Przełomowe momenty w historii wojskowej Polski (część 1) 1202-H-PMPL1-S2

Przedmiot poświęcony przełomowym momentom powszechnej historii wojskowej w ujęciu chronologicznym i problemowym, z uwzględnieniem uwarunkowań techniki wojennej, społecznych i kulturowych. Zajęcia obejmą następujące zagadnienia:
- teatr wojny i przeciwnicy Polski piastowskiej oraz państwa pierwszych Jagiellonów,
- wojskowość piastowska w okresie wczesnofeudalnym – do 1138 r.,
- epoka rycerska w Polsce piastowskiej oraz w państwie polsko-litewskim do początków wojny trzynastoletniej,
- zmiany w wojskowości w państwie polsko-litewskim w II połowie XV i w I połowie XVI w. oraz zanik rycerskiego pospolitego ruszenia na rzecz wojsk najemnych i żołnierza zaciężnego,
- teatr wojny oraz różni przeciwnicy państwa polsko-litewskiego i Rzeczpospolitej Obojga Narodów – od II połowy XVI w. do końca XVII w.,
- organizacja i skład obydwu autoramentów armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów,
- wiek XVIII – czas militarnego i politycznego upadku państwa oraz próba odbudowy siły militarnej Rzeczpospolitej Obojga Narodów,
- Legiony Polskie i Wojsko Polskie Księstwa Warszawskiego oraz udział Polaków w wojnach napoleońskich,
- armia Królestwa Polskiego i wojna polsko-rosyjska 1831 r.; koniec regularnych polskich sił zbrojnych,

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem prowadzącego zajęcia - 15 - 0,5 pkt. 2. Przygotowanie do zajęć - 15 - 0,5 pkt. 3. Czytanie literatury –20 - 0,8 pkt. 4. Godziny kontaktowe z prowadzącym (konsultacje) - 5 - 0,2 pkt. Łącznie: 55 godz. (2 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1 student posiada uporządkowaną wiedzę z zakresu przełomowych momentów dziejów wojskowych Polski K_W01 W2 opanował podstawową terminologię z zakresu organizacji wojska i przede wszystkim polskiej sztuki wojennej w różnych epokach K_W02 W3 zna wybrane zagadnienia z historii Polski na poziomie zaawansowanym K_W04 W4 ma wiedzę o najważniejszych militarnych i politycznych aspektach dziejów Europy K_W05 W5 zna zależności między różnymi zagadnieniami historii wojskowej a współczesnymi problemami sytuacji militarnej świata – przede wszystkim zaś Europy, w tym również Polski K_W06 W6 potrafi krytycznie korzystać z efektów różnych badań historyków dotyczących przełomowych momentów w historii wojskowej Polski K_W09, K_W10 W7 zna i rozumie społeczne oraz kulturowe zmiany towarzyszące różnym procesom historycznym. K_W14, K_W15

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 student posługuje się zdobytą wiedzą w celu wyjaśnianie procesów i zmian dotyczących historii wojskowej Polski K_U01 U2 potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do dyskusji oraz do przygotowania samodzielnych prac dotyczących historii wojskowej Polski K_U07 U3 potrafi samodzielnie analizować oraz interpretować i prezentować zebrane informacje w przejrzystej, usystematyzowanej i przemyślanej formie K_U08 U4 argumentuje i uzasadnia swoje stanowisko podczas dyskusji naukowej, wykorzystując wiedzę zdobytą samodzielnie oraz na zajęciach, a także własne doświadczenia badawcze i analityczne K_U11 U5 potrafi przygotować krótkie wypowiedzi ustne oraz prace pisemne, bądź prezentacje na temat wybranych momentów przełomowych w historii wojskowej Polski K_U12 U6 tłumaczy, objaśnia i wykorzystuje w badaniach teksty źródłowe w językach obcych, w których sporządzone są wykorzystywane przez niego źródła historyczne K_U14

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 ma świadomość znaczenia historii wojskowej dla historii powszechnej ludzkości, w tym również Polski K_K01 K2 wyraża własne opinie podczas dyskusji na studenckich konferencjach naukowych odnoszących się do przełomowych momentów w historii wojskowej Polski K_K02 K3 potrafi przedstawić swój punkt widzenia uwzględniając poglądy innych dyskutantów K_K04 K4 rozwija swoje zainteresowania historyczne odnoszące się do przełomowych momentów w dziejach wojskowych Polski K_K08

