Przełomowe momenty powszechnej historii wojskowej (część 2) 1202-H-PMPO2-S2

Przedmiot poświęcony przełomowym momentom powszechnej historii wojskowej w ujęciu chronologicznym i problemowym, z uwzględnieniem uwarunkowań techniki wojennej, społecznych i kulturowych. Zajęcia obejmą następujące zagadnienia:
- Główne elementy przełomowe wojskowości imperiów Starożytnego Wschodu (Egipt, Asyria, Persja): piechota, od rydwanu do jeźdźca, sztuka oblężnicza
- Formacje piesze w obywatelskich armiach Grecji (spartańska falanga, rzymski legion); wzrost roli kawalerii (armia Aleksandra Macedońskiego; rzymscy sprzymierzeńcy)
- Przełomy średniowiecza – od pieszych wojowników do konnego rycerstwa; społeczne i kulturowe uwarunkowania armii rycerskiej
- Przełom epoki nowożytnej: kryzys rycerstwa i wojska najemne, renesans piechoty (Szwajcarzy, husyci, lancknechci), broń palna i konsekwencje jej zastosowania
- Przełom w wojnie morskiej i organizacji flot: od galer do żaglowych liniowców
- Rewolucja militarna i epoka wojsk stałych – jej militarne, polityczne i społeczne uwarunkowania oraz konsekwencje (armie: Ludwika XIV i pruska)
- Przełom napoleoński – armia rewolucyjnej Francji i „Wielka Armia” Napoleona, przełom w taktyce, sztuce operacyjnej i strategii; armia narodowa
Przełom technologiczny połowy XIX wieku i jej wpływ na sztukę wojenną oraz organizację armii – od wojny krymskiej do wojny francusko-pruskiej
- Pierwsza wojna światowa - przełom w strategii, sztuce operacyjnej oraz w taktyce; nowe rodzaje broni i uzbrojenia oraz ich wykorzystanie na polu walki.
- Skutki doświadczeń I wojny światowej oraz ich wpływ na kształt sił zbrojnych głównych państw świata przed 1939 r., nowe teorie dotyczące głównie wykorzystania lotnictwa oraz broni pancernej w operacjach wojsk lądowych.
- Założenia i cel Blitzkriegu oraz "głębokiej operacji" jako elementów przyszłej wojny planowanej przez Niemcy i Sowiety.
- Zmiany w programach zbrojeń morskich mocarstw światowych po 1922 r. - wzrost znaczenia broni podwodnej oraz lotnictwa w działaniach na morzach i oceanach.
- Druga wojna światowa - kolejny przełom w strategii, sztuce operacyjnej oraz w taktyce; dominacja broni pancernej i wojsk zmechanizowanych oraz lotnictwa na europejskim i afrykańskich teatrze działań wojennych; pojawienie się broni rakietowej.
- Wielkie operacje desantowe na europejskim o północnoafrykańskim teatrze działań wojennych podczas II wojny światowej.
- Znaczenie lotnictwa oraz floty wojennej w działaniach na Oceanie Spokojnym oraz na azjatyckim teatrze działań wojennych w latach 1941-1945; operacje inwazyjne.
- Pojawienie się broni jądrowej oraz jej wpływ na strategie wojskowe i geopolityczne głównych mocarstw, które zwyciężyły państwa Osi podczas II wojny światowej.
- Wojny lokalne toczone po 1945 r. z udziałem światowych supermocarstw i w cieniu broni jądrowej - głównie wojna w Korei oraz wojna wietnamska.
- Wyścig zbrojeń po 1945 r. i jego wpływ na postęp techniczny i technologiczny w zakresie broni konwencjonalnych oraz broni masowego rażenia.
- Rywalizacja polityczna i militarna pomiędzy dwoma supermocarstwami po II wojnie światowej oraz powstanie NATO i Układu Warszawskiego.
- Wojna na Ukrainie z lat 2014-2022-2026 - jak miała wyglądać, a jaki jest jej rzeczywisty przebieg.
- Nowe obszary militarnej rywalizacji we współczesnym świecie - rywalizacja cyfrowa, rywalizacja w kosmosie, nowe elementy wojny propagandowej. Ekonomia jako czynnik wpływu o charakterze quasi militarnym.

Literatura podstawowa:
Edward Bernard, Wojna U-Bootów. Walka floty podwodnej Kriegsmarine z aliancką marynarką handlową. Przekład Michał Idźkowski, Warszawa 2008.
Robert Bielecki, Wielka Armia, Warszawa 1995
Bieszanow Władimir, Czerwony Blitzkrieg 1939–1940. Przekład Andrzej Palacz, Wydawnictwo Bellona SA, Warszawa 2015.
