Pracownia fizyczna 1 0800-PRACFIZ1

https://www.ifiz.umk.pl/instytut/struktura/pracownie-dydaktyczne/i-pra-fi/

Zajęcia laboratoryjne odbywane w I Pracowni Fizycznej IF UMK. Rozpoczynają się spotkaniem organizacyjnym (zapoznanie z regulaminem Pracowni i - jeśli stosowany - podział uczestników na dwuosobowe zespoły), po którym ustalony zostaje harmonogram zajęć i przydział ćwiczeń. W czasie kolejnych spotkań zadaniem uczestników jest wykonanie 8 ćwiczeń (2 wstępnych, a następnie 6 doświadczeń z zestawu głównego, obejmujących tematyką wybrane zagadnienia z mechaniki, ciepła i fizyki cząsteczkowej, elektryczności i magnetyzmu (z elementami elektroniki) oraz optyki (mechaniczny oscylator harmoniczny z pomijalnym tłumieniem w zastosowaniu do pośredniego wyznaczania wielkości fizycznych lub parametrów materiałowych, wyznaczanie momentów bezwładności układu brył sztywnych w zmiennych konfiguracjach, wyznaczanie własności mechanicznych materiałów lub substancji, wyznaczanie cieplnych własności substancji stałych, ciekłych lub gazowych, badanie zjawisk fizycznych zachodzących w prostych obwodach elektrycznych, wyznaczanie współczynników załamania ośrodków optycznych w doświadczeniach refrakcyjnych, z uwzględnieniem dyspersji, lub polaryzacyjnych). Szczegółowy wykaz wraz z opisami układów doświadczalnych i innymi materiałami pomocnymi w pracy jest udostępniany w kursie Moodle.
Do przydzielonego na dane spotkanie ćwiczenia studentki/studenci przygotowują się samodzielnie w oparciu o opis, zalecaną literaturę i inne wybrane przez siebie źródła. Na początku zajęć opiekunowie ćwiczeń sprawdzają każdorazowo przygotowanie merytoryczne uczestników w krótkim kolokwium wejściowym. Negatywna ocena z kolokwium uniemożliwia przystąpienie do wykonania ćwiczenia do momentu jej poprawy (miejsce i termin powtórnego sprawdzianu ustalane jest z opiekunem) - wykonanie ćwiczenia następuje wtedy w jednym z 2 końcowych spotkań cyklu zajęć.
Po przeprowadzeniu pomiarów studentki/studenci sporządzają indywidualnie sprawozdanie z wykonanego doświadczenia. Prawidłowo przygotowane opracowanie powinno zawierać następujące elementy:
- treści wprowadzające (przedstawienie celu ćwiczenia, krótki opis badanego zjawiska i/lub mierzonej wielkości fizycznej i wyjaśnienie zastosowanej metody pomiarowej),
- prezentację rezultatów pomiarów i niezbędnych obliczeń z uwzględnieniem niepewności;
- wnioski, w tym: porównanie wyników doświadczeń np. z dostępnymi danymi literaturowymi, lub/i ich interpretacja (np. identyfikacja materiałów, potwierdzenie oczekiwanych zależności pomiędzy wielkościami), ocena zastosowanej metody pomiarowej;
- dodatek ze szczegółami analizy danych i niepewności pomiarowych (tj. węzłowe etapy zastosowanych procedur obliczeniowych).
Sprawozdania składane są na platformie Moodle w terminie 1 tygodnia w postaci elektronicznej (plik PDF). Niedostarczenie sprawozdania w terminie traktowane jest tak samo jak nieprzygotowanie do zajęć - uniemożliwia przystąpienie do wykonywania ćwiczenia przydzielonego w danym dniu i oznacza konieczność odrobienia go w jednym z 2 terminów końcowych cyklu.
Opiekunowie dokonują przeglądu i oceny sprawozdań w terminie 1 tygodnia. W przypadkach poważnych braków lub błędów opracowania są zwracane do poprawy ze wskazaniem elementów które wymagają uzupełnienia lub korekty. Termin na przygotowanie poprawy jest ustalany z opiekunem (nie powinien on jednak przekraczać 2 tygodni).
Pojedyncze spotkanie w Pracowni trwa 3 h lekcyjne, dwa ostatnie przeznaczone są na odrabianie ćwiczeń których nie wykonano według harmonogramu z powodu nieobecności lub nieprzygotowania do zajęć.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli ( 30 godz.): - wykłady -15 h - ćwiczenia -15 h - udział w laboratorium – 45 h Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta ( 92 godz.): - przygotowanie do laboratorium – 4 h - przygotowywanie sprawozdań– 46 h - czytanie literatury– 18 h - przygotowanie do sprawdzianów– 24 h Łącznie: 167 godz. (5 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1 - posiada wiedzę w zakresie fizyki niezbędną do opisu oraz modelowania prostych zjawisk fizycznych i obiektów technicznych (astronomia: K_W01, fizyka: K_W01, fizyka techniczna: K_W01) W2 - zna podstawowe prawa mechaniki punktu materialnego i bryły sztywnej, termodynamiki, optyki geometrycznej i falowej oraz fotometrii, elektryczności i magnetyzmu; potrafi opisać zjawiska i procesy fizyczne (astronomia: K_W05, fizyka: K_W05, fizyka techniczna: K_W02) W3 - rozumie rolę eksperymentu fizycznego w metodologii badań naukowych; posiada świadomość ograniczeń technicznych i technologicznych aparatury w modelowaniu zjawisk fizycznych, obiektów technicznych i biologicznych (astronomia: K_W07, fizyka: K_W02, fizyka techniczna: K_W03) W4 - zna jednostki układu SI i elementy teorii niepewności pomiarowych w zastosowaniu do eksperymentów fizycznych (astronomia: K_W04, fizyka: K_W03) W5 - zna podstawowe pakiety oprogramowania użytkowego do analizy i opracowania danych (fizyka techniczna: K_W07) W6 - zna podstawowe zasady ergonomii oraz bezpieczeństwa i higieny pracy (astronomia: K_W08, fizyka: K_W08, fizyka techniczna: K_W10)

