Etyka w biznesie i technologii 1100-12-G13-0-EtWBiT

Realizacji założonych celów dydaktycznych służy zaplanowany i skoordynowany blok zagadnień, na które składają się kolejno:
1. Okoliczności powstania, pojęcie, przedmiot i podstawowe funkcje etyki w biznesie i technologii. Etyka w biznesie i technologii jako etyka stosowana. Światowe, szczególnie amerykańskie, i europejskie standardy promocji etyki biznesu oraz sposoby jej uzasadniania – W1, U2
2. Bariery, przeszkody, ryzyka i zagrożenia oraz możliwości i szanse stosowania instrumentów etycznych w procesach i organizacjach biznesowych i technologicznych – W1, W2, U1, K1
3. Typy argumentacji etycznej adresowanej do ludzi biznesu związanych z gospodarką cyfrową (uczciwość popłaca, szanuj reguły gry, bądź człowiekiem, bądź odpowiedzialny, działaj transparentnie) –
4. Kodeksy etyczne firm i zawodów biznesowych jako formy akumulacji doświadczenia moralno-zawodowego i modele elementarnych kryteriów przyzwoitego wykonywania zawodu oraz funkcjonowania organizacji biznesowej – W1, U2, K3
5. Biznes i zarządzanie organizacjami oraz procesami technologicznymi jako zarazem cel i wyzwanie moralne. Etyczne dylematy bogacenia się i wzrostu kapitału w perspektywie indywidualnej i społecznej – analizy przykładowych sytuacji konfliktu wartości – W2, U3, K3
6. Imperatywy nowoczesności, konkurencyjności (konkurencja a rywalizacja), efektywności (skuteczności), innowacyjności, profesjonalizmu, neutralności światopoglądowej, wielokulturowości a stosowanie miar, kryteriów i bezpieczników etycznych w biznesie, innowacyjności technologicznej i zarządzaniu relacjami (human relations) – W1, U3, K2
7. Cnoty menedżerskie. Etyczne aspekty sprawowania ról kierowniczych i nadzorczych w organizacjach biznesowych – W1, U2, K1
8. Społeczna odpowiedzialność biznesu. Odpowiedzialność osoby prawnej a odpowiedzialność personalna; odpowiedzialność prawna a odpowiedzialność moralna – W1, U3, K2
9. Rola etyki w kształtowaniu społeczno-biznesowego wzorca odpowiedzialności technologicznej – W2, U1, K2
10. Ekologiczne konteksty i konsekwencje biznesu ukierunkowanego na wykorzystywanie nowoczesnych technologii – W2, U1, K3
11. Polityka i administracja a życie gospodarcze. Korupcja jako kupowanie decyzji polityczno-administracyjnych oraz objaw postępującej demoralizacji organizacji biznesowych; zjawisko moralności krańcowej – W1, U1, K1
12. Zarządzanie procesami i organizacjami biznesowymi, ze szczególnym uwzględnieniem zasobów ludzkich, w obliczu nieuczciwej konkurencji i w kontekście zasady transparentności – W1, U3, K3
13. „Czyja sprawiedliwość, jaka racjonalność?” (Alasdair MacIntyre). Norma sprawiedliwości w gospodarce cyfrowej – W1, U1, U3, K1
14. „Waluta” zaufania w biznesie. Czynniki i dobrodziejstwa wzrostu zaufania moralnego w działalności organizacyjnej i gospodarczej opartej na cyfryzacji – W1, U3, K2, K3
15. Teoria ZR (zrównoważonego rozwoju) jako szansa na uetycznienie praktyk organizacyjnych i biznesowych. W stronę zrównoważonego zarządzania gospodarką cyfrową – W2, U1, K1, K3
16. Krytyka ekonomyślenia (Alvin Toffler) i utowarowienia człowieka i pracy w gospodarce cyfrowej (Erich Fromm, Andrzej Szahaj) – W1, U1, U2, K1
17. Krytyka zasady caveat emptor zastępowanej koncepcją TQM (kompleksowego zarządzania jakością); zagadnienie redukcji aksjologicznej, konfliktu wartości ekonomiczno-gospodarczych z moralnymi; relatywizm etyczny w praktyce organizacyjnej, marketingowej i menedżerskiej na gruncie gospodarki cyfrowej – W1, U1, K1
18. Etyka w biznesie w służbie kreowania etosu biznesowego, menedżerskiego (intelektualnego menedżeryzmu), technologicznego i etycznego przywództwa; budowanie świadomości i wrażliwości moralnej przeciwdziałającej patologiom występującym w środowisku biznesowym o charakterze dyskryminacyjnym, takim jak: mobbing i molestowanie seksualne – W1, U1, U2, K1, K3

