Wykład z oferty Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych 1202-A-WWF-S1

Wykład ma charakter wprowadzający, historycznofilozoficzny i problemowy. Przedstawia dzieje filozofii europejskiej jako zapis kolejnych prób rozumienia świata i człowieka oraz istotną część dziedzictwa kulturowego. Nie zakłada wcześniejszej znajomości historii filozofii ani specjalistycznej terminologii.

Program obejmuje narodziny filozofii greckiej, koncepcje Platona i Arystotelesa, filozofię chrześcijańską i średniowieczną, przemiany renesansowe, nowożytny racjonalizm i empiryzm, Oświecenie, filozofię Kanta, idealizm niemiecki oraz wybrane nurty XIX i XX wieku. Kurs zamykają współczesne pytania o technikę, pluralizm, pamięć i ciągłość kulturową. Poszczególne stanowiska są przedstawiane wokół podstawowych problemów dotyczących rzeczywistości, poznania, człowieka, Boga, wolności, wartości i historii.

Perspektywa archiwistyczna polega na uwzględnieniu źródeł i form przekazu myśli filozoficznej: fragmentu, dialogu, traktatu, komentarza, rękopisu, korespondencji, przekładu czy zapisu wykładu. Przykłady pokazują, jak zachowanie, porządkowanie i interpretacja świadectw wpływają na obraz przeszłości. Pozwalają również rozważyć relacje między źródłem a jego późniejszą recepcją oraz między pamięcią, tradycją i historią.

Objaśnianie pojęć i stanowisk jest uzupełniane prezentacją krótkich fragmentów tekstów, materiałów ikonograficznych i przykładów recepcji. Podczas wybranych spotkań przewidziane są elementy dobrowolnej dyskusji. Zajęcia służą rozumieniu podstawowych idei filozoficznych oraz rozwijaniu krytycznej i odpowiedzialnej postawy wobec dziedzictwa intelektualnego. Nie wymaga się przygotowywania lektur przed wykładami ani wykonywania prac domowych. Podstawą zaliczenia na ocenę jest jedno końcowe kolokwium pisemne. Merytoryczna aktywność w dyskusji może umożliwić podwyższenie pozytywnej oceny zgodnie z zasadami oceniania. Platforma Moodle służy przekazywaniu informacji organizacyjnych oraz zakresu zagadnień do zaliczenia.

W cyklu 2026/27Z:

Jak w „podstawowych informacjach o przedmiocie”.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela — 30 godzin: – wykłady, w tym kolokwium zaliczeniowe — 30 godzin. Praca własna studenta — 20 godzin: – samodzielne utrwalanie treści wykładów z wykorzystaniem własnych notatek i wskazanej literatury — 10 godzin; – przygotowanie do kolokwium zaliczeniowego — 10 godzin. Łącznie: 50 godzin.

Efekty uczenia się - wiedza

Po zakończeniu zajęć student: W1: zna podstawowe etapy dziejów filozofii europejskiej oraz rozumie ich znaczenie jako form intelektualnego zapisu, przekazu i interpretacji doświadczenia ludzkiej kultury (odniesienie do efektów kierunkowych: K_W10, K_W12). W2: rozumie, że tekst filozoficzny, komentarz, przekład, fragment, rękopis, zapis wykładu, ikonografia i recepcja mogą być traktowane jako źródła do badania historii kultury, idei i samorozumienia człowieka (odniesienie do efektów kierunkowych: K_W14, K_W20).

Efekty uczenia się - umiejętności

Po zakończeniu zajęć student: U1: potrafi rozpoznać i zinterpretować podstawowe problemy filozoficzne obecne w tekstach i świadectwach kultury, sytuując je w odpowiednim kontekście historycznym i źródłowym (odniesienie do efektów kierunkowych: K_U06, K_U13). U2: potrafi sformułować krótką, uporządkowaną wypowiedź pisemną lub ustną, w której wykorzystuje podstawowe pojęcia filozoficzne oraz odwołuje się do wybranych autorów i tekstów (odniesienie do efektów kierunkowych: K_U07, K_U09).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Po zakończeniu zajęć student: K1: jest gotów do krytycznego i odpowiedzialnego obchodzenia się z dziedzictwem intelektualnym, rozumiejąc, że zachowanie, opis i interpretacja źródeł wpływają na sposób rozumienia przeszłości (odniesienie do efektów kierunkowych: K_K04). K2: dostrzega etyczny wymiar pracy z tekstem, świadectwem, pamięcią i tradycją oraz rozumie potrzebę ostrożności interpretacyjnej wobec źródeł i przekazów kulturowych (odniesienie do efektów kierunkowych: K_K03, K_K05).

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Robert Degen
Jolanta Żelazna

W cyklu 2026/27Z:

Robert Degen
Tomasz Kupś

Metody dydaktyczne

Wykład historycznofilozoficzny i problemowy, prezentujący autorską interpretację omawianych zagadnień. Wywód jest uzupełniany omówieniem krótkich fragmentów tekstów źródłowych, materiałów ikonograficznych oraz przykładów przekazu i recepcji myśli filozoficznej. Podczas wybranych spotkań przewiduje się elementy dyskusji dotyczącej przedstawionych problemów lub źródeł. Udział w dyskusji jest dobrowolny. Merytoryczna aktywność może stanowić podstawę podwyższenia pozytywnej oceny końcowej o 0,5 stopnia, zgodnie z zasadami określonymi w części „Metody i kryteria oceniania”. Platforma Moodle służy do przekazywania informacji organizacyjnych oraz zakresu zagadnień do zaliczenia. Nie wymaga się przygotowywania lektur przed wykładami ani wykonywania prac domowych.

