Dziedzictwo kulturowe 1202-H-DK-S1

Celem wykładu jest wprowadzenie do problematyki dziedzictwa kulturowego. Zakres tematyczny jest szeroki, co wynika z obszerności problematyki i współczesnych jej ujęć realizowanych w ramach heritage studies. Punktem wyjścia jest szerokie rozumienie kultury - nie jest ona tylko wytworem działalności utalentowanych ludzi, lecz ogółem praktyk społecznych. Z tego względu w polu zainteresowania wykładu znajduje się zatem nie tylko tradycyjne dziedzictwo materialne i niematerialne, ale także dziedzictwo jako procesy jego wykształcania się, normalizowania, jego funkcjonowanie i recepcja w społeczeństwie, jak również jako zastane, znormalizowane systemy myślenia i działania społeczeństwa (dziedzictwo instytucji, dziedzictwo dyskursu naukowego).
W ramach wykładu studenci zostaną zapoznani ze współczesnymi podstawami prawnymi, standardami, wyzwaniami, problemami, paradygmatami i rozwiązaniami związanymi z dziedzictwem, jego ochroną, tworzeniem, konserwowaniem, utrzymywaniem i udostępnianiem. Istota tworzenia dziedzictwa i jego ochrony zostanie też osadzona w kontekstach historycznych. Wykład zachęci także do metarefleksyjnego spojrzenia na procesy i skutki tworzenia dziedzictwa, stawiając pytanie nie tylko o to, co i dlaczego uznajemy za warte zachowania, lecz także o historyczne uwarunkowania samych kryteriów tego wyboru. Refleksja obejmie również dziedziczone instytucje, wartości, sposoby myślenia i dyskursy, które współkształtują nasze rozumienie kultury i jej dziedzictwa. Dyskusja obejmie rolę edukacji w tworzeniu i oddziaływaniu dziedzictwa kulturowego. Wykład poruszy też problematykę współczesnych form badania, przywracania i przeżywania, jak i przypadki zacierania dziedzictwa w różnych regionach Polski i na świecie. Specjalną częścią wykładu będą rozważania dotyczące rozumienia miejskości jako dziedzictwa obcego dla części krajów europejskich, a także wpływu obecności dziedzictwa historycznego w miastach na ich rozwój.
Docelowo wykład ma wyposażyć studenta w umiejętności dalszego samodzielnego zgłębiania problematyki dziedzictwa kulturowego i heritage studies.

Przewidywana tematyka spotkań:
1. Czym w ogóle jest dziedzictwo kulturowe? Jak się je definiuje i dlaczego? Kto decyduje, co staje się dziedzictwem?
2. Narodziny ochrony, cz. 1: pozyskiwanie, przechowywanie, konserwowanie
3. Narodziny ochrony, cz. 2: współczesne prawo i standardy
4. Narodziny ochrony, cz. 3: grabież i restytucja
5. Badanie, przywracanie i zacieranie dziedzictwa, cz. 1: regionalistyka w Polsce
6. Badanie, przywracanie i zacieranie dziedzictwa, cz. 2: kontrowersje na świecie
7. Miejskość jako problematyczne dziedzictwo
8. Disneylandyzacja, retrowersja, autentyczność, funkcjonalność dziedzictwa w miastach
9. Nauczanie o historii - czy nauczanie o dziedzictwie? Rola dziedzictwa w edukacji i rola edukacji w ochronie dziedzictwa
10. Dziedzictwo instytucji i systemów
11. Dziedzictwo dyskursu naukowego, kolonizacja i dekolonizacja wiedzy
12. Człowiek i lokalna społeczność jako dziedzictwo
13. Warsztat historyka specjalisty ds. dziedzictwa kulturowego - podsumowanie
14. Konsultacje
15. Egzamin

Całkowity nakład pracy studenta

3 PKT ECTS = 90 h pracy studenta - aktywny udział w wykładach: 1 PKT ECTS / 30 h - praca własna: przygotowanie do zajęć: 1 PKT ECTS / 30h - prawa własna: przygotowanie do egzaminu ustnego: 1 PKT ECTS / 30h

Efekty uczenia się - wiedza

W1 posiada uporządkowaną wiedzę z zakresu dziedzictwa kultury K_W01 W2 opanował podstawową terminologię z zakresu tradycji kulturowej i dziedzictwa historycznego K_W02 W3 zna i rozumie wpływ wydarzeń politycznych, społecznych i kulturowych na współczesność K_W06 W4 orientuje się w ofercie współczesnych muzeów historycznych, w szczególności w odniesieniu do tradycji K_W18