Blair Clay, Hitlera wojna u-bootów. Myśliwi 1939–1942. Przekład Rafał Brzeski, Stanisław Pawliszewski, Warszawa 1998.
Blair Clay, Hitlera wojna u-bootów. Ścigani 1942–1945. Przekład Tadeusz Melleman, Stanisław Pawliszewski, Marek Urbański, Warszawa 1999.
Blair Clay, Ciche zwycięstwo. Amerykańska wojna podwodna przeciwko Japonii. Przekład Leszek Erenfeicht, Warszawa 2001.
Jan G. Bloch, Przyszła wojna pod względem technicznym, ekonomicznym i politycznym, Warszawa 2005
Borowiak Mariusz, Żelazne rekiny Dönitza. U-Booty typu VII, Warszawa 2008.
Brown George L., Historia materiałów wybuchowych. Od czarnego prochu do bomby termojądrowej. Przekład Radosław Trębiński, Warszawa 2001.
Chwalba Andrzej, Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914–1918, Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., Kraków 2014.
Citino Robert, Ewolucja taktyki Blitzkriegu. Niemcy bronią się przed Polską 1918–1933. Przekład Juliusz Tomczak, Warszawa 2010.
Dąbrowski Jan, Wielka Wojna 1914–1918 z 1256 ilustracjami, 24 tablicami rotograwiurowymi i 76 mapami. Tom I, Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim 2015.
Dąbrowski Jan, Wielka Wojna 1914–1918 z 1256 ilustracjami, 24 tablicami rotograwiurowymi i 76 mapami. Tom II, Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim 2015.
Hans Delbrück, Nowożytna sztuka wojenna, Oświęcim 2018
Dmochowski Artur, Wietnam 1962–1975, Warszawa 2003.
Douhet Giulio, Panowanie w powietrzu. Przypuszczalne formy przyszłej wojny oraz ostatnie artykuły. Wstęp Italo Balbo, przekład Magdalena Skierczyńska, Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., Warszawa 2013.
Jan Durdik, Sztuka wojenna husytów, Warszawa 1955
Dyskant Józef, Wiesław, Konflikty i zbrojenia morskie 1918–1939, Gdańsk 1983.
Frieser Karl-Heinz, Legenda Blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940. Przekład Jerzy Pasieka, Wrocław 2013.
Fugate Bryan, Dworiecki Lew, Blitzkrieg nad Dnieprem. Kampania 1941 roku na froncie wschodnim. Przekład Tomasz Prochenka, Warszawa 2001.
Jan Glete, Wojny morskie 1500-1650. Konflikty morskie i transformacja Europy, Oświęcim 2018
Gordin Michael D., Truman Stalin i koniec monopolu atomowego. Przekład Tadeusz Markowski, Warszawa 2010.
Hastings Max, Wojna koreańska. Wielki konflikt 1950–1953. Przekład Barbara Cendrowska, Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., Kraków 2024.
Hastings Max, Wietnam. Epicka tragedia 1945–1975. Przekład Wojciech Tyszka, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2021.
Historia sztuki wojennej. Od starożytności do czasów współczesnych, red. Geoffrey Parker, Warszawa 2008
Michael Howard, Wojna w dziejach Europy, Wrocław-Warszawa-Kraków 1990
Curt Jany, Armia Fryderyka Wielkiego. Od wstąpienia Fryderyka Wielkiego na tron do wybuchu wojny siedmioletniej, Oświęcim 2016
Curt Jany, Armia Fryderyka Wielkiego. Wojna siedmioletnia, Oświęcim 2018
Curt Jany, Historia armii pruskiej do 1740 roku, t. I i II, Oświęcim 2020
Kaczorowski Ryszard, Lotnictwo w działaniach na morzu, Warszawa 1986.
Kaplan Philip, U-Booty podwodna armia Hitlera. Przekład Grzegorz Siwek, Wydawnictwo RM, Warszawa 2015.
John Keegan, Historia wojen, Warszawa 1998
Kosta Raul Andrzej, Amerykańska polityka w Wietnamie po konferencji w Genewie (1954–1968), Warszawa–Częstochowa 2003.
Krzemiński Czesław, Wojna powietrzna w Europie 1939–1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983.
Kucharski Wiktor, Kawaleria i broń pancerna w doktrynach wojennych 1918–1939, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Kraków 1984.
Lucas James, Ostheer. Niemiecka Armia Wschodnia 1941–1945. Przekład Tomasz Lem, Wydawnictwo Arkadiusz Wingert, Międzyzdroje-Kraków 2008.
Ludendorff Erich, Wojna totalna. Wstęp Grzegorz Kucharczyk, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2022.
John A. Lynn, Wojny Ludwika XIV 1667-1714, Oświęcim 2017
Ławrynowicz Witold J., Droga do Blitzkriegu. Historia i rozwój niemieckiej broni pancernej do wybuchu II wojny światowej, Gdańsk 2003.