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem nauczycieli: - godziny kontaktowe przewidziane w planie studiów: 15 - godziny konsultacji indywidualnych studenta/słuchacza/ uczestnika kursu: 10 2. Praca indywidualna studenta: 30 3. Przygotowanie się do zaliczenia przedmiotu: 25

Efekty uczenia się - wiedza

Zakładane efekty kształcenia w kategorii „wiedza”, które student kursu nabywa poprzez realizację przedmiotu: W1: zna i rozumie w stopniu zaawansowanym normy i reguły etyczne, w tym dotyczące poszanowania i ochrony własności przemysłowej i prawa autorskiego, określające standard odpowiedzialnego społecznie, zrównoważonego środowiskowo i transparentnego funkcjonowania podmiotów gospodarki cyfrowej – K_W04 W2: zna i wyjaśnia wpływ cyfryzacji na gospodarkę oraz jej skutki społeczne i środowiskowe – K_W06

Efekty uczenia się - umiejętności

Opis zakładanych efektów kształcenia w kategorii „umiejętności”, które student kursu nabywa poprzez realizację przedmiotu: U1: potrafi tworzyć i wykorzystywać etyczny system normatywny przy podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji ekonomicznych, finansowych, środowiskowych i personalnych, uwzględniając zmiany generowane przez cyfryzację gospodarki – K_U03 U2: dąży do samorozwoju personalnego w aspekcie kluczowych kompetencji etycznych i jest nastawiony w tym zakresie na ciągłe zdobywanie nowej wiedzy, umiejętności i doświadczeń, by adekwatnie reagować na innowacje w obszarze cyfryzacji gospodarki oraz samodzielnie zaplanować własne doskonalenie się i podnoszenie kompetencji zawodowych przez całe życie – K_U10 U3: potrafi kompetentnie, kreatywnie i synergicznie pracować w zespole, kierowany etycznobiznesową dyrektywą harmonijnej kooperacji unikającej zachowań segregacyjnych, przemocowych, molestacyjnych i dyskryminujących; dąży do realizacji celów zespołu poprzez należyte zaplanowanie i organizację pracy własnej i innych; motywuje współpracowników do zwiększenia wysiłku dla osiągnięcia założonych celów przedsiębiorstwa – K_U11

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Zakładane efekty kształcenia w kategorii „kompetencje społeczne”, które student nabywa poprzez realizację przedmiotu: K1: przestrzega zasady postępowania przyjęte w profesjach związanych z gospodarką cyfrową, w tym etycznych norm zawodowych, i wymaga tego od innych, dążąc do podniesienia kultury organizacyjnej przedsiębiorstwa, w którym jest zatrudniony, oraz do wzmocnienia społecznego prestiżu i ugruntowania etosu grupy zawodowej, którą reprezentuje – K_K01 K2: wypełnia zobowiązania społeczne, którym podlega gospodarka cyfrowa, a także inicjuje, współorganizuje lub wspiera działalność własnego otoczenia zawodowego na rzecz środowiska społecznego – K_K04 K3: inicjuje, koordynuje lub wspiera działania uwzględniające interes publiczny, między innymi poprzez uchylanie się lub sygnalizowanie właściwym organom z pobudek etycznych zidentyfikowanych naruszeń, nadużyć lub przestępstw wymierzonych w interes publicznych – K_K05

Koordynatorzy przedmiotu

Piotr Domeracki

Metody dydaktyczne

- wykład konwencjonalny z elementami konwersatorium - wykład problemowy - case studies - prezentacja multimedialna - metoda badań porównawczych.

Wymagania wstępne

Zaliczenie wykładu z Podstaw etyki, Etyki ogólnej lub Wprowadzenia do etyki.