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 zdobywa wiedzę pod kierunkiem opiekuna naukowego na temat dziedzictwa K_U01 U2 potrafi formułować własne argumenty na rzecz utrwalania dziedzictwa kulturowego przy wykorzystaniu różnych opinii historyków K_U10

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 ma świadomość wpływu kultury historycznej na współczesność K_K01 K2 rozumie konieczność popularyzacji dziedzictwa historycznego K_K02 K3 rozumie i szanuje różnorodne punkty widzenia wynikające z odmiennych uwarunkowań historycznych K_K04

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Robert Degen
Wiesław Sieradzan

W cyklu 2026/27Z:

Anna Maleszka

W cyklu 2024/25Z:

Wiesław Sieradzan

Metody dydaktyczne

podające: wykład problemowy, wykład konwersatoryjny poszukujące: giełda pomysłów, klasyczna metoda problemowa, obserwacji, studium przypadku

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- obserwacji
- giełda pomysłów
- klasyczna metoda problemowa

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Obowiązuje zapis na specjalność: Dziedzictwo kulturowe Europy

Kryteria oceniania

Egzamin ustny ze stopnia opanowania wiedzy i umiejętności z zakresu tematyki wykładu i literatury.
Aktywność podczas dyskusji i giełdy pomysłów w trakcie wykładów.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

David Lowenthal, The Past Is a Foreign Country, 2015.
Rodney Harrison, Heritage: Critical Approaches, 2013.
The Palgrave Handbook of Contemporary Heritage Research, 2015.
C.W. Ceram, Bogowie, groby, uczeni, 1949.
Françoise Choay, The Invention of the Historic Monument, 1992.
The Oxford Handbook of International Cultural Heritage Law, red. Francesco Francioni,Ana Filipa Vrdoljak, 2020.
Kamil Zeidler, Prawo ochrony dziedzictwa kultury, 2007.
Maciej Trzciński, Prawna ochrona zabytków archeologicznych, Silesia Antiqua 2010, t. 46, ss. 151-162.
Prawna ochrona zabytków, red. Teresa Gardocka i Jacek Sobczak, 2010.
Robert M. Edsel, Na ratunek Italii. Zdążyć ocalić skarby sztuki przed nazistami, 2013.
Francois Souchal, Wandalizm rewolucji, 2016.
Monika Wyszomirska, Ograniczenie praw własności na tle ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Ochrona ludności i dziedzictwa kulturowego, 2024, 4, doi:10.4467/29563763.OLDK.24.002.19788, ss. 9-25.
Robert Traba, Wschodniopruskość: tożsamość regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec, 2007.
Maria Lewicka, Pamięć wielokulturowej przeszłości miejsca a tożsamość lokalna, w: Torunia przestrzeń wspólna: wielokulturowe miasto z cezurą i bez cezury 1920 roku, Toruń 2020, s. 15-29.
Agnieszka Wargowska-Dudek, Ochrona dziedzictwa kulturowego na przykładzie polskich tańców narodowych – praktyki depozytariusza Henryka Dudy, Perspektywy Kultury 2023, 40, ss. 95-107.
Paweł Gut, O zasobie zaginionego historycznego archiwum miasta Szczecina, Przegląd Zachodniopomorski 2022, 37, ss. 65-99.
Izabela Okręglicka, Szopkarstwo krakowskie – ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego z perspektywy muzealnej i antropologicznej, Perspektywy Kultury 2023, 40, ss. 59-79.
Cristina Acidini, The history of cultural heritage protection in Italy – Part I, All'Isegna del Giglio, https://www.insegnadelgiglio.it/wp-content/uploads/2024/10/02-01_The-history-of-cultural-heritage-protection-in-Italy-%E2%80%93-Part-I-Cristina-Acidini.pdf.
Cemil Celik, Was There Antiquities Law and Regulations Before the Âsâr-I Atîka Nizâmnâme of 1869?, Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2022, doi:10.53718/GTTAD.1038303.
David Karmon, The Ruin of the Eternal City: Antiquity and Preservation in Renaissance Rome, 2011.
Seria: Atlas Historyczny Miast Polskich
The Venice Charter (1964), International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites.
UNESCO, Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (1972).
Council of Europe, Faro Convention (2005), Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society.
The Nara Document on Authenticity (1994).
USTAWA z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Strony internetowe: UNESCO, ICOM, ICA, IFLAI, ICOMOS.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-H-DK-S1 w USOSweb