„Wikingowie” w historii i kulturze 1202-H-WHK-S2

Przedmiot omawia grupę zagadnień związanych z miejscem epoki wikingów w historiografii i kulturze. Odwołuje się do zasobu źródłowego epoki wskazując równolegle na znaczenie skandynawskiego dziedzictwa kulturowego. Łączy się z omówieniem zjawisk charakterystycznych dla epoki wikingów oraz akcentuje znaczenie zjawisk zachodzących w przeszłości dla współczesnego rozumienia i recepcji epoki. Omawia następujące zagadnienia ujęte w cyklu realizacji przedmiotu:
1. Zajęcia wprowadzające. Charakterystyka tematyki zajęć, problemów badawczych i literatury przedmiotu. Warunki zaliczenia.
2. Periodyzacja epoki wikingów i źródła
3. Kamienie runiczne jako źródło do dziejów epoki wikingów
4. Kultura materialna epoki wikingów
5. Wymiana handlowa i gorączka srebra
6. Struktury społeczne
7. Magia, wiara, ekonomia – badania antropologiczne nad epoką wikingów
8. Migracje i podróże – handel interregionalny i dalekosiężny doby gorączki srebra
9. Struktury władzy i aktywność polityczna
10. Hirdskraa
11. „Emporia” handlowe i targi
12. Literatura staroskandynawska jako źródło do dziejów epoki wikingów?
13. Nowożytny antykwaryzm a fascynacja epoką
14. Odtwórstwo historyczne czy rekonstrukcja historyczna?
15. Kolokwium.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem nauczyciela - 30 2. Przygotowanie do zajęć - 25 3. Czytanie literatury – 25 4. Godziny kontaktowe z prowadzącym (konsultacje, korespondencja email) - 20 Łącznie: 100 godz. (4 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1: posiada pogłębioną, rozszerzoną i uporządkowaną wiedzę z zakresu historii regionu Morza Bałtyckiego prowadzącą do specjalizacji w badaniach nad epoką wikingów - K_W01 W2: zna zagadnienia historii powszechnej na poziomie zaawansowanym od średniowiecza do pocz. XIX w.– K_W04 W3: zna i rozumie relacje i zależności pomiędzy przeszłością epoki wikingów a teraźniejszością i współczesną recepcją epoki, rozumie jej wpływ na świadomość i tożsamość współczesnych ludzi i społeczeństw - K_W06

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: samodzielnie zdobywa i pogłębia wiedzę na temat handlu w rejonie bałtyckim oraz doskonali umiejętności badawcze w sposób uporządkowany i systematyczny, wykorzystując nowoczesne technologie informacyjne, techniki pozyskiwania, klasyfikowania i analizowania informacji - K_U01 U2: dobiera świadomie metody i narzędzia badawcze właściwe dla historii gospodarczej, pozwalające na rozwiązywanie różnorodnych zadań i problemów; analizuje, interpretuje i wykorzystuje dla potrzeb własnych badań teksty historiograficzne, teksty źródłowe oraz inne nośniki pamięci związane z epoką wikingów - K_U07 U3: analizuje, interpretuje i prezentuje zebrane informacje o epoce wikingów w przejrzystej, usystematyzowanej i przemyślanej formie; stosuje różnorodne, nowoczesne metody i techniki prezentacji wyników badań – K_U08 U4: posiada umiejętność argumentowania z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań na temat dziejów i znaczenia epoki wikingów dla regionu i Europy - K_U16