Koordynatorzy przedmiotu

Robert Degen
Bogusław Dybaś

Metody dydaktyczne

prelekcja, prezentacja multimedialna, udział w dyskusji na podstawie lektury polecanej przez prowadzącego zajęcia

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z zakresu historii Polski i powszechnej

Kryteria oceniania

Metody oceniania:
- zaliczenie na ocenę na podstawie wystąpienia ustnego prezentującego jedno z zagadnień z zakresu historii wojskowej Polski, przewidziane w programie zajęć, a więc dotyczące organizacji armii lub sztuki wojennej, a także ich politycznych i ekonomicznych oraz społecznych i technicznych uwarunkowań: W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, U1, U2, U3, U4, U5, U6
- przygotowanie referatu i prezentacji na powyższy temat z pełnym aparatem naukowym (przypisy i bibliografia): W1, W2, W3, W4, W5, W6, W7, U1, U2, U3, U4, U5, U6
- aktywność w trakcie ćwiczeń: K1, K2, K3, K4

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura obowiązkowa:
Nowak T. M., Wimmer J., Historia oręża polskiego 963–1795, Warszawa 1981.
Olejnik K., Dzieje oręża polskiego, Toruń 2007.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 1. Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów. Praca zbior. pod red. J. Sikorskiego, Warszawa 1990.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 3. Tradycje walk wyzwoleńczych „Za Naszą i Waszą Wolność” XVIII–XX. Praca zbior. pod red. J. Biernackiego, Warszawa 1995.

Literatura uzupełniająca:
Historia wojskowości polskiej. Wybrane zagadnienia. Praca zbior. pod red. W. Biegańskiego, P. Staweckiego, J. Wojtasika, Warszawa 1972.
Kozłowski E., Wrzosek M., Historia oręża polskiego 1795–1939, Warszawa 1984.
Kukiel M., Zarys historii wojskowości w Polsce. Wydanie trzecie zmienione i powiększone, Kraków 1929.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom I. Do roku 1648. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1965.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom II. 1648–1864. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1966.
Bołdyrew A., Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Warszawa 2011.
Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.
Grabarczyk T., Piechota zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2000.
Kukiel M., Dzieje Wojska Polskiego w epoce napoleońskiej 1795–1815 , Poznań 1912.
Tokarz W., Armja Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917.
Wimmer J., Historia piechoty polskiej do roku 1864, Warszawa 1978.
Wimmer J., Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy, Warszawa 1983.
Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej (1700–1717). Redaktor naukowy K. Piwarski, Warszawa 1956.
Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812, Warszawa 1961.
Zych G., Jan Henryk Dąbrowski 1755–1818, Warszawa 1964.

W cyklu 2025/26Z:

Historia wojskowości polskiej. Wybrane zagadnienia. Praca zbior. pod red. W. Biegańskiego, P. Staweckiego, J. Wojtasika, Warszawa 1972.
Kozłowski E., Wrzosek M., Historia oręża polskiego 1795–1939, Warszawa 1984.
Kukiel M., Zarys historii wojskowości w Polsce. Wydanie trzecie zmienione i powiększone, Kraków 1929.
Nowak T. M., Wimmer J., Historia oręża polskiego 963–1795, Warszawa 1981.
Olejnik K., Dzieje oręża polskiego, Toruń 2007.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 1. Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów. Praca zbior. pod red. J. Sikorskiego, Warszawa 1990.
Polskie tradycje wojskowe. Tom 3. Tradycje walk wyzwoleńczych „Za Naszą i Waszą Wolność” XVIII–XX. Praca zbior. pod red. J. Biernackiego, Warszawa 1995.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom I. Do roku 1648. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1965.
Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Tom II. 1648–1864. Praca zbior. pod red. Janusza Sikorskiego, Warszawa 1966.
Bołdyrew A., Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Warszawa 2011.
Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.
Grabarczyk T., Piechota zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2000.
Kukiel M., Dzieje Wojska Polskiego w epoce napoleońskiej 1795–1815 , Poznań 1912.
Tokarz W., Armja Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917.
Wimmer J., Historia piechoty polskiej do roku 1864, Warszawa 1978.
Wimmer J., Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy, Warszawa 1983.
Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej (1700–1717). Redaktor naukowy K. Piwarski, Warszawa 1956.
Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812, Warszawa 1961.
Zych G., Jan Henryk Dąbrowski 1755–1818, Warszawa 1964.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-PMPL1-S2 w USOSweb