczej, red. Cezary Kuklo, Wojciech Walczak, Białystok 2024, s. 41–52.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-SB-NTB-S1 w USOSweb