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: ma świadomość wartości kultury historycznej, na którą składa się znajomość dziejów, źródeł historycznych, metod badawczych i korzeni historycznych kultury - K_K01 K2: potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania - K_K03 K3: uznaje i szanuje odmienne od własnych teorie i poglądy oraz prowadzi polemikę z nimi w sposób etyczny i kulturalny; wykazuje niezależność i samodzielność myśli, szanując jednocześnie prawo innych osób do wykazywania tych samych cech; jest zdolny do okazywania zrozumienia dla świata wartości i postaw ludzi w różnych okresach i kontekstach historycznych - K_K04 K4: rozwija swoje zainteresowania fachowe, społeczne i kulturalne - K_K08 K5: dąży do obiektywizmu w podejściu do przekazu historycznego, wykazuje odpowiedzialność i odwagę cywilną w sprzeciwianiu się instrumentalizacji wiedzy historycznej przez grupy narodowe, społeczne i polityczne - K_K11

Metody dydaktyczne

Wykład, pogadanka, dyskusja problemowa

Metody dydaktyczne eksponujące

- symulacyjna (gier symulacyjnych)
- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące

- referatu
- klasyczna metoda problemowa
- panelowa
- projektu
- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody ewaluacyjne
- metody integracyjne
- metody rozwijające refleksyjne myślenie

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

brak

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2023/24L:

Piotr Pranke

W cyklu 2024/25L:

Piotr Pranke

W cyklu 2025/26L:

Robert Degen
Piotr Pranke

Kryteria oceniania

Kolokwium – W01, W02, W03, W04, U03
Referat/eseje – W01, W02, W03, K01, K05
Aktywność – K01, K02, K03, K04, K05

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

Podstawowa literatura przedmiotu:

Adamczyk, D. Silber und Macht. Fernhandel, Tribute und die piastische Herrschaftsbildung in nordosteuropäischer Perspektive (800-1100), Wiesbadanen 2014.

Arne J. T., Ibn Fadlans resa till Bulgar. En nyupptäckt handskrift, Fornvännen. Journal of Swedish Antiquarian Research, R. 36:1941, s. 193-212.

Der Handel Karolinger – und Wikingerzeit. Untersuchungen zu Handel und Verkehr der vor- und frühgeschichtlichen Zeit in Mittel – und Nordeuropa. Berricht über die Kolloquien der Komission für die Altertumskunde Mittel – und Nordeuropas in den Jahren 1980 bis 1983, hrsg. von K. Düwel, H. Jankuhn, D. Tempe, Bd. 4, Göttingen 1987.
Developments around the Baltic and the North Sea in the Viking Age. The Twelfth Viking Congress, ed. B. Ambrosiani, H. Clarke, Stockholm 1994.

Eliade, M., Sacrum i profanum. O istocie religijności, przekł. R. Reszke, Warszawa 1999.

Godelier, M., The enigma of the gift, transl. N. Scott, Chicago 1999.

Gruszczyński, J., Viking silver, hoards and containers. The archeological and historical context of Viking-Age silver coin deposits in the Baltic c. 800-1050, London – New York 2019.

Howard, M., Transnationalism in ancient and medieval societies. The role of cross – border trade and travel, Jefferson – London 2012.
Leciejewicz L., Normanowie, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1979.
Leciejewicz L., Nowa postać świata. Narodziny średniowiecznej cywilizacji europejskiej, Wrocław 2007.
Lübke, Ch., Fremde im östlichen Europa. Von Geselischaften ohne Staat zu verstaatlichen Geselschaften (9.-11. Jahrhundert), Köln – Weimar – Wien 2001.

McCormick M., Narodziny Europy. Korzenie gospodarki europejskiej 300 – 900, tłum. A. Bugaj, Z. Dalewski, J. Lang, I. Skrzypczak, Warszawa 2007.
Moneta Mediaevalis. Studia ofiarowane Profesorowi S. Suchodolskiemu w 65 rocznicę urodzin, Warszawa 2002.
Pirenne H., Mohammed and Charlemagne, New York 1957.
Sahlins, M., Stone Age economics, Chicago-New York 1972.
The Archeology of Slavery in Early Medieval Northern Europe. The Invisible Commodity, eds. M. Jankowiak, F. Biermann, Cham 2021.

