Świat zamków i katedr 1201-AR2-SZK-S2

Celem zajęć jest przedstawienie, na wybranych przykładach, problematyki badań archeologiczno-architektonicznych średniowiecznej architektury w Polsce i Europie, a w szczególnych przypadkach także poza tym obszarem. Omówiona zostanie podstawowa terminologia stosowana w badaniach średniowiecznej architektury, zaprezentowane zostaną najważniejsze przykłady architektury obronnej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na architekturę zakonów rycerskich oraz przykłady siedzib feudalnych, w szczególności założeń drewniano-ziemnych, z uwzględnieniem ich zróżnicowania formalnego i funkcjonalnego. Tematem zajęć będą najważniejsze przykłady budowli sakralnych i cmentarnych (memoria i martyria) w architekturze wczesnochrześcijańskiej i bizantyjskiej, wybrane realizacje architektoniczne wczesnośredniowiecznej Europy, oraz architektury romańskiej i gotyckiej w tym kościoły, klasztory i miejsca pielgrzymkowe. Omówiona zostaną również najważniejsza problematyka architektury świeckiej w tym budowle pałacowe i miejskie oraz podstawowe elementy historii formowania się najstarszych miast w średniowiecznej Europie. Szczególna uwaga zwrócona będzie na zagadnienia przemian stylistycznych, formalnych i funkcjonalnych architektury i jej roli w kształtowaniu społeczeństw w zmieniającej się politycznie, gospodarczo i kulturowo średniowiecznej Europie.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli: – udział w konwersatorium – 30 godz. – konsultacje z nauczycielem akademickim – 5 godz. Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta: – przygotowanie do konwersatorium – 10 godz. – przygotowanie do kolokwium – 5 godz. Łącznie: 50 godz. (3 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Student: - zna stan badań archeologiczno-architektonicznych nad średnio-wieczną architekturą w Polsce i Europie, posiada uporządkowaną i pogłębioną wiedzę dotyczącą ważniejszych obiektów polskiej i europejskiej architektury średniowiecznej, w tym wyników badań archeologicznych (K_W04), - posiada wiedzę zarówno o podstawowych, jak też specyficznych kategoriach źródeł archeologicznych pochodzących z badań obiek-tów związanych ze średniowieczną architekturą w Polsce i Europie (K_W12).

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: - docenia i wykorzystuje wszystkie dostępne poza archeologiczne rodzaje źródeł, istotne podczas studiów nad średniowieczną archi-tekturą (K_U01), - zna zasady i specyfikę prowadzenia badań archeologiczno-architektonicznych nad średniowieczną architekturą (K_U02).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: - wykazuje niezależność i samodzielność w formułowaniu poglądów, szanując jednocześnie prawo innych osób do wykazywania tych samych cech (K_K05), - docenia rolę nauk humanistycznych, pokrewnych i współpracujących dla kształtowania więzi społecznych na poziomie lokalnym i ponadlokalnym (K_K06), - wykazuje kompetentną odpowiedzialność i odwagę cywilną w przedstawianiu obrazu dziejów, zgodnego z aktualnym stanem wiedzy archeologicznej (K_K07).

Metody dydaktyczne

wykład konwersatoryjny, prezentacja multimedialna, dyskusja, referat

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- opis
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- referatu
- klasyczna metoda problemowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza w zakresie budownictwa i architektury

Koordynatorzy przedmiotu

Dariusz Poliński
Marcin Wiewióra

Kryteria oceniania

Metody oceniania:
kolokwium, aktywność

Kryteria oceniania:
zaliczenie na ocenę na podstawie:
pozytywnej oceny z kolokwium
niedostateczny (2) – 5 pkt (15%),
dostateczny (3) – 10 pkt (20%),
dostateczny plus (3+) – 15 pkt (30%),
dobry (4) – 20 pkt (45%),
dobry plus (4+) –25 pkt (75%),
bardzo dobry (5) – 30 pkt (90%).

