Spektroskopia materii międzygwiazdowej 0800-SPMM

Tematyka wykładu obejmuje następujące zagadnienia:
1. Obserwable radioastronomiczne, podstawowe związki parametrów obserwowanych z charakterystykami instrumentu odbiorczego, metody obserwacji widmowych
2. Obiekty, stany fizyczne, źródła energii, pole promieniowania ośrodka międzygwiazdowego (ISM)
3. Obieg materii, budżet masy, rozkład materii w ISM
4. Powstawanie linii rekombinacyjnych
5. Linia 21cm H
6. Molekuły w ISM
6.1. Molekuła H2 jako najważniejszy składnik gazu w ISM,
6.2. Molekuła CO jako wskaźnik gazu molekularnego, charakterystyki promieniowania CO, struktury, właściwości obłoków molekularnych.
6.3. Inne ważne molekuły (OH, H2O, CH3OH, PAH, COM ...) w ISM
7. Mechanizmy grzania i chłodzenia w ISM,
8. Masery astrofizyczne
9. Pola magnetyczne w ISM
10. Perspektywy badań spektralnych za pomocą frontowych instrumentów radioastronomicznych.

Całkowity nakład pracy studenta

32h pracy z udziałem nauczyciela - 30h wykład, 2h konsultacji 43h praca indywidualna - przygotowanie się do bieżących zajęć, referatów oraz egzaminu Łącznie: 75 godz. (3 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Po zaliczeniu przedmiotu student: W1: rozumie podstawowe procesy i zjawiska fizyczne występujące w ośrodku międzygwiazdowym - K_W01, K_W03 W2: zna i rozumie mechanizmy promieniowania liniowego atomu wodoru i prostych molekuł międzygwiazdowych - K_W01, K_W03 W3: posiada wiedzę o stanach fizycznych ośrodka międzygwiazdowego oraz umie scharakteryzować struktury i składniki ośrodka międzygwiazdowego - K_W01, K_W03

Efekty uczenia się - umiejętności

Po zaliczeniu przedmiotu student: U1: posiada umiejętność podstawowej analizy i przystępnego przedstawiana zjawisk zachodzących w ośrodku międzygwiazdowym - K_U01, K_U3 U2: umie poprawnie posługiwać się terminologią astronomiczną z zakresu wykładu - K_U05 U3: potrafi pozyskiwać dodatkowe informacje o materii międzygwiazdowej z literatury anglojęzycznej - K_U08

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: student zna ograniczenia własnej wiedzy i rozumie potrzebę dalszego kształcenia – K_K01

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

podstawowe wiadomości z zakresu fizyki molekularnej oraz astronomi ogólnej

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2022/23Z:

W cyklu 2024/25Z:

Kryteria oceniania

Egzamin pisemny - pytania (5-7) z zakresu materiału zaprezentowanego na wykładzie i na podstawie podanej literatury.

Kryterium wystawienia oceny:

zdobycie odpowiedniej liczby punktów z egzaminu:

50% - dostateczny,
60% - dostateczny,
70% - dobry,
80% - dobry plus,
90% - bardzo dobry.

Za przygotowanie prezentacji na ustalony temat związany z tematem wykładu można uzyskać dodatkowe punkty podnoszące wynik z egzaminu pisemnego o 10%.

Weryfikacja efektów kształcenia:

Egzamin sprawdza osiągnięcie efektów: W1, W2, W3, U1, U2, U3

Literatura

1. T. L. Wilson, K. Rohlfs, S. Hüttemeister, "Tools of Radio Astronomy" wyd. V edycja dostępna na stronie: http://link.springer.com/book/10.1007%2F978-3-540-85122-6
2. J. J. Condon and S. M. Ransom, "Essential Radio Astronomy", Princeton U.P., 2016, dostępny na stronie: https://science.nrao.edu/opportunities/courses/era/
3. B.T. Draine, "Physics of the Interstellar and Intergalactic Medium", Princeton 2011
4. J. Lequeux, "The interstellar medium", Springer 2004
5. A. Thorne, U. Litzen, S. Johansson, "Spectrophysics. Principles and Applications", Springer 1999
6. H. Karttunen i in. "Astronomia ogólna", PWN
7. B.W. Carroll, D.A. Ostile, "Wstęp do astrofizyki", PWN

Publikacje:
1. T. M. Dame , Dap Hartmann, P. Thaddeus, "The Milky Way in Molecular Clouds:
A New Complete CO Survey", 2001, ApJ, 547, 792, open access: https://lweb.cfa.harvard.edu/mmw/MilkyWayinMolClouds.pdf
2. A. Arcones, F.-K. Thielemann, "Origin of the elements", 2023, AARev, 31:1, https://doi.org/10.1007/s00159-022-00146-x

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 0800-SPMM w USOSweb