The Viking World, eds. S. Brink, N. Price, London – New York 2008.

Vor – und Frühformen der europäischen Stadt im Mittelalter. Bericht über ein Symposium in Reinhausen bei Göttingen in der Zeit vom 18. bis 24 April 1972, hrsg. von H. Jankuhn, W. Schlesinger, H. Steuer, Göttingen 1973.
Wędrówka i etnogeneza w starożytności i średniowieczu, red. M. Salamon, J. Strzelczyk, Kraków 2004.

Literatura uzupełniająca:
Christianization and the rise of Christian monarchy. Scandinavia, Central Europe and Rus’ c. 900-1200, ed. N. Berend, New York 2007.
Leciejewicz L., O kontaktach Słowian nadbałtyckich z północną Rusią we wczesnym średniowieczu, Acta Universitatis Wratislaviensis, „Historia”, R. 152:2001, no 2306, s. 208-214.
Leciejewicz L., Słowianie Zachodni i Normanowie we wzajemnych stosunkach kulturowych we wczesnym średniowieczu, Pomorania Antiqua, R. 10:1981, s. 155-168.
Łosiński W., Chronologia, skala i drogi napływu monet arabskich do krajów europejskich u schyłku IX i X wieku, Slavia Antiqua, R. 34:1993, s. 1-41.
Łosiński W., Funkcja tezauryzacji kruszcu srebrnego w gospodarce wczesnofeudalnej, Wiadomości Numizmatyczne, R. 36:1992, z. 1-2 (139-140), s. 27-36.
Łosiński W., Funkcja tezauryzacji kruszcu srebrnego w gospodarce wczesnofeudalnej, Wiadomości Numizmatyczne, R. 36:1992, z. 1-2 (139-140), s. 27-36..
Łosiński W., Miejsce rzemiosła w dziejach handlu dalekosiężnego w krajach strefy nadbałtyckiej, [w:] Archeologia w teorii i praktyce, red. A. Buko, P. Urbańczyk, Warszawa 2000, s. 493-506.
Maguire H., Magic and money in the early Middle Ages, Speculum, vol. 72:1997, no 4, s. 1037-1054.
Major A. F., Ship Burials in Scandinavian lands and the beliefs that underlie them, Folklore. Translations of the Folklore Society, vol. 35, no. 2:1924, s. 113-150.
Mäkeller H., Zum Schatzmotiv in der altnordischen Sagaliteratur, [in:] Von Umgang mit Schätzen. Internationaler Kongress Krems an der Donau 28-30 Oktober 2004, hrsg. Von E. Vavra, K. Holtzner-Tobisch, T. Kühtreiber, Wien 2007, s. 1359-1365.
Martin J., Treasure of the land of darkness. The fur trade and its significance for medieval Russia, Cambridge – New York – New Rochelle – Melbourne – Sydney 1986.
Miller I. W., Gift, sale, payment, raid: case studies in the negotiation and classification of exchange in medieval Iceland, Speculum, vol 61:1986, No 1, s. 18-50.
Money circulation in antiquity the middle ages and modern times. Time, range, intensity, ed. S. Suchodolski, M. Bogucki, Warsaw – Cracow 2007.
Sanmark A., Power and conversion – a comparatice study of christianization in Scandinavia, Occasional Papers in Archeology, Uppsala 2004.
Silver economies, monetisation and society in Scandinavia AD 800-1100, eds. J. Graham – Campbell, S. M. Sindbaek, G. Williams, Aarhus 2011.
Trade and communication networks of the first Millenium AD in the northern part of Central Europe. Central places beach markets, landing places and trading centres, hrsg. von B. Ludowici, H. Jöns, S. Kleingärtner, J. Scheschkewitz, M. Hardt, Bd. 1, Hannover 2010.
Urbańczyk Przemysław, Milenijna podróż transkontynentalna, Warszawa 2001.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-WHK-S2 w USOSweb