Dzieje zakonu krzyżackiego i jego państwa w Prusach i Inflantach w XII-XVI wieku 1202-H-DZK-S1

1. Podstawowe źródła i kierunki badań nad państwem zakonu krzyżackiego w Prusach i Inflantach
2. Powstanie i rozwój lewantyńskich zakonów rycerskich do połowy XIII wieku
3. Reguła zakonu krzyżackiego
4. Sprowadzenie Krzyżaków do Prus i rozwój ich władztwa do 1235 roku
5. Podbój Prus i Inflant do końca XIII wieku
6. Struktura administracyjno-terytorialna państwa zakonnego
7. Struktura kościelna państwa zakonnego
8. Rozkwit państwa krzyżackiego nad Bałtykiem po 1309 roku
9. Gospodarka państwa krzyżackiego
10. Ekspansja państwa zakonnego na przełomie XIV i XV wieku
11. Wojna Polski i Litwy z zakonem krzyżackim
12. Kryzys w państwie zakonnym w Prusach do połowy XV wieku
13. Wojna trzynastoletnia
14. Schyłek państwa zakonnego w Prusach do 1525 roku
15. Państwo zakonne w Inflantach w XV – XVI wieku

Całkowity nakład pracy studenta

Całkowity nakład pracy studenta mieści się w wymiarze 60 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

Wiedza: • zna genezę lewantyńskich zakonów rycerskich • poznaje Regułę zakonów rycerskich • zna przyczyny popularności zakonów rycerskich w Europie w XII – XIII wieku • zna przyczyny przybycia Krzyżaków do Prus • rozumie genezę powstania państwa krzyżackiego nad Bałtykiem • zna przebieg ekspansji krzyżackiej w XIII-XIV wieku • poznaje treść przywileju chełmińskiego • zna struktury władzy państwa zakonnego • zna podział administracyjny i kościelny państwa zakonnego • zna stosunki ludnościowe w państwie krzyżackim • poznaje rozwój gospodarczy państwa krzyżackiego • poznaje kulturę i sztukę państwa krzyżackiego • poznaje fenomen władztwa krzyżackiego w średniowiecznej Europie

Efekty uczenia się - umiejętności

Wiedza: Umiejętności: • wskazuje różnicę między zakonem a zakonem rycerskim w średniowiecznej Europie • wskazuje charakterystyczne elementy reguły zakonnej • opisuje sytuację panującą w Polsce w początkach XIII wieku • charakteryzuje obszar Prus w początkach XIII wieku • opisuje przybycie Krzyżaków do Prus • charakteryzuje treść przywileju chełmińskiego • wskazuje związek między ekspansją Krzyżaków w Prusach a ideą wypraw krzyżowych • określa, jakie skutki dla Polski i Europy miało powstanie państwa zakonnego w Prusach i Inflantach • opisuje ustrój państwa zakonnego • opisuje strukturę kościelną państwa zakonnego • uzasadnia w jaki sposób Krzyżacy podbili Prusy • opisuje strukturę społeczną państwa krzyżackiego • opisuje przebieg ekspansji państwa krzyżackiego w XIII-XIV wieku • wymienia skutki ekspansji • opisuje rozwój gospodarczy państwa. • wyjaśnia różnice w strukturze społecznej państwa krzyżackiego • opisuje sytuację polityczną państwa krzyżackiego w Prusach na przełomie XIV i XV wieku • wymienia etapy rozwoju architektury i sztuki • charakteryzuje piśmiennictwo • dokonuje porównania ustroju państwa zakonnego w Prusach z sąsiednimi monarchiami • przedstawia i ocenia konflikt Litwy i Polski z państwem krzyżackim w Prusach i Inflantach w latach 1409-1411 • przedstawia kolejne konflikty polsko-krzyżackie do połowy XV wieku • charakteryzuje gospodarczy i społeczny kryzys państwa krzyżackiego w pierwszej połowie XV wieku • charakteryzuje przyczyny i przebieg wojny trzynastoletniej • wyjaśnia na czym polegało zeświecczenie Zakonu • charakteryzuje skutki wojny trzynastoletniej • charakteryzuje sytuację wewnętrzną państwa zakonnego w latach 1466-1525 • charakteryzuje stosunki państwa krzyżackiego z sąsiadami w latach 1466-1525 • przedstawia przyczyny sekularyzacji Prus • charakteryzuje znaczenie Hołdu Pruskiego • ocenia państwa zakonnego w Inflantach w pierwszej połowie XVI wieku • wymienia przyczyny upadku państwa zakonnego w Inflantach

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Umie wykazać jakie są podstawowe cechy społeczeństwa stanowego Rozumie na czym polegają różnice ustrojowe w państwach późnego średniowiecza Dostrzega nierówności społeczne i przyczyny, które leżą u ich podstaw Widzi różnice między sprawną a nieudolną władzą państwową Rozumie ponadczasowość motywacji ludzkich działań Potrafi wskazać idee i ich wpływ na przeobrażenia ludzi i społeczeństw Dostrzega postęp technologiczny i jego wpływ na zmiany w sposobie funkcjonowania człowieka Widzi znaczenie języka i pisma dla kształtowania wspólnoty Potrafi dostrzec znaczenie religii i duchowości w kształtowaniu postaw wspólnotowych