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 - posiada umiejętność wykonywania pomiarów podstawowych wielkości fizycznych i opracowywania wyników; ma świadomość stosowanych przybliżeń (astronomia: K_U02 i K_U03, fizyka: K_U02, fizyka techniczna: K_U02) U2 - umie samodzielnie zorganizować i przeprowadzić eksperymenty fizyczne oraz zreferować ich wyniki (astronomia: K_U06, fizyka techniczna: K_U03) U3 - posiada umiejętność analizy, opisu i przystępnego przedstawiania zjawisk fizycznych z zakresu mechaniki, ciepła, elektryczności, magnetyzmu i optyki (astronomia: K_U01, fizyka: K_U01, fizyka techniczna: K_U01) U4 - potrafi samodzielnie wyszukiwać informacje w polskiej i anglojęzycznej literaturze fachowej i popularno-naukowej, a także w Internecie (astronomia: K_U09, fizyka: K_U04, fizyka techniczna: K_U03) U5 - potrafi użytkować podstawowe pakiety oprogramowania umożliwiające analizę danych i prezentacji wyników (fizyka techniczna: K_U06) U6 - potrafi pracować samodzielnie i w zespole (fizyka techniczna: K_U13); U7 - potrafi określać priorytety służące realizacji zadań (fizyka techniczna K_U14)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 - zna ograniczenia własnej wiedzy i rozumie potrzebę dalszego kształcenia (astronomia: K_K01 fizyka: K_K01, fizyka techniczna: K_K01) K2 - potrafi pracować samodzielnie i w zespole (astronomia: K_K02,fizyka: K_K05) K4 - ma świadomość odpowiedzialności za wspólnie realizowane zadania, związaną z pracą zespołową (fizyka: K_K05)

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2026/27:

Roman Ciuryło

W cyklu 2026/27L:

Dariusz Dziczek

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- laboratoryjna
- obserwacji
- klasyczna metoda problemowa
- doświadczeń
- ćwiczeniowa

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Znajomość wybranych działów fizyki (mechanika, ciepło i fizyka cząsteczkowa, elektryczność i magnetyzm, optyka oraz elementy fizyki współczesnej) na poziomie szkoły średniej rozszerzonym o treści przyswojone podczas odbytej części kursu fizyki (konieczne zaliczenia zajęć). Wiedza i praktyczne umiejętności z zakresu matematyki niezbędne do zrozumienia ilościowych modeli zjawisk fizycznych a także opracowywania danych pomiarowych (metody algebry, analizy matematycznej i statystyki na poziomie obejmowanym przeprowadzonymi zajęciami na danym kierunku studiów - konieczne zaliczenia).

Kryteria oceniania

Warunkiem zaliczenia zajęć jest terminowe zakończenie przewidzianej liczby ćwiczeń: pomyślnych wyników kolokwiów wejściowych (poprzedzających 6 ćwiczeń w głównej części zajęć) oraz uzyskanie pozytywnych ocen wszystkich (8) sprawozdań. Oceny poszczególnych elementów ustalane są w skali punktowej.
Sprawdziany (kolokwia) wstępne mogą być ocenione jako:
- niezaliczone (przystąpienie do wykonania ćwiczenia w bieżącym terminie jest wtedy niemożliwe),
- zaliczone - opiekunowie oceniają wtedy poziom przygotowania w skali od 0 (wystarczający) do 50 (wzorowy).
Sprawozdania są oceniane w skali punktowej od 0 do 150 z podziałem związanym ze stopniem istotności elementów:
- część wprowadzająca - maksymalnie 50 pkt.,
- prezentacja wyników (w tym niepewności) - maksymalnie 60 pkt.,

- wnioski - maksymalnie 40 pkt.