Wymagania wstępne

Brak wymagań wstępnych. Przedmiot ma charakter wprowadzający i jest przeznaczony dla studentów kierunku archiwistyka i zarządzanie dokumentacją. Nie wymaga wcześniejszej znajomości historii filozofii ani specjalistycznej terminologii filozoficznej.

Kryteria oceniania

Przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę. Podstawą oceny jest jedno kolokwium pisemne, przeprowadzane pod koniec semestru, w terminie podanym przez prowadzącego.

Kolokwium trwa około 30 minut i obejmuje pięć krótkich pytań dotyczących podstawowych pojęć, stanowisk i problemów przedstawionych podczas wykładów. Pytania mogą wymagać wyjaśnienia pojęcia, przedstawienia lub porównania stanowisk oraz krótkiego omówienia przykładu związanego ze źródłami, interpretacją lub pamięcią kulturową. Nie wymaga się szczegółowej znajomości biografii filozofów ani samodzielnej lektury całych dzieł.
Każda odpowiedź jest oceniana w skali 0–4 punktów. Ocenie podlegają poprawność merytoryczna, rozumienie problemu i jasność wypowiedzi. Warunkiem zaliczenia jest uzyskanie co najmniej 11 z 20 punktów.

Skala ocen:
0–10 punktów — 2,0;
11–12 punktów — 3,0;
13–14 punktów — 3,5;
15–16 punktów — 4,0;
17–18 punktów — 4,5;
19–20 punktów — 5,0.

Kolokwium jest wykonywane samodzielnie, bez korzystania z notatek i urządzeń elektronicznych. Dla osób, które nie uzyskały zaliczenia lub nie przystąpiły do kolokwium, prowadzący wyznacza dodatkowy termin zaliczenia pisemnego.
Zakres zagadnień do zaliczenia jest udostępniany studentom za pośrednictwem platformy Moodle.

Obecność na wykładach nie jest obowiązkowa ani oceniana. Udział w dyskusji jest dobrowolny. Merytoryczna aktywność podczas dyskusji może stanowić podstawę podwyższenia pozytywnej oceny z kolokwium o 0,5 stopnia, nie więcej jednak niż do oceny 5,0. Uwzględnia się wypowiedzi i pytania świadczące o rozumieniu omawianych zagadnień, samodzielnym namyśle oraz umiejętności odnoszenia treści wykładu do problemów kultury, źródeł i pamięci. Podwyższenie oceny nie wymaga zgodności stanowiska studenta z poglądami prowadzącego. Brak aktywności nie obniża oceny. Nie przewiduje się obowiązkowych prac domowych.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

LITERATURA ŹRÓDŁOWA:
- Platon, „Państwo”, księgi VI–VII, dowolne wydanie.
- Arystoteles, „Metafizyka”, księga I, dowolne wydanie.
- Augustyn, „Wyznania”, wybrane fragmenty, dowolne wydanie.
- Kartezjusz, „Rozprawa o metodzie”, dowolne wydanie.
- Kartezjusz, „Medytacje o pierwszej filozofii”, wybrane fragmenty, dowolne wydanie.
- Hume, David, „Badania dotyczące rozumu ludzkiego”, dowolne wydanie.
- Kant, Immanuel, „Odpowiedź na pytanie: czym jest Oświecenie?”, dowolne wydanie.
- Kant, Immanuel, „Do wiecznego pokoju”, wybrane fragmenty, dowolne wydanie.
- Jaspers, Karl, „Wprowadzenie do filozofii”, dowolne wydanie.
- Gadamer, Hans-Georg, „Prawda i metoda”, wybrane fragmenty, dowolne wydanie.
- Ricoeur, Paul, „Pamięć, historia, zapomnienie”, wybrane fragmenty, dowolne wydanie.
Literatura źródłowa stanowi podstawę przykładów i fragmentów omawianych podczas wykładów. Nie wymaga się samodzielnej lektury całych dzieł ani przygotowywania tekstów przed zajęciami.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
- Tatarkiewicz, Władysław, „Historia filozofii”, t. 1–3, dowolne wydanie.
- Gilson, Étienne, „Jedność doświadczenia filozoficznego”, dowolne wydanie.
- Jaspers, Karl, „Wprowadzenie do filozofii”, tłum. Anna Wołkowicz, Wrocław 1995.

Dodatkowa literatura, przykłady źródeł i materiały ikonograficzne są wskazywane odpowiednio do tematyki kolejnych spotkań.

W cyklu 2026/27Z:

Jak w „podstawowych informacjach o przedmiocie”.

Uwagi

W cyklu 2026/27Z:

Nie dotyczy.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1202-A-WWF-S1 w USOSweb