Kryteria oceniania

Metody i kryteria oceniania:
Wykład kończy się zaliczeniem z oceną. Do jego zaliczenia uprawnia:
- końcowy test pisemny jednokrotnego wyboru w formie elektronicznej z treści wykładów, uzupełnionych rekomendowanymi lekturami;
- termin zaliczenia: ostatnie zajęcia w semestrze
Kryteria oceniania:
bdb. (5,0) – od 91%
db.+ (4,5) – 86-90%
db. (4,0) – 71%-85%
dst.+ (3,5) – 66%-70%
dst. (3,0) – 55%-65%
ndst. (2,0) – 0-54%
Weryfikacja efektów kształcenia:
- W1, W2: test zaliczeniowy
- U1, U2, U3: dyskusja w grupie podczas zajęć, analiza wybranych case studies
- K1, K2, K3: aktywność, obserwacje i raporty terenowe i medialne

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura obowiązkowa:

Etyka biznesu, (1997), red. Jerzy Dietl, Wojciech Gasparski, PWN, Warszawa.
Etyka biznesu w działaniu: doświadczenia i perspektywy, (2001), red. Wojciech Gasparski, Jerzy Dietl, PWN, Warszawa.
Gasparski Wojciech, (2000), Wykłady z etyki biznesu, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Warszawa.
Jackson Jennifer, (1999), Biznes i moralność, przeł. R. Pucek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Lewicka-Strzałecka Anna, (1999), Etyczne standardy firm i pracowników, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
Banach Wiesław, (2025). Etyka biznesu wobec rozwoju nowoczesnych technologii, "Humaniora. Czasopismo Internetowe", nr 2 (50), s. 113–129. Dostęp on-line: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/h/article/view/49049/39832.

Literatura uzupełniająca:

Lewicka-Strzałecka Anna, (2006), Odpowiedzialność moralna w życiu gospodarczym, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
Lewicka-Strzałecka Anna, (2011), Nędza korupcji, Wydawnictwo SALWATOR, Kraków.
Więcej niż zysk, czyli odpowiedzialny biznes: Programy, strategie, standardy, (2001), Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Warszawa.
Toffler Alvin, (1977), Ekospazm, przeł. Ewa Szymańska, wstępem poprz. Wiktor Osiatyński, Czytelnik, Warszawa.
Sandel Michael, (2009), Liberalizm a granice sprawiedliwości, przeł. Adam Grobler, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.
Sandel Michael, (2013), Sprawiedliwość. Jak postępować słusznie?, przeł. Olga Siara, Kurhaus Publishing Media, Warszawa.
Sandel Michael, (2012), Czego nie można kupić za pieniądze? Moralne granice rynku, przeł. Anna Chromik, Tomasz Sikora, przedm. Krzysztof Michalski, Kurhaus Publishing Media, Warszawa.
Sedláček Tomasz, Ekonomia dobra i zła. W poszukiwaniu istoty ekonomii od Gilgamesza do Wall Street, (2012), Wstęp Václav Havel, przeł. Dariusz Bakalarz, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa.
Comte-Sponville André, (2012), Czy kapitalizm jest moralny? O niedorzecznościach i tyranii naszych czasów, przeł. Elżbieta Aduszkiewicz, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.
Chudzicka-Czupała Agata, (2013), Etyczne zachowanie się człowieka w organizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Kozak Stanisław, (2009), Patologie w środowisku pracy: zapobieganie i leczenie, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Jonas Hans, (1982), Technology as a Subject for Ethics, „Social Research”, t. 49, nr 4, s. 891–898.
Postman Neil, (2014), Technopol. Triumf techniki nad kulturą, przeł. A. Tanalska-Dulęba, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa.
Staniec Iwona, Klimczak Karol Marek, Machowiak Wojciech, Shachmurove Yochanan, (2018), Przedsiębiorczość technologiczna: istota, znaczenie, wybrane kierunki badań, „Studia i Prace” Kolegium Zarządzania i Finansów, t. 168, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, s. 101–112.
Rudnicka Agata, Kaczorowska-Spychalska Dominika, Kulik Monika, Reichel Janusz, (2020), Digital ethics – polscy konsumenci wobec wyzwań etycznych związanych z rozwojem technologii. I Ogólnopolski Raport, Uniwersytet Łódzki, Łódź.
Technologiczno-społeczne oblicza XXI wieku, (2016), red. Damian Gałuszka, Grzegorz Ptaszek, Dorota Żuchowska-Skiba, Wydawnictwo LIBRON, Kraków.
Etyka biznesu w działaniu. Doświadczenia i perspektywy, (2001), red. nauk. Wojciech Gasparski, Jerzy Dietl, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Etyka biznesu. Z klasyki współczesnej myśli amerykańskiej, (1997), wyb. i red. Leo van Rayan, Jacek Sójka, W drodze, Poznań.
Kietliński Krzysztof, Reyes Victor Martinez, Oleksyn Tadeusz, (2005), Etyka w biznesie i zarządzaniu, Oficyna Ekonomiczna, Kraków.
Klimczak Bożena, (1996), Etyka gospodarcza, Wyd. Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław.
Porębski Czesław, (1998), Czy etyka się opłaca? Zagadnienia etyki biznesu, Wyd. Znak, Kraków.
Pratley Peter, (1998), Etyka w biznesie, przeł. M. Albigowski, Wydawnictwo GEBETHNER & S-ka, Warszawa.
Bocheński Józef Maria, (1993), Przyczynek do filozofii przedsiębiorstwa, w: tegoż, Logika i filozofia, PWN, Warszawa, s. 162–186.
Brown Marvin T., (1997), Proces etyczny: Strategia podejmowania właściwych decyzji, „Prakseologia”, nr 134–137, s. 9–5.
Chryssides George D., Kaler John H., (1999), Wprowadzenie do etyki biznesu, przeł. H. Simbierowicz, Z. Wiankowska-Ładyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Human Action in Business: Praxiological and Ethical Dimensions, (1996), red. Wojciech Gasparski, Leo V. Ryan, Routledge, London – New York.
Gasparski Wojciech, (2000), Programy etyczne firm i ich projektowanie, „Master of Business Administration”, nr 3(44), s. 14–18.
Górnicki Leonard, (1997), Nieuczciwa konkurencja, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Griffin Ricky W., (1996), Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa.
Álvarez Juan José, Yiannibas Rubio and Katerina, (2017), Human Rights in Business. Removal of Barriers to Access to Justice in the European Union, Routledge, London – New York.
Hampden-Turner Charles, F. Trompenaars Alfons, (1998), Siedem kultur kapitalizmu, przeł. D. Gostyńska, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa.
Etyka w biznesie, (1995), red. Paul M. Minus, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Mises Ludwig von, (2007), Ludzkie działanie. Traktat o ekonomii, przeł. L. Falkowski, Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa, Warszawa.
Hayek Friedrich August von, (2014), Pieniądz i kryzysy, Dzieła wybrane, t. 1, przeł. M. Zieliński, Instytut Ludwiga von Misesa, Warszawa, „Paradoks” oszczędzania, s. 107–152.
Hayek Friedrich August von, (2012), Konstytucja wolności, przeł. J. Stawiński, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, rozdz. 3: Zwykły sens postępu, s. 52–64.
Finnis John, (2011), Human Rights and Common Good, cz. 4, pkt 15: Economics, Justice, and the Value of Life (1992), Collected Essays: Vol. 3, Oxford University Press, Oxford – New York, s. 242–250.