Metody dydaktyczne

Wykład z wykorzystaniem środków audiowizualnych: plany, mapy, ikonografia. Prezentacja i omawianie oryginalnych tekstów źródłowych

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa

Wymagania wstępne

Brak wymagań wstępnych

Efekty kształcenia

Wiedza:
• zna genezę lewantyńskich zakonów rycerskich
• poznaje Regułę zakonów rycerskich
• zna przyczyny popularności zakonów rycerskich w Europie w XII – XIII wieku
• zna przyczyny przybycia Krzyżaków do Prus
• rozumie genezę powstania państwa krzyżackiego nad Bałtykiem
• zna przebieg ekspansji krzyżackiej w XIII-XIV wieku
• poznaje treść przywileju chełmińskiego
• zna struktury władzy państwa zakonnego
• zna podział administracyjny i kościelny państwa zakonnego
• zna stosunki ludnościowe w państwie krzyżackim
• poznaje rozwój gospodarczy państwa krzyżackiego
• poznaje kulturę i sztukę państwa krzyżackiego
• poznaje fenomen władztwa krzyżackiego w średniowiecznej Europie

Umiejętności:
• wskazuje różnicę między zakonem a zakonem rycerskim w średniowiecznej Europie
• wskazuje charakterystyczne elementy reguły zakonnej
• opisuje sytuację panującą w Polsce w początkach XIII wieku
• charakteryzuje obszar Prus w początkach XIII wieku
• opisuje przybycie Krzyżaków do Prus
• charakteryzuje treść przywileju chełmińskiego
• wskazuje związek między ekspansją Krzyżaków w Prusach a ideą wypraw krzyżowych
• określa, jakie skutki dla Polski i Europy miało powstanie państwa zakonnego w Prusach i Inflantach
• opisuje ustrój państwa zakonnego
• opisuje strukturę kościelną państwa zakonnego
• uzasadnia w jaki sposób Krzyżacy podbili Prusy
• opisuje strukturę społeczną państwa krzyżackiego
• opisuje przebieg ekspansji państwa krzyżackiego w XIII-XIV wieku
• wymienia skutki ekspansji
• opisuje rozwój gospodarczy państwa.
• wyjaśnia różnice w strukturze społecznej państwa krzyżackiego
• opisuje sytuację polityczną państwa krzyżackiego w Prusach na przełomie XIV i XV wieku
• wymienia etapy rozwoju architektury i sztuki
• charakteryzuje piśmiennictwo
• dokonuje porównania ustroju państwa zakonnego w Prusach z sąsiednimi monarchiami
• przedstawia i ocenia konflikt Litwy i Polski z państwem krzyżackim w Prusach i Inflantach w latach 1409-1411
• przedstawia kolejne konflikty polsko-krzyżackie do połowy XV wieku
• charakteryzuje gospodarczy i społeczny kryzys państwa krzyżackiego w pierwszej połowie XV wieku
• charakteryzuje przyczyny i przebieg wojny trzynastoletniej
• wyjaśnia na czym polegało zeświecczenie Zakonu
• charakteryzuje skutki wojny trzynastoletniej
• charakteryzuje sytuację wewnętrzną państwa zakonnego w latach 1466-1525
• charakteryzuje stosunki państwa krzyżackiego z sąsiadami w latach 1466-1525
• przedstawia przyczyny sekularyzacji Prus
• charakteryzuje znaczenie Hołdu Pruskiego
• ocenia państwa zakonnego w Inflantach w pierwszej połowie XVI wieku
• wymienia przyczyny upadku państwa zakonnego w Inflantach

Kryteria oceniania

Obecności na zajęciach. Ocena z końcowego kolokwium pisemnego.

Literatura

Biskup M., Labuda G., Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Gospodarka-Społeczeństwo-Państwo-Ideologia, Gdańsk 1986;
Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Podziały administracyjne i kościelne od XIII do XVI wieku, red. Z. H. Nowak, R. Czaja, Toruń 2000;
Inflanty w średniowieczu. Władztwa zakonu i biskupów, red. M. Biskup, Toruń 2002;
Radzimiński A., Kościół w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach 1243-1525, Malbork 2006;
Jóźwiak S., Centralne i terytorialne organy władzy zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1228-1410. Rozwój – Przekształcenia – Kompetencje, Toruń 2001;
Czaja R., Miasta pruskie a zakon krzyżacki. Studia nad stosunkami między miastem a władzą terytorialną w późnym średniowieczu, Toruń 1999;
Jóźwiak S., Trupinda J., Organizacja życia na zamku krzyżackim w Malborku w czasach wielkich mistrzów (1309-1457), Malbork 2011 [wyd. 2];
Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo, red. M. Biskup, R. Czaja, Warszawa 2008;
Czaja R., Grupy rządzące w miastach nadbałtyckich w średniowieczu, Toruń 2008;
Szweda A., Organizacja i technika dyplomacji polskiej w stosunkach z zakonem krzyżackim w Prusach w latach 1386-1454, Toruń 2009.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-DZK-S1 w USOSweb