Kultura i tradycje I Rzeczypospolitej 1202-H-KTIR-S1

Zajęcia dotyczą tradycji I Rzeczypospolitej jako wspólnoty wielonarodowej, wieloreligijnej, opartej na podziale władzy, samorządzie, decentralizacji i ograniczeniach władzy wobec obywateli i terytoriów wchodzących w skład państwa. Ten obraz będzie konfrontowany tak z dawną krytyką anarchii, kultury sarmackiej i konserwatyzmu, jak i z dzisiejszymi ujęciami pop-kulturowymi, publicystycznym przekazem historii ludowej czy nawiązaniami/odrzuceniami tej tradycji przez państwa i społeczności funkcjonujące na obszarze dawnej Rzeczpospolitej (Polska, Litwa, Ukraina, Białoruś, Łotwa).
Kluczowe będą więc pojęcia sarmatyzmu i kultury sarmackiej, ich różne rozumienie i rożne używanie w publicznym dyskursie, fenomen niezwykłej popularności serialu 1670 i popularność youtuberów/twórców internetowych nawiązujących do tej tematyki oraz różne, nowatorskie metody przedstawiania tej epoki przez muzea, ruchy rekonstruktorskie i instytucje kultury. Z jednej strony dotyczą tak popularnych, kulturowych i ideologicznych obrazów tej przeszłości w epoce współczesnej, jak i z drugiej wiedzy na temat dostępnych źródeł, metod poznania i wykorzystania i popularyzacji tych elementów.
Nacisk zostanie położny na kutrowy wymiar zjawisk, tak w wymiarze wyobrażeń i kontynuacji, jak i dokumentowania, badania i popularyzowania wiedzy o tej epoce. Zwieńczeniem pracy studentów będzie opracowanie i prezentacja oryginalnego materiału źródłowego.

Całkowity nakład pracy studenta

Całkowity nakład pracy studenta 90 godz. 3 ECTS: - udział w zajęciach - 30 godz. 1 ECTS - konsultacje z prowadzącym 15 godz. - 0,5 ECTS - przygotowanie do zajęć i zaliczenia 45 godz. 1,5 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

W1 zna wybrane zagadnienia historii powszechnej (w zakresie pięciu głównych epok historycznych) w ujęciu chronologicznym i tematycznym (K_W04). W2 zna i rozumie w stopniu elementarnym relacje i zależności pomiędzy przeszłością a aktualnymi wydarzeniami oraz ich wpływ na świadomość i tożsamość ludzi i społeczeństw (K_W06).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 prezentuje efekty swojej pracy indywidualnej lub zespołowej w przejrzystej, usystematyzowanej formie z zastosowaniem różnorodnych, nowoczesnych metod i technik, dostosowanych do odpowiedniej dziedziny historii; potrafi przygotować wypowiedzi ustne i prace pisemne w języku polskim z poprawnym zastosowaniem różnorodnych form pisarstwa historycznego (K_U07).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania (K_K03). K2 uznaje i szanuje różnice punktów widzenia determinowane różnym podłożem kulturowym; wykazuje niezależność i samodzielność myśli, szanując jednocześnie prawo innych osób do wykazywania tych samych cech; jest zdolny do okazywania (K_K04). K3 rozumie konieczność przestrzegania norm etycznych w pracy historyka i popularyzacji wiedzy historycznej (K_K06). K4 podejmuje próby uczestnictwa w dyskusjach historycznych i przekazywania informacji osobom zainteresowanym historią spoza grona fachowców (K_K09).

Metody dydaktyczne podające

- opis
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- projektu
- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- seminaryjna

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody służące prezentacji treści
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody oparte na współpracy
- metody wymiany i dyskusji

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Student: U1. Can perform and interpret the medical procedures evaluating cardiovascular and respiratory system response at rest, after exercise and in pathophysiological conditions. U2. Can perform 12 leads ECG. U3. Based on ECG recording can evaluate heart activity after exercise and in pathophysiological conditions. U4. Can perform spirometry and interpret its results. U5. Can interpret common blood and urine tests. znajomość kursu historii nowożytnej, tak Polski, jak i powszechnej

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2023/24L:

Jarosław Dumanowski

W cyklu 2025/26L:

Robert Degen
Jarosław Dumanowski

W cyklu 2022/23L:

Jarosław Dumanowski

W cyklu 2024/25L:

Jarosław Dumanowski

Kryteria oceniania

Napisanie recenzji / eseju/ opracowanie i komentarz tekstu źródłowego (6-8 stron) na uzgodniony temat na podstawie wybranej pracy naukowej: W1, W2, U1
Aktywny udział w zajęciach: K1, K2, K3, K4

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa
• Mariola Hoszowska, Joanna Pisulińska, Paweł Sierżęga, Leonid Zaszkilniak (red.), Wspólne dziedzictwo. Rzeczpospolita Obojga Narodów w polskiej, litewskiej i ukraińskiej historiografii XIX–XXI wieku, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2019.
• Timothy Snyder, Rekonstrukcja narodów: Polska, Ukraina, Litwa, Białoruś 1569–1999, Sejny: Pogranicze, 2006 (druk).
• Mateusz Wyżga, Polska sarmacka. Historia zwykłych ludzi, Znak Horyzont, 2025 (druk).
• Joanna Orzeł, My, Sarmaci. Mity i rzeczywistość szlachty Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Port, 2025 (druk).

Literatura uzupełniająca
• Wojciech Kriegseisen, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1991.
• Wojciech Kriegseisen, Sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej (do 1763 roku): geneza i kryzys władzy ustawodawczej, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1995. (online) (Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa)
• Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego (podręcznik; różne wydania – druk).
• Agnieszka Grześkowiak-Krwawicz, Dyskurs polityczny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pojęcia i idee, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2018.
• Artur Wójcik, Sarmatia. Czarna legenda złotego wieku, Znak Horyzont, 2025 (druk).
• Joanna Wojdon (red.), Historia w przestrzeni publicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2025 (druk).
• Karolina Felberg, „Serial 1670, czyli polski duopol w sarmackim kontuszu” (OKO.press, 25 XII 2023). (online) (oko.press)
• Jakub Majmurek, „Co nas śmieszy w 1670?” (Tygodnik Powszechny, 30 XII 2023). (online) (Tygodnik Powszechny)
• Culture.pl: wpis o serialu „1670” – reż. Maciej Buchwald, Kordian Kądziela. (online) (Culture.pl)
• Jarosław Dumanowski, Magdalena Kasprzyk-Chevriaux, Kapłony i szczeżuje. Opowieść o zapomnianej kuchni polskiej (druk; brak legalnej, ogólnodostępnej wersji pełnotekstowej online w kwerendzie).

Książki z serii „Monumenta Poloniae Culinaria”:
• t. VIII: Zbiór dla kuchmistrza tak potraw jako ciast robienia wypisany roku 1757 dnia 24 lipca, wyd. i opr. J. Dumanowski, S. Bułatowa, Warszawa 2021,
• t. IX: Przepisy Paula Tremo, wydał i oprac. J. Dumanowski, Warszawa 2022,
• t. I (wydanie poprawione i uzupełnione): Stanisław Czerniecki, Compendium ferculorum albo zebranie potraw, opracowanie i wstęp J. Dumanowski, Warszawa 2021

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-KTIR-S1 w USOSweb