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

- M. Arszyński, Warsztat budowlany w Prusach około 1400 r., Biuletyn Historii Sztuki, R. 29, nr 4, 1967, s. 582-584,
- J. Gimpel, Jak budowano w średniowieczu, Warszawa 1968,
- B. Guerquin, Zamki w Polsce, Wrocław 1984,
- A. Nadolski (red.), Plemięta. Średniowieczny gródek w ziemi chełmińskiej, Warszawa 1985,
- S. Runciman, Pierwsza krucjata i założenie Królestwa Jerozolimskiego, wyd. PIW, Warszawa 1987, s. 385. Seria: Dzieje wypraw krzyżowych, t. 1,
- S. Runciman, Królestwo Jerozolimskie i frankijski Wschód 1100-1187, wyd. PIW, Warszawa 1987, s. 518. Seria: Dzieje wypraw krzyżowych, t. 2,
- A. Kola, Grody ziemi chełmińskiej w późnym średniowieczu, Toruń 1991,
- S. Kołodziejski, Średniowieczne rezydencje obronne możnowładztwa na terenie województwa krakowskiego, Kraków 1994,
- F. Deichmann, Archeologia chrześcijańska, Warszawa 1994,
- T. Mroczko, M. Arszyński, (red.) Architektura gotycka w Polsce, Warszawa 1995,
- M. Arszyński, Budownictwo warowne zakonu krzyżackiego w Prusach, Toruń 1995,
- B. Filarska, Archeologia chrześcijańska, Warszawa 1999,
- R. Tomana, (red.) Sztuka romańska. Architektura – rzeźba – malarstwo, Olsztyn 2000,
- R. Tomana, (red.) Gotyk. Architektura – rzeźba – malarstwo, Olsztyn 2000,
- J. Pietrzak, Zamki i dwory obronne w dobrach państwowych prowincji wielkopolskiej, Łódź 2003,
- M. Chorowska, Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław 2003,
- L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2003,
- D. Poliński, Późnośredniowieczne osadnictwo wiejskie w ziemi chełmińskiej, Toruń 2003,
- L. Kajzer, Zamki i dwory obronne w Polsce Centralnej, Warszawa 2004,
- A. J. Boas, Crusader Archaeology. The Material Culture of the Latin East, New York 2005,
- A. J. Boas Archaeology of the military order’s. A survey of the urban centres, rural settlement and castles of the Military Orders in the Latin East (c. 1120–1291), New York 2006,
- P. Kołosowski (red.), Zakony rycerskie na ziemiach pogranicza, Dębno 2007,
- D. Poliński, Krzyżackie warownie drewniano-ziemne w świetle badań archeologicznych, Archaeologia Historica Polona, t. 17, s. 241-257, Toruń 2007,
- D. Nowakowski, Siedziby książęce i rycerskie księstwa głogowskiego w średniowieczu, Wrocław 2008,
- L. Kajzer, Dwory w Polsce od średniowiecza do współczesności, Warszawa 2010,
- A. Marciniak-Kajzer, Średniowieczny dwór rycerski w Polsce. Wizerunek archeologiczny, Łódź 2011,
- D. Poliński, Pień. Siedziba krzyżackich prokuratorów w ziemi chełmińskiej, Toruń 2013,
- T. Torbus, Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 2014,
- P. Nocuń (red.), 2016, Wieża książęca w Siedlęcinie w świetle dotychczasowych badań, Siedlęcin-Pękowice-Kraków,
- B. Wasik, Budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej (od XIII do XV wieku), Toruń 2016,
- M. Wiewióra, Gród i zamek w państwie krzyżackim – miejsce tradycji czy tradycja miejsca?, Archaeologia Historica Polona, t. 24, s. 195-231, 2016,
- D. Poliński, Problematyka adaptacji i transformacji na przykładzie krzyżackich grodów z terenu Inflant i Prus, Archaeologia Historica Polona, t. 24, s. 261-284, 2016,
- D. Poliński, Drewniano-ziemne warownie zakonu krzyżackiego na terenie dzisiejszego Obwodu Kaliningradzkiego i w Inflantach, [w:] Od Torunia do Charkowa, red. M. Grupa, A. Pydyn, Toruń 2016, s. 155-167,
- D. Poliński, Problematyka krzyżackich fortalicji drewniano-ziemnych na ziemiach pruskich w świetle badań archeologicznych, [w:] Homini qui in honore fuit. Księga pamiątkowa poświęcona śp. Profesorowi Grzegorzowi Białuńskiemu, red. A. Dobrosielska, A. Pluskowski, S. Szczepański, Olsztyn 2020, s. 325-348,
- M. Wiewióra (red.), Castra Terrae Culmensis. Na rubieży chrześcijańskiego świata, t. 1-2, Toruń 2020.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1201-AR2-SZK-S2 w USOSweb