Human Rights in Business. Removal of Barriers to Access to Justice in the European Union, (2017), red. Juan José Álvarez Rubio and Katerina Yiannibas, Routledge, London – New York.
Ritzer Georg, (2001), Magiczny świat konsumpcji, przeł. L. Stawowy, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa.
Ritzer Georg (2003), Makdonaldyzacja społeczeństwa. Wydanie na nowy wiek, przeł. L. Stawowy, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa.
Illouz Eva, (2010), Uczucia w dobie kapitalizmu, przeł. Z. Simbierowicz, Oficyna Naukowa, Warszawa.
Piketty Thomas, (2015), Kapitał w XXI wieku, przeł. A. Bilik, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
Luttwak Edward, (2000), Turbokapitalizm. Zwycięzcy i przegrani światowej gospodarki, przeł. E. Kania, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.
Etyka biznesu. Z klasyki współczesnej myśli amerykańskiej, 1997, red. Leo V. Ryan, Jacek Sójka, W drodze, Poznań.
Salomon Robert C., (1997), Etyka biznesu, przeł. R. Pucek, „Etyka”, nr 30, 163–175.
Sosenko Kazimierz, (1998), Ekonomia w perspektywie aksjologicznej, Wydawnictwo AE, Kraków.
Sternberg Elaine, (1998), Czysty biznes. Etyka biznesu w działaniu, PWN, Warszawa.
Ethics and the Future of Capitalism, (2001), red. László Zsolnai, Wojciech Gasparski, Routledge, London – New York.
Barlett Christopher A., Ghoshal Sumantra, (2008), Kim jest globalny menedżer?, „Harvard Business Review Polska”, nr 10, s. 156–165.
Coutu Diane L., Badaracco Joseph L., (2007), Przywództwo w literaturze, „Harvard Business Review Polska”, nr 53–54.
Brodecka Aleksandra, (2016), Etyka w biznesie, „Gdańskie Studia Prawnicze”, t. 36, s. 79–92.
Etyka w organizacji. Zarządzanie, kultura, polityka, (2016), red. nauk. Łukasz Burkiewicz, Jarosław Kucharski, Wydawnictwo WAM, Kraków.
Kampka Franciszek, (2016), Etyka biznesu – kompas czy kajdany?, Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
Ariely Dan, (2017), Szczera prawda o nieuczciwości. Jak okłamujemy wszystkich, a zwłaszcza samych siebie, przeł. Agnieszka Nowak-Młynikowska, Smak Słowa, Sopot.
Szahaj Andrzej, (2014), Kapitalizm drobnego druku, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa.
Szahaj Andrzej, (2015), Inny kapitalizm jest możliwy, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa.
Sztompka Piotr, (2007), Zaufanie. Fundament społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Opaliński Mariusz, (2010), Etyka chciwości, „Znak”, nr 660, wersja elektroniczna: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/6602010mariusz-opalinskietyka-chciwosci/
Sójka Jacek, (2014), Chciwość czy kultura chciwości? Dyskusje nad źródłami kryzysu finansowego, „Człowiek i Społeczeństwo”, t. 38, s. 165–185.
Głowala Justyna, (2013), Zyski, straty a racjonalność. czy ekonomiczna analiza prawa wychowuje do chciwości?, [w:] red. nauk. W. Zuziak, J. Mysona Byrska, Chciwość w życiu publicznym, seria „Etyka i Życie Publiczne” – tom V, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Kraków, s. 31–45.
Korbaś Małgorzata, (2013), Ekonomiczne uwarunkowania chciwości, [w:] red. nauk. W. Zuziak, J. Mysona Byrska, Chciwość w życiu publicznym, seria „Etyka i Życie Publiczne” – tom V, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Kraków, s. 287–300.
Etyka biznesu i zrównoważony rozwój. Interdyscyplinarne studia teoretyczno-empiryczne, nr 1: Wartości etyczne, racjonalność i jakość jako wyznaczniki, (2016), red. Aleksandra Kuzior, Śląskie Centrum Etyki Biznesu i Zrównoważonego Rozwoju, Zabrze.
Drobny Paweł, (2017), Człowiek jako kapitał? Przyczynek do krytyki teorii kapitału ludzkiego, „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym”, t. 20, nr 3, s. 7–19.
Wawak Tadeusz, (2015), TQM: miękka koncepcja zarządzania, [w:] red. Wiesław Kowalczewski, Bolesław Rafał Kuc, Miękkie koncepcje zarządzania, seria „Dyskusje o Zarządzaniu”, t. 6, Wydawnictwo Ementon, Warszawa, s. 25–31.
Filek Janina, (2001), Wprowadzenie do etyki biznesu, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków.
Rok Bolesław, (2004), Odpowiedzialny biznes w nieodpowiedzialnym świecie, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Warszawa.
Pilch Piotr, (2015), Mobbing w organizacji – rodzaje zjawiska, „Prakseologia”, t. 1, nr 157, s. 167–196.
Rogoda Bogdan, (2008), Tworzenie i wykorzystanie potencjału nieuczciwych zachowań jako opcja strategiczna przedsiębiorstwa, „Przedsiębiorczość – Edukacja”, nr 4, s. 281–287.
Galata Stanisław, (2007), Biznes w przestrzeni etycznej: motywy, metody, konsekwencje, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa.
Chodyński Andrzej, (2011), Odpowiedzialność ekologiczna w proaktywnym rozwoju przedsiębiorstw, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne sp. z o.o. – Ofi cyna Wydawnicza AFM, Kraków.
Chodyński Andrzej, (2021), Dynamika przedsiębiorczości i zarządzania innowacjami w firmach. Odpowiedzialność – prospołeczność – ekologia – bezpieczeństwo, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków.
Dzik Zofia, Człowieka i sztuczna inteligencja: wybory odpowiedzialności, „Newsweek Psychologia”, nr 2, s. 104–107.
Modele biznesowe budowy i rozwoju firm spin off na podbudowie szkoły wyższej, (2010), red. Mieczysław Bąk, Przemysław Kulawczuk, Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym, Warszawa.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 1100-12-G13-0-EtWBiT w USOSweb