Przełomowe momenty w historii wojskowej Polski (część 2) 1202-H-PMPL2-S2

Przedmiot poświęcony przełomowym momentom powszechnej historii wojskowej w ujęciu chronologicznym i problemowym, z uwzględnieniem uwarunkowań techniki wojennej, społecznych i kulturowych. Zajęcia obejmą następujące zagadnienia:
- teatr wojny i przeciwnicy Polski piastowskiej oraz państwa pierwszych Jagiellonów,
- wojskowość piastowska w okresie wczesnofeudalnym – do 1138 r.,
- epoka rycerska w Polsce piastowskiej oraz w państwie polsko-litewskim do początków wojny trzynastoletniej,
- zmiany w wojskowości w państwie polsko-litewskim w II połowie XV i w I połowie XVI w. oraz zanik rycerskiego pospolitego ruszenia na rzecz wojsk najemnych i żołnierza zaciężnego,
- teatr wojny oraz różni przeciwnicy państwa polsko-litewskiego i Rzeczpospolitej Obojga Narodów – od II połowy XVI w. do końca XVII w.,
- organizacja i skład obydwu autoramentów armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów,
- wiek XVIII – czas militarnego i politycznego upadku państwa oraz próba odbudowy siły militarnej Rzeczpospolitej Obojga Narodów,
- Legiony Polskie i Wojsko Polskie Księstwa Warszawskiego oraz udział Polaków w wojnach napoleońskich,
- armia Królestwa Polskiego i wojna polsko-rosyjska 1831 r.; koniec regularnych polskich sił zbrojnych,
- polskie próby powstańcze z lat 1833–1864 oraz charakter ówczesnych polskich formacji wojskowych i stosowana przez nie taktyka walki,
- polskie formacje wojskowe z czasów I wojny światowej oraz ich organizacja i cel istnienia,
- odrodzenie polskiej państwowości i polskich sił zbrojnych (Wojska Polskiego i Marynarki Wojennej) oraz ich udział „w wojnach o niepodległość i granice”,
- organizacja polskich sił zbrojnych oraz specyficzne cechy polskiego wysiłku militarnego w latach 1918–1939, a także jego polityczne, ekonomiczne i społeczne uwarunkowania,
- polski wysiłek zbrojny w latach II wojny światowej – od 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 r.,
- „Ludowe” Wojsko Polskie oraz siły zbrojne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1945–1989 – ich kształt organizacyjny oraz polityczne, ekonomiczne i społeczne uwarunkowania ich istnienia,
- Polskie Siły Zbrojne po 1989 r. – armia nowego typu oraz jej zadania w ramach NATO.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem nauczyciela - 15 - 0,5 pkt 2. Przygotowanie do zajęć - 15 - 0,5 pkt 3. Czytanie literatury – 20 - 0,8 pkt 4. Godziny kontaktowe z prowadzącym konsultacje, korespondencja email) - 5 - 0,2 pkt Łącznie: 60 godz. (2 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1 student posiada uporządkowaną wiedzę z zakresu przełomowych momentów dziejów wojskowych Polski K_W01 W2 opanował podstawową terminologię z zakresu organizacji wojska i przede wszystkim polskiej sztuki wojennej w różnych epokach K_W02 W3 zna wybrane zagadnienia z historii Polski na poziomie zaawansowanym K_W04 W4 ma wiedzę o najważniejszych militarnych i politycznych aspektach dziejów Europy K_W05 W5 zna zależności między różnymi zagadnieniami historii wojskowej a współczesnymi problemami sytuacji militarnej świata – przede wszystkim zaś Europy, w tym również Polski K_W06 W6 potrafi krytycznie korzystać z efektów różnych badań historyków dotyczących przełomowych momentów w historii wojskowej Polski K_W09, K_W10 W7 zna i rozumie społeczne oraz kulturowe zmiany towarzyszące różnym procesom historycznym. K_W14, K_W15

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 student posługuje się zdobytą wiedzą w celu wyjaśnianie procesów i zmian dotyczących historii wojskowej Polski K_U01 U2 potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do dyskusji oraz do przygotowania samodzielnych prac dotyczących historii wojskowej Polski K_U07 U3 potrafi samodzielnie analizować oraz interpretować i prezentować zebrane informacje w przejrzystej, usystematyzowanej i przemyślanej formie K_U08 U4 argumentuje i uzasadnia swoje stanowisko podczas dyskusji naukowej, wykorzystując wiedzę zdobytą samodzielnie oraz na zajęciach, a także własne doświadczenia badawcze i analityczne K_U11 U5 potrafi przygotować krótkie wypowiedzi ustne oraz prace pisemne, bądź prezentacje na temat wybranych momentów przełomowych w historii wojskowej Polski K_U12 U6 tłumaczy, objaśnia i wykorzystuje w badaniach teksty źródłowe w językach obcych, w których sporządzone są wykorzystywane przez niego źródła historyczne K_U14

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 ma świadomość znaczenia historii wojskowej dla historii powszechnej ludzkości, w tym również Polski K_K01 K2 wyraża własne opinie podczas dyskusji na studenckich konferencjach naukowych odnoszących się do przełomowych momentów w historii wojskowej Polski K_K02 K3 potrafi przedstawić swój punkt widzenia uwzględniając poglądy innych dyskutantów K_K04 K4 rozwija swoje zainteresowania historyczne odnoszące się do przełomowych momentów w dziejach wojskowych Polski K_K08

Metody dydaktyczne

Prelekcja, prezentacja multimedialna, udział w dyskusji na podstawie lektury polecanej przez prowadzącego zajęcia.