Magnuski Janusz, Kołomijec Maksym, Czerwony Blitzkrieg. Wrzesień 1939. Sowieckie wojska pancerne w Polsce, Warszawa 1994.
Alfred T. Mahan, Wpływ potęgi morskiej na historię, Oświęcim 2020
Jerzy Maroń, Militarne aspekty wojny trzydziestoletniej na Śląsku, Wrocław 2000
Mitcham Samuel W. jr., 1941 Blitzkrieg w Rosji. Generałowie Hitlera. U źródeł sukcesu i klęski Wehrmachtu. Przekład Michał Kompanowski, Warszawa 2012.
Overy Richard, Krew i zgliszcza. Wielka wojna imperiów 1931–1945. Tom 1. Przekład Tomasz Fiedorek, Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., Poznań 2024.
Overy Richard, Krew i zgliszcza. Wielka wojna imperiów 1931–1945. Tom 2. Przekład Tomasz Fiedorek, Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., Poznań 2025.
Overy Richard J., Wojna powietrzna 1935–1945. Przekład Sławomir Białostocki, Warszawa 2007.
Pajewski Janusz, Pierwsza wojna światowa 1914–1918, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2014.
Anna Pastorek, Holenderska flota wojenna 1639-1667. Organizacja i znaczenie, Zabrze – Tarnowskie Góry 2014
Perepeczko Andrzej, U-Booty I wojny światowej, Warszawa 2000.
Marek Plewczyński, Daj nam, Boże, sto lat wojny. Dzieje niemieckich lancknechtów 1477-1559. Warszawa, 1997
Podhoretz Norman, Dlaczego byliśmy w Wietnamie?, Gdynia-Warszawa 1991.
Rhodes Richard, Jak powstała bomba atomowa. Przekład Piotr Amsterdamski, Wydawnictwo Marginesy Sp. z o.o, Warszawa 2021.
Ritter Hans (kapitan Sztabu Generalnego), Wojna powietrzna. Przekład Józef Hendricks, Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim 2016.
Ross David, Najsłynniejsze lotniskowce. Ilustrowana historia. Przekład Grzegorz Siwek, redakcja i uzupełnienie tekstu Andrzej Zasieczny, Warszawa 2018.
Rzepniewski Andrzej, Wojna powietrzna w Polsce – 1939 na tle rozwoju lotnictwa Polski i Niemiec, Wojskowy Instytut Historyczny, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1970.
Schulzinger Robert D., Wojna w Wietnamie 1941–1975. Przekład Grzegorz Smółka, Wydawnictwo Astra, Kraków 2020.
Seaton Albert, Wojna totalna. Wehrmacht przeciw Armii Czerwonej 1941–1945. Przekład Piotr Krzysztof Mikietyński, Kraków 2010.
Shepperd Alan – tekst, Handler Terry, Geiger Richard, Culver Bruce – ilustracje, Francja 1940. Blitzkrieg na Zachodzie, Amer.Com SA, Poznań 2009.
Janusz Sikorski, Wojsko i sztuka wojenna w starożytności, Warszawa 1957.
Janusz Sikorski, Zarys historii wojskowości powszechnej do końca wieku XIX, Warszawa 1975
Paweł Szymon Skworoda, Wojny w XVII-wiecznej Europie. Zarys problematyki, Zabrze – Tarnowskie Góry 2014
Świadkowie. Zapomniane głosy. Pierwsza wojna światowa. Opracował Max Arthur we współpracy z Imperial War Museum, przekład Olga Knopińska, Warszawa 2013.
Piotr Tafiłowski, Wojny włoskie 1494-1559, Zabrze 2007
Arnold Toynbee, Wojna i cywilizacja, Warszawa 1963, 2002
Treadwell Terry C., Powietrzny atak spod wody. Historia podwodnych lotniskowców, Gdańsk 2002.
Volkman Ernst, Nauka idzie na wojnę. Przekład Janusz Błaszczyk, Warszawa 2002.
Wallace Chris, Weiss Mitch, Hiroszima 1945. Historia atomowego ataku, który zmienił świat. Przekład Bartłomiej Pietrzyk, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak Sp. z o.o., Kraków 2021.
Wieviorka Oliwer, Totalna historia II wojny światowej. Przekład Artur Foryt, Katarzyna Losson, Janusz Pultyn, Wydawnictwo Poznańskie Sp. z o.o., Poznań 2025.
Wojtyga Adam (podpułkownik pilot), Wojna powietrzna w Hiszpanii. Studium działalności lotnictwa z wojny domowej w Hiszpanii, z przedmową płk. dypl. pilota obserwatora inż. Stanisława Kuźmińskiego Komendanta Wyższej Szkoły Lotniczej, Warszawa 1938