Niezależnie od punktacji po przeglądzie oryginalnej wersji sprawozdania, w razie stwierdzenia braku wymaganych treści lub poważnych błędów merytorycznych, opiekunowie mogą zwrócić materiał do korekty. W tych przypadkach maksymalna ocena obniżana jest o 30 pkt. (tj. maksymalnie 120 pkt. za wzorowe, ale poprawiane opracowania). Ocena końcowa sprawozdania niższa niż 70 pkt. jest podstawą do niezaliczenia ćwiczenia, czego konsekwencją jest konieczność powtórzenia wykonania go (w całości) w jednym z 2 końcowych terminów cyklu zajęć (w określonych okolicznościach może zostać przydzielone inne, zastępcze ćwiczenie).

Ocena końcowa z zajęć Pracowni w standardowej skali ustalana jest na podstawie sumy punktów uzyskanych za kolokwia i sprawozdania według schematu:

Punktacja Ocena

powyżej 1400 5

od 1300 do 1400 4.5

od 1050 do 1299 4

od 800 do 1049 3.5

od 560 do 799 3

poniżej 560 2 (zajęcia niezaliczone)

Sposób weryfikacji efektów kształcenia:

- kolokwia wstępne: W1, W2, W3, W4, W6, U4, K1

- sprawozdania: W4, W5, U1, U2, U3, U5, K1, K2, K3, K4

Literatura

- H. Szydłowski, "Pracownia fizyczna", wyd. IX, PWN, Warszawa 1997 (lub inne wydanie)
- H. Szydłowski, "Pracownia fizyczna wspomagana komputerem", wyd. X, PWN, Warszawa 2003
- T. Dryński, "Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki", wyd. VI, PWN, Warszawa 1977
- T. Dryński, "Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki", Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978 (https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/264640/edition/262060)
- A. Bielski, R. Ciuryło, "Podstawy metod opracowania pomiarów", wyd. II, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2001
- A. Bielski, R. Ciuryło, "Podstawy metod opracowania pomiarów. Wykład dla początkujących", wyd. II, Wydawnictwo UMK, Toruń 2001
(https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/265212/edition/262601)
- B. Ziętek, "Opracowanie wyników pomiaru", Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 1997
- J.R. Taylor, "Wstęp do analizy błędu pomiarowego", PWN, Warszawa 1999
- "Teoria pomiarów", praca zbiorowa pod red. H. Szydłowskiego, PWN, Warszawa 1981
- S. Brandt, "Analiza danych", PWN, Warszawa 1998
- R. Nowak, "Statystyka dla fizyków", PWN, Warszawa 2002
- D. Halliday, R. Resnick, J. Walker, "Podstawy fizyki", t. 1-5, PWN, Warszawa 2007
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 1, Mechanika i akustyka", PWN, Warszawa 1980
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Część I, MEchanika i akustyka. Podręcznik dla studentów szkół wyższych", Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1972
(https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/265601/edition/262956)
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 2, Ciepło i fizyka cząsteczkowa", PWN, Warszawa 1976
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 3, Elektryczność i magnetyzm", PWN, Warszawa 1980
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 4, Optyka", PWN, Warszawa 1983
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 5, Fizyka atomu", PWN, Warszawa 1976
- S. Szczeniowski, "Fizyka doświadczalna. Cz. 6, Fizyka jądra i cząstek elementarnych", PWN, Warszawa 1974
- C. Kittel, W.D. Knight, M.A. Ruderman, "Mechanika", PWN, Warszawa 1975
- E.M. Purcell, "Elektryczność i magnetyzm", PWN, Warszawa 1971
- F.C. Crawford, "Fale", PWN, Warszawa 1975
- E.H. Wichmann, "Fizyka kwantowa", PWN, Warszawa 1975
- F. Reif, "Fizyka statystyczna", PWN, Warszawa 1975
- J. Domański, "Domowe zadania doświadczalne z fizyki", Prószyński i S-ka, Warszawa 1999
- J. Domański, J. Turło, "Nieobliczeniowe zadania z fizyki", Prószyński i S-ka, Warszawa 1997
- P.J. Mohr, B.N. Taylor, D.B. Newell, Rev. Mod. Phys. 80 (2008), 633

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 0800-PRACFIZ1 w USOSweb