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2023/24L:

Aleksander Smoliński

W cyklu 2025/26L:

Robert Degen
Aleksander Smoliński

Kryteria oceniania

Przygotowanie i wygłoszenie referatu ustnego prezentującego jedno z zagadnień z zakresu historii wojskowej Polski, przewidziane w programie zajęć, a więc dotyczące organizacji armii lub sztuki wojennej, a także ich politycznych i ekonomicznych oraz społecznych i technicznych uwarunkowań (referat musi zostać przekazany następnie w utrwalonej formie, zaopatrzony w pełny aparat naukowy): W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, U1, U2, U3, U4, U5, U6

Aktywność w trakcie ćwiczeń: K1, K2, K3, K4

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura uzupełniająca:
Bołdyrew A., Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Warszawa 2011.
Cygan J., Wysocki W. J., Niepodległość Polski była nagrodą. Polski wysiłek zbrojny w latach 1914–1921, Warszawa 1999.
Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.
Grabarczyk T., Piechota zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2000.
Jurga T., 1939. Obrona Polski i Europy, Warszawa 2014.
Kukiel M., Dzieje Wojska Polskiego w epoce napoleońskiej 1795–1815 , Poznań 1912.
Majzner R., Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii 1944–1945. Organizacja i działalność bojowa, Częstochowa 2020.
Peszke M. A., Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939–1946. Koncepcje strategiczne i realia geopolityki. Przekład T. Fiedorek, Poznań 2014.
Polski wysiłek zbrojny w drugiej wojnie światowej. Bilans, wnioski i doświadczenia. Praca zbior. pod red. T. Paneckiego, Warszawa 1999.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 1. Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów. Praca zbior. pod red. J. Sikorskiego, Warszawa 1990.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 3. Tradycje walk wyzwoleńczych „Za Naszą i Waszą Wolność” XVIII–XX. Praca zbior. pod red. J. Biernackiego, Warszawa 1995.
Tokarz W., Armja Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917.
Wimmer J., Historia piechoty polskiej do roku 1864, Warszawa 1978.
Wimmer J., Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy, Warszawa 1983.
Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej (1700–1717). Redaktor naukowy K. Piwarski, Warszawa 1956.
Wrzosek M., Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917–1918, Warszawa 1969.
Wrzosek M., Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914–1918, Warszawa 1990.
Wrzosek M., Wojny o granice Polski Odrodzonej 1918–1921, Warszawa 1992.
Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812, Warszawa 1961.
Zych G., Jan Henryk Dąbrowski 1755–1818, Warszawa 1964.Pałka J., Polskie wojska operacyjne w Układzie Warszawskim, Warszawa 2022.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom I. Do roku 1648. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1965.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom II. 1648–1864. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1966.
Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864–1939. Praca zbior. pod red. Piotra Staweckiego, Warszawa 1990.

W cyklu 2025/26L:

Literatura podstawowa:
Historia wojskowości polskiej. Wybrane zagadnienia. Praca zbior. pod red. W. Biegańskiego, P. Staweckiego, J. Wojtasika, Warszawa 1972.
Kajetanowicz J., Wojsko Polskie w systemie bezpieczeństwa państwa 1945–2010, Częstochowa 2013.
Kozłowski E., Wrzosek M., Historia oręża polskiego 1795–1939, Warszawa 1984.
Kukiel M., Zarys historii wojskowości w Polsce. Wydanie trzecie zmienione i powiększone, Kraków 1929.
Nowak T. M., Wimmer J., Historia oręża polskiego 963–1795, Warszawa 1981.
Olejnik K., Dzieje oręża polskiego, Toruń 2007.
Pałka J., Polskie wojska operacyjne w Układzie Warszawskim, Warszawa 2022.
Peszke M. A., Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939–1946. Koncepcje strategiczne i realia geopolityki. Przekład T. Fiedorek, Poznań 2014.
Polski wysiłek zbrojny w drugiej wojnie światowej. Bilans, wnioski i doświadczenia. Praca zbior. pod red. T. Paneckiego, Warszawa 1999.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 1. Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów. Praca zbior. pod red. J. Sikorskiego, Warszawa 1990.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 3. Tradycje walk wyzwoleńczych „Za Naszą i Waszą Wolność” XVIII–XX. Praca zbior. pod red. J. Biernackiego, Warszawa 1995.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom I. Do roku 1648. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1965.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom II. 1648–1864. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1966.
Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864–1939. Praca zbior. pod red. Piotra Staweckiego, Warszawa 1990.
Literatura uzupełniająca:
Bołdyrew A., Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Warszawa 2011.
Cygan J., Wysocki W. J., Niepodległość Polski była nagrodą. Polski wysiłek zbrojny w latach 1914–1921, Warszawa 1999.
Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.
Grabarczyk T., Piechota zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2000.
Jurga T., 1939. Obrona Polski i Europy, Warszawa 2014.
Kukiel M., Dzieje Wojska Polskiego w epoce napoleońskiej 1795–1815 , Poznań 1912.
Majzner R., Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii 1944–1945. Organizacja i działalność bojowa, Częstochowa 2020.
Tokarz W., Armja Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917.
Wimmer J., Historia piechoty polskiej do roku 1864, Warszawa 1978.
Wimmer J., Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy, Warszawa 1983.
Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej (1700–1717). Redaktor naukowy K. Piwarski, Warszawa 1956.
Wrzosek M., Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917–1918, Warszawa 1969.
Wrzosek M., Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914–1918, Warszawa 1990.
Wrzosek M., Wojny o granice Polski Odrodzonej 1918–1921, Warszawa 1992.
Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812, Warszawa 1961.
Zych G., Jan Henryk Dąbrowski 1755–1818, Warszawa 1964.

Uwagi

W cyklu 2025/26L:

Brak.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-PMPL2-S2